4 nguyên nhân khiến TPHCM sụt lún nền đất

Tại buổi họp báo kinh tế - xã hội định kỳ chiều 13/11, Sở Nông nghiệp và Môi trường TPHCM đã cung cấp thông tin về tình hình sụt lún của TPHCM.

Theo Sở NN&MT, hiện có 4 nguyên nhân chính gây sụt lún.

Nguyên nhân đầu tiên là các khu vực có tốc độ lún trên 10 mm/năm thường nằm trên nền địa chất yếu, ngay cả khi không có tác động từ xây dựng, giao thông hay khai thác nước ngầm.

Thứ hai, do các khu vực có lưu lượng xe tải, xe bồn, xe container lớn hoặc khu vực có tuyến đường sắt đô thị đi qua cũng thường bị lún nhiều hơn do tác động tải trọng liên tục.

Thứ ba, do nhà ở, chung cư, cao ốc có thể tác động đến bề mặt đất, nhưng nhờ công nghệ móng cọc hiện đại, ảnh hưởng này chủ yếu mang tính tạm thời và nền đất có xu hướng ổn định theo thời gian.

Thứ tư, do khai thác nước ngầm quá giới hạn cho phép hoặc do bị bê tông hóa làm cho khả năng bổ cập nước mưa cho nước ngầm giảm đi, làm mực nước ngầm bị hạ thấp gây nên hiện tượng lún nền đất.

Hiện nay, TPHCM đã hạn chế cấp phép khai thác nước ngầm, kiểm soát công suất nên tốc độ lún giảm đáng kể và các khu vực khai thác dần ổn định hơn.

Sụt lún đất kết hợp với triều cường và mực nước biển dâng làm cho TPHCM có nguy cơ ngày càng “chìm dần” - Ảnh: Nguyễn Văn

Để ngăn ngừa nguy cơ sụt lún, từ năm 2010, TPHCM đã triển khai dự án quan trắc biến dạng mặt đất bằng kỹ thuật INSAR vi phân, phân tích ảnh vệ tinh SPOT-5 và RADA. Nhờ đó, thành phố đã lập Bản đồ phân vùng lún đất và xây dựng 2 trạm quan trắc lâu dài tại Khu Công nghiệp Tân Tạo (quận Bình Tân trước đây) và xã Bình Hưng (huyện Bình Chánh trước sáp nhập).

Đến cuối năm 2019, một số khu vực tiếp tục có hiện tượng sụt lún lớn nhất 31 mm, với diện tích vùng lún nhanh (>15 mm/năm) là 14.775 ha, vùng lún tương đối nhanh (10-15 mm/năm) là 22.331 ha, vùng lún trung bình (5-10 mm/năm) là 29.560 ha.

Khảo sát của Cơ quan Hợp tác Quốc tế Nhật Bản (JICA) cho thấy, sụt lún nền đất tại TPHCM diễn ra liên tục từ năm 1990, với độ lún tích lũy khoảng 1m, tốc độ hiện nay 2-5 cm/năm, trong các khu vực tập trung công trình thương mại có thể lên đến 7-8 cm/năm, gấp gần 2 lần mực nước biển dâng (1 cm/năm).

Đáng chú ý, sụt lún kết hợp triều cường và nước biển dâng khiến TPHCM ngày càng đứng trước nguy cơ “chìm dần”. Hiện tượng này tác động trực tiếp đến sự phát triển lâu dài của thành phố trong bối cảnh thích nghi với biến đổi khí hậu.

Để ứng phó, Sở NN&MT cho biết TPHCM đang tiếp tục quan trắc biến dạng mặt đất tại 2 trạm trên, kết hợp kỹ thuật INSAR vi phân, đồng thời thực hiện giảm khai thác nước dưới đất.

Sở NN&MT khuyến nghị TPHCM cần xây dựng hệ thống giám sát và dự báo sụt lún nền đất thường xuyên, áp dụng công nghệ hiện đại, hỗ trợ chính quyền đưa ra quyết sách phù hợp.

Theo Sở, sụt lún bề mặt đất là thực tế khách quan mà thành phố phải đối mặt. Hiện TPHCM đang đứng trước nguy cơ sụt lún và ngập lụt diện rộng, là thành phố có nguy cơ thứ 2 trong nhóm “10 thành phố đang chìm nhanh nhất thế giới” (Sinking City).

Thanh Tâm