Học trò biết tìm ai để tâm sự chuyện yêu đương?

Học sinh Trường THPT Thủ Đức (phường Thủ Đức, TPHCM) được tư vấn tâm lý tại trường - ẢNH: TRANG THƯ

Không phải cha mẹ nào cũng bình tĩnh lắng nghe

Biết con trai mình có “bạn gái” từ khi mới vào học lớp Bảy, chị P.T.C. - giáo viên, ở TP Hà Nội - hết sức bất ngờ. Thay vì nổi giận, cấm đoán, chị chọn cách trò chuyện với con.

Sau đó, gia đình chị và gia đình “nhà gái” chủ động liên lạc với nhau, nhất trí về cách đồng hành và theo dõi những thay đổi trong tâm lý của các con. Bọn trẻ được phép gặp gỡ, đi chơi nhưng phải báo cho gia đình biết và tuân thủ những nguyên tắc nhất định. Chị nói: “Thực lòng, tôi cũng lo lắm, nhưng càng cấm thì con càng giấu. Điều quan trọng là làm sao để con biết cha mẹ luôn sẵn sàng lắng nghe”.

Song không phải cha mẹ nào cũng có được cách ứng xử tâm lý như vậy từ gia đình. Mới đây, một nhóm phụ huynh trên Zalo nháo nhào trước phản ứng của chị N.T.M. (TP Hà Nội). Số là, khi nghe tin con gái mình (học lớp Tám) có bạn trai, chị M. liền nổi giận, gọi điện mắng phụ huynh của cậu bé, yêu cầu ngăn cản mối quan hệ giữa 2 đứa trẻ. Chị còn yêu cầu giáo viên chủ nhiệm giải quyết vụ việc và còn “làm dữ” trong nhóm phụ huynh của lớp trên Zalo, khiến “đôi trẻ” nhanh chóng trở thành đề tài bàn tán của cả phụ huynh lẫn học sinh toàn trường.

Những ngày sau đó, con gái chị M. gần như không muốn đến trường do liên tục bị bạn bè trêu chọc, dò hỏi. Mỗi lần bước vào lớp, em đều có cảm giác mọi ánh mắt đang hướng về phía mình. Từ đó, chị M. đối diện với tình huống mới: con gái không còn muốn nói chuyện với chị nữa, sự kết nối giữa 2 người ngày càng lỏng lẻo, nhạt nhòa.

Nhiều thanh thiếu niên không thể đoán được phản ứng của người thân khi nghe tâm sự về cảm xúc rung động đầu đời, về chuyện yêu đương của mình. Vì vậy, khi gặp biến động trong chuyện tình cảm, các em phải tự xoay xở giải quyết, không biết chia sẻ cùng ai. Một số em bị sốc khi bị nói lời chia tay mà không thể giãi bày tâm sự cùng ai, nên nỗi đau càng tích tụ, dẫn đến hành vi tiêu cực.

Một nữ sinh lớp Mười ở TP Hà Nội tâm sự sau khi bị bạn trai nói lời chia tay: “Em sợ người lớn nghĩ mình yêu đương sớm, em cũng không muốn bạn bè biết chuyện mình. Chia tay buồn lắm, nhưng buồn hơn nữa là không biết tâm sự với ai”.

Theo báo cáo của Cục Bà mẹ và Trẻ em (Bộ Y tế), trong tháng 4/2026, Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111 tiếp nhận 46.111 cuộc gọi, tăng hơn 9.500 cuộc so với tháng trước. Bên cạnh các cuộc gọi phản ánh vụ việc bạo lực, xâm hại trẻ em hay mâu thuẫn gia đình, còn có nhiều cuộc gọi của trẻ từ 15-18 tuổi chia sẻ về những rắc rối trong chuyện tình cảm, cảm giác bị bỏ rơi hoặc tổn thương sau khi chia tay bạn tình.

Một buổi học về kỹ năng sống và giáo dục giới tính do Trường THCS Đống Đa, TP Hà Nội tổ chức - ẢNH: XUÂN PHÚ

Khoảng trống trong giáo dục kỹ năng sống

Chuyên gia tâm lý Đinh Đoàn nhận định, mạng xã hội và môi trường kết nối trực tuyến đang khiến khủng hoảng cảm xúc tuổi teen trở nên phức tạp hơn. Internet giúp các em có nhiều cơ hội giao lưu, kết bạn nhưng đồng thời cũng khiến cảm xúc được hình thành nhanh và sâu hơn trước. Sâu xa của việc trẻ yêu sớm là biểu hiện của sự cô đơn cảm xúc.

Ông cho rằng, nhiều học sinh đang phải sống trong vòng lặp “học, thi”, thiếu không gian vui chơi, thiếu kết nối gia đình và thiếu một người thực sự chịu lắng nghe mình, nên khi được ai đó quan tâm, lắng nghe, các em dễ dàng rung động, xem đó là tình yêu. Do vậy, điều đáng lo là khi gặp khủng hoảng cảm xúc, các em thường không biết tìm ai để chia sẻ.

Tiến sĩ Nguyễn Tùng Lâm - Phó chủ tịch Hội Khoa học tâm lý giáo dục Việt Nam - cho rằng, đằng sau những khủng hoảng cảm xúc của thanh thiếu niên hiện nay là khoảng trống trong giáo dục gia đình và giáo dục kỹ năng sống. Nhiều trẻ lớn lên trong điều kiện vật chất đầy đủ hơn trước nhưng lại thiếu sự đồng hành về tâm lý và cảm xúc từ người lớn.

Ông nhận định, không ít phụ huynh chỉ quan tâm đến thành tích học tập mà không chịu lắng nghe trẻ, chia sẻ, hướng dẫn trẻ cách ứng xử với cảm xúc của mình. Khi gặp thất vọng, bị từ chối hay đổ vỡ trong các mối quan hệ đầu đời, nhiều em rơi vào trạng thái mất cân bằng do thiếu kỹ năng quản lý cảm xúc và thiếu một nơi đủ an toàn để giãi bày.

Theo tiến sĩ Vũ Thu Hương - nguyên giảng viên Trường đại học Sư phạm Hà Nội - tuổi vị thành niên là giai đoạn trẻ có nhu cầu được thấu hiểu và công nhận cảm xúc rất mạnh. Nhưng nhiều thanh thiếu niên lại mang cảm giác “không ai hiểu mình”, đặc biệt khi bước vào những rung động đầu đời. Nhiều người lớn xem chuyện yêu đương ở tuổi học trò là bồng bột, trẻ con, đáng trách. Chính sự phủ nhận ấy khiến các em chọn im lặng hoặc tìm đến những nơi xa lạ để được lắng nghe mà không bị phán xét.

Bà cho rằng, trẻ ở tuổi mới lớn (tuổi teen) thường có xu hướng bi kịch hóa cảm xúc do chưa đủ trải nghiệm để nhìn nhận tổn thương một cách cân bằng. Với người lớn, một cuộc chia tay có thể chỉ là chuyện thoáng qua, nhưng với nhiều thanh thiếu niên, đó là cú sốc lớn. Khi nỗi đau ấy không được chia sẻ đúng cách, trẻ rất dễ rơi vào trạng thái cô độc cảm xúc. Việc tâm sự chuyện yêu đương với người lạ cho thấy các em đang cần một nơi đủ an toàn để được nói rằng mình đang đau lòng.

Tiến sĩ Vũ Thu Hương cũng lưu ý, thanh thiếu niên đang sống trong môi trường kết nối liên tục nhưng lại thiếu kết nối cảm xúc thực sự. Các em có thể trò chuyện với rất nhiều người qua mạng xã hội nhưng lại khó mở lời với cha mẹ hoặc thầy cô về những tổn thương riêng tư. Khi cảm giác bị bỏ rơi, bị phản bội hay mất đi một mối quan hệ trở nên quá lớn, trẻ đành chọn tìm đến một kênh tư vấn như một “điểm trú” tinh thần tạm thời, nơi các em có thể được lắng nghe mà không sợ bị la mắng hay xem nhẹ cảm xúc.

Tổng đài 111 nhận được rất nhiều cuộc gọi của trẻ vị thành niên chia sẻ về chuyện yêu đương - Ảnh minh họa do trí tuệ nhân tạo (AI) vẽ

Huyền Anh - Uông Ngọc