Chế độ ăn nhiều chất béo, ít tinh bột có thể làm tăng nguy cơ ung thư gan

Chế độ ăn keto được ca ngợi là giúp giảm cân nhanh mà không phải chịu cảm giác đói, tuy nhiên các chuyên gia cảnh báo có thể làm thay đổi căn bản tế bào gan, từ đó làm tăng nguy cơ ung thư - Ảnh minh họa: Shutterstock

Theo các nhà khoa học Mỹ, khi gan liên tục phải đối mặt với chế độ ăn giàu chất béo, các tế bào gan sẽ thoái hóa về trạng thái nguyên thủy hơn. Sự thay đổi này giúp tế bào chịu đựng được áp lực do mỡ thừa gây ra, nhưng đồng thời lại khiến chúng dễ mắc bệnh hơn, trong đó có ung thư.

Giáo sư Alex Shalek - Giám đốc Viện Kỹ thuật và Khoa học Y học, đồng tác giả nghiên cứu - cho biết: "Nếu các tế bào liên tục phải đối phó với một yếu tố gây căng thẳng như chế độ ăn nhiều chất béo, chúng sẽ tự điều chỉnh để tồn tại, nhưng đổi lại là nguy cơ cao hơn trong việc hình thành khối u".

Chế độ ăn keto gần như loại bỏ hoàn toàn carbohydrate nhằm đưa cơ thể vào trạng thái ketosis, khi cơ thể đốt cháy mỡ dự trữ để tạo năng lượng, từ đó giúp giảm cân. Trong khi đó, carbohydrate là 1 trong 3 nhóm chất dinh dưỡng chính (bên cạnh chất béo và protein), có trong ngũ cốc, rau củ giàu tinh bột và trái cây.

Các chế độ ăn nhiều chất béo từ lâu đã được liên hệ với bệnh gan nhiễm mỡ, tình trạng mỡ tích tụ trong gan gây viêm, suy gan và cuối cùng có thể dẫn đến ung thư.

Trong nghiên cứu công bố trên tạp chí Cell, các nhà khoa học cho chuột ăn chế độ giàu chất béo và sử dụng công nghệ giải trình tự tế bào để phân tích phản ứng của gan. Ở giai đoạn đầu, các tế bào gan (hepatocytes) kích hoạt những gen giúp chúng sống sót, giảm nguy cơ chết tế bào và thúc đẩy tăng trưởng. Tuy nhiên, đồng thời, nhiều gen quan trọng cho chức năng gan bình thường lại bị "tắt".

Nhà nghiên cứu Constantine Tzouanas, đồng tác giả nghiên cứu, nhận định: "Đây giống như một sự đánh đổi, ưu tiên sự sống sót của từng tế bào trong môi trường căng thẳng, nhưng phải hy sinh chức năng chung của cả mô gan".

Kết quả đáng báo động là đến cuối nghiên cứu, gần như tất cả chuột được cho ăn chế độ nhiều chất béo đều phát triển ung thư gan.

Dù hầu hết chuột phát triển ung thư trong vòng 1 năm, quá trình này ở con người diễn ra chậm hơn, thường kéo dài khoảng 20 năm. Tuy nhiên, thời gian này có thể rút ngắn bởi các yếu tố lối sống như uống nhiều rượu hoặc nhiễm vi rút, vốn cũng khiến tế bào gan trở nên yếu và dễ bị ung thư hơn.

Nhóm nghiên cứu hiện đang xem xét liệu tổn thương này có thể được đảo ngược bằng chế độ ăn lành mạnh hơn hoặc bằng các thuốc giảm cân nhóm GLP-1 như Mounjaro hay không.

Một chế độ keto điển hình bao gồm khoảng 75% chất béo, 20% protein và chỉ 5% carbohydrate. Trong khi đó, khuyến nghị ăn uống lành mạnh của NHS (Anh) đề xuất khoảng 30% chất béo, 15% protein và hơn 50% carbohydrate.

Bất chấp nhiều nghiên cứu cảnh báo rủi ro, chế độ ăn keto vẫn ngày càng phổ biến, từng được nhiều người nổi tiếng như Gwyneth Paltrow, Jennifer Aniston, Halle Berry hay Kourtney Kardashian nhắc đến.

Trước đây bệnh gan chủ yếu gặp ở người cao tuổi và người nghiện rượu, hiện nay tỉ lệ này đang tăng nhanh ở người trẻ. Đáng lo ngại, khoảng 80% người mắc bệnh không được chẩn đoán, do bệnh thường không có triệu chứng rõ ràng.

Khoảng 1/4 bệnh nhân sẽ tiến triển sang giai đoạn nặng với xơ gan không hồi phục, dẫn tới suy gan và ung thư. Tuy vậy, các chuyên gia vẫn đặt nhiều kỳ vọng vào các loại thuốc giảm cân mới như Mounjaro, với hy vọng giúp gan đốt cháy mỡ thừa và giảm nguy cơ bệnh tật trong tương lai.

Gia Vũ (theo Daily Mail)