Hệ miễn dịch 'siêu mạnh' của những người sống thọ trên 110 tuổi

Hệ miễn dịch “trẻ mãi” giúp người Brazil sống thọ trên 110 tuổi - Ảnh minh hoạ: Shuttetstock

Brazil là một trong những quốc gia có tỷ lệ "siêu thọ" với người sống vượt quá 110 tuổi cao bất thường, khiến nơi đây trở thành "phòng thí nghiệm tự nhiên" quý giá cho các nghiên cứu về tuổi thọ. Các chuyên gia cho rằng những người này sở hữu hệ miễn dịch hoạt động hiệu quả như ở người trẻ hơn hàng chục năm, với khả năng liên tục tái tạo và tái chế tế bào.

Quá trình này giúp hạn chế sự tích tụ của protein hư hại và các đột biến có hại, những yếu tố then chốt dẫn đến các bệnh liên quan tuổi tác như tim mạch, ung thư và sa sút trí tuệ. Theo nhóm nghiên cứu thuộc Đại học São Paulo, lịch sử định cư sớm từ thế kỷ XVI đã tạo cho Brazil một nền tảng đa dạng di truyền hàng đầu thế giới, có thể là một trong những nguyên nhân khiến nhiều người sống thọ vượt trội.

Để làm rõ giả thuyết này, nhóm nghiên cứu đã phân tích dữ liệu từ một dự án đang triển khai, bao gồm hơn 140 người sống trên 100 tuổi và 20 người trên 110 tuổi đến từ nhiều vùng khác nhau của quốc gia Nam Mỹ này. Trong số đó có Sơ Inah, nữ tu sĩ Brazil từng được công nhận là người sống thọ nhất thế giới cho đến khi qua đời vào tháng 4/2025 ở tuổi 116, cùng với người đàn ông từng giữ kỷ lục sống thọ nhất thế giới và người kế tục hiện nay, 113 tuổi.

Theo trưởng nhóm nghiên cứu, tiến sĩ Mayana Zatz - giáo sư di truyền học người và y học, điều khiến nhóm người này đặc biệt không chỉ là tuổi thọ, mà còn là chất lượng sống. "Nếu thực sự tồn tại một 'suối nguồn trường thọ’', có lẽ nó nằm đâu đó tại Brazil" - bà nhận định. Phần lớn những người được nghiên cứu vẫn minh mẫn và có thể tự thực hiện các sinh hoạt hàng ngày, dù hầu như không tiếp cận với y tế hiện đại.

Phân tích tế bào đơn lẻ cho thấy hệ miễn dịch của họ hoạt động khác biệt rõ rệt so với dân số chung. Các tế bào miễn dịch duy trì hệ thống ''dọn dẹp'' và tái chế protein hiệu quả, tương tự như ở người trẻ, giúp loại bỏ sớm các đột biến nguy hiểm. Đáng chú ý, các tế bào T hỗ trợ CD4+, vốn có nhiệm vụ điều phối phản ứng miễn dịch lại hoạt động giống tế bào T CD8+ có chức năng tiêu diệt trực tiếp tế bào nhiễm bệnh.

Trong đại dịch COVID-19, hệ miễn dịch này cũng cho thấy khả năng thích nghi nhanh, tạo ra kháng thể trung hòa và kích hoạt sớm các protein phòng vệ. 3 nhân vật trong nghiên cứu đã sống sót sau khi nhiễm COVID-19 vào năm 2020, thời điểm vaccine chưa ra đời.

Nhóm nghiên cứu kết luận rằng sự lão hóa miễn dịch ở những người sống thọ trên 110 tuổi không phải là suy thoái tất yếu, mà là một dạng thích nghi sinh học giúp duy trì chức năng. Phát hiện này cũng củng cố các nghiên cứu trước đó cho thấy người sống thọ không chỉ "chịu bệnh lâu hơn", mà thực chất là tránh được bệnh tật ngay từ đầu.

Những nghiên cứu quy mô lớn tại Thụy Điển từng chỉ ra rằng người sống trên 100 tuổi mắc ít bệnh nghiêm trọng hơn trong suốt cuộc đời, tích lũy vấn đề sức khỏe chậm hơn và ít bị các bệnh tuổi già như đột quỵ, nhồi máu cơ tim hay sa sút trí tuệ. Một phân tích theo dõi hơn 170.000 người trong 40 năm cho thấy những người sống thọ trên 100 tuổi đã có nguy cơ tim mạch thấp hơn rõ rệt ngay từ tuổi 80.

Giới chuyên gia cho rằng các thích nghi miễn dịch được phát hiện ở nhóm siêu thọ Brazil có thể lý giải "hiệu ứng siêu lão hoá", thách thức quan niệm lâu nay rằng sống lâu đồng nghĩa với nhiều năm bệnh tật. Đáng chú ý, không giống các cộng đồng sống thọ khác, những người Brazil này không tuân theo chế độ ăn đặc thù như Địa Trung Hải.

Hiện nhóm nghiên cứu đang phát triển các mô hình tế bào để xác định những cơ chế sinh học bảo vệ có thể mang tính đặc thù của dân số Brazil, với mục tiêu dài hạn là tìm cách kéo dài quá trình lão hóa khỏe mạnh cho cộng đồng rộng lớn hơn.

Nhật Minh (theo Daily Mail)