TPHCM: Liên kết 3 bên giúp người lao động sớm an cư

Tại hội nghị lần thứ năm, Ban Chấp hành Đảng bộ TPHCM nhiệm kỳ 2025-2030 diễn ra đầu tháng 4/2026, ông Trần Lưu Quang - Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy TPHCM - đã biểu dương sáng kiến của Liên đoàn Lao động TPHCM về mô hình liên kết 3 bên với cơ chế khấu trừ tiền thuê trực tiếp từ lương hằng tháng. Theo ông, cách làm này vừa mang lại lợi ích kinh tế, vừa giúp doanh nghiệp giữ chân người lao động lâu dài, vừa góp phần giải quyết vấn đề nhà ở cho lực lượng lao động của thành phố.

95% người lao động muốn mua nhà ở xã hội

Theo khảo sát của Liên đoàn Lao động TPHCM với 200.000 công nhân, có 95% mong muốn mua nhà ở xã hội, chỉ hơn 5% muốn thuê. Ông Nguyễn Văn Hải - Ủy viên Ban Thường vụ Liên đoàn Lao động TPHCM - cho hay, hệ thống công đoàn của TPHCM đang quản lý hơn 2,4 triệu công đoàn viên. Với thu nhập bình quân khoảng 10 triệu đồng/người/tháng, sau khi trừ chi phí sinh hoạt, người lao động chỉ có thể tích lũy từ 4-6 triệu đồng. Nếu mua căn nhà khoảng 1 tỉ đồng thì người lao động phải mất 20 năm mới đủ tiền; khi đó, giá nhà có thể đã tăng lên nhiều lần.
Do đó, giải pháp xây nhà ở xã hội rồi bán trả góp sẽ giúp công nhân có thêm cơ hội “an cư lạc nghiệp”.

Đến năm 2030, đạt 200.000 căn nhà ở xã hội

Ngay từ đầu năm 2026, Liên đoàn Lao động TPHCM đã chủ động xây dựng kế hoạch và liên tiếp ký kết hợp tác với 4 doanh nghiệp lớn để xây 100.000 căn nhà ở xã hội cho công nhân, người lao động, góp phần hiện thực hóa mục tiêu đến năm 2030, xây 200.000 căn. Cụ thể, Liên đoàn Lao động TPHCM ký kết với Tập đoàn Hoa Sen để xây tối thiểu 20.000 căn, ký kết với Công ty cổ phần Phát triển dịch vụ LNT 7979 xây 30.000 căn trong giai đoạn 2026-2030, ký biên bản ghi nhớ với Công ty cổ phần Tập đoàn Phú Cường xây ít nhất 30.000 căn theo hình thức thuê và thuê mua, ký kết với Công ty TNHH một thành viên Phát triển công nghiệp Tân Thuận (IPC) xây khoảng 20.000 căn nhà ở xã hội.

Ý kiến:

Doanh nghiệp cần gỡ khó về thủ tục, nguồn vốn

UBND TPHCM đã thông qua quy trình thực hiện dự án nhà ở xã hội gồm 7 bước, với thời gian dự kiến khoảng 132 ngày, nhưng trên thực tế, doanh nghiệp xây nhà ở xã hội phải chịu nhiều rào cản.
Cụ thể, doanh nghiệp vẫn phải “gõ cửa” 13 sở, ngành, phải hoàn tất các thủ tục gồm chấp thuận chủ trương đầu tư, phê duyệt quy hoạch, chuyển mục đích sử dụng đất, cấp phép xây dựng… Mỗi bước thủ tục đều có thể phát sinh vướng mắc. Chỉ cần một ý kiến chưa nhất trí thì doanh nghiệp có thể phải làm lại từ đầu, kéo dài tiến độ dự án. Đáng nói, một số dự án nhà ở thương mại đã có quy hoạch 1/500 được đơn giản hóa thủ tục nhưng dự án xây nhà ở xã hội lại chưa được áp dụng cơ chế tương tự.

Bên cạnh thủ tục, vốn cũng là rào cản lớn. Thuộc diện được ưu đãi nhưng dự án xây nhà ở xã hội lại khó tiếp cận tín dụng nhất. Gói tín dụng 145.000 tỉ đồng với lãi suất khoảng 6,1%/năm vẫn khó giải ngân do ngân hàng lo ngại chi phí vốn cao, trong khi doanh nghiệp cũng không thể vay theo lãi suất thương mại do vướng quy định. Bên cạnh đó, việc chưa có hướng dẫn rõ ràng về cơ chế không tính nhà ở xã hội vào hạn mức tín dụng khiến các ngân hàng càng thận trọng, khiến dòng vốn tiếp tục bị “ách tắc”.

Hệ quả là, nhiều doanh nghiệp rơi vào thế khó. Có dự án khoảng 2.000 tỉ đồng đã hoàn thành phần móng nhưng phải tạm dừng do không vay được vốn, trong khi chi phí vật liệu xây dựng tăng 10 - 30%, mà giá bán nhà và lợi nhận lại bị khống chế, buộc doanh nghiệp phải gánh rủi ro nếu chi phí vượt dự toán. Do vậy, cần điều chỉnh lãi suất cho vay thực hiện dự án nhà ở xã hội tiệm cận thị trường hoặc cho phép doanh nghiệp thỏa thuận lãi suất thương mại. Đồng thời, cần sớm có hướng dẫn rõ ràng để khơi thông tín dụng, tạo điều kiện cho doanh nghiệp triển khai dự án, góp phần tăng nguồn cung nhà ở cho người lao động.

Ông Lê Hữu Nghĩa - Giám đốc Công ty TNHH Thương mại và Xây dựng Lê Thành

Tiếp tục chọn thuê trọ nếu nơi ở mới không hấp dẫn

Đến năm 2030, toàn TPHCM dự kiến cần khoảng 974.000 căn nhà ở xã hội. Để đáp ứng nhu cầu này, UBND thành phố đã xác định quỹ đất khoảng 1.700ha và đang nghiên cứu nâng lên 2.000ha. Tuy nhiên, vấn đề lớn nhất không chỉ là gia tăng số lượng mà còn là tổ chức không gian sống sao cho đủ sức thu hút người dân. Trên thực tế, các khu nhà lưu trú dành cho công nhân có tỉ lệ lấp đầy chưa cao; khoảng 80% công nhân khu chế xuất Tân Thuận vẫn chọn ở trọ bên ngoài, trong khi nhà ở dành cho công nhân lại ít người vào ở do hạ tầng và không gian sống không phù hợp.

Nhà ở xã hội chỉ thực sự hấp dẫn khi được đặt trong tổng thể khu đô thị được quy hoạch bài bản, đồng bộ tiện ích như trường học, cơ sở y tế, không gian sinh hoạt cộng đồng tương tự như các khu đô thị phát triển tốt hiện nay. Nếu chỉ tập trung vào việc xây dựng nhà mà thiếu đầu tư hạ tầng xã hội đi kèm thì rất khó giữ chân người dân lâu dài. Bên cạnh đó, trong quy hoạch, cần kiểm soát hợp lý hệ số sử dụng đất, tránh tình trạng tăng mật độ xây dựng quá khả năng đáp ứng của hạ tầng kỹ thuật và xã hội.

Sở Quy hoạch và Kiến trúc TPHCM đang lập quy hoạch phân khu đến từng phường, xã, đồng thời thuê đơn vị tư vấn khảo sát nhu cầu thực tế nhằm nâng cao chất lượng và tính khả thi của các dự án. Các doanh nghiệp cần phối hợp chặt chẽ với cơ quan quản lý trong quá trình xây dựng quy hoạch, cung cấp thông tin và cùng tính toán để các dự án nhà ở xã hội vừa phù hợp quy hoạch, vừa đáp ứng đúng nhu cầu của người lao động.

Ông Võ Trung Hưng - Phó phòng Quy hoạch và Kiến trúc, Sở Quy hoạch và Kiến trúc TPHCM