Bị thu phí chỉ vì không dùng tiền mặt mua hàng

Thu phí quẹt thẻ 1,5%

Chị Hải Yến (TPHCM) kể, khi mua thực phẩm ở một tiệm trong chợ Bàn Cờ, chị đề nghị quẹt thẻ thì nhân viên báo sẽ thu thêm phí dịch vụ bằng 1,5% trị giá đơn hàng.

Nhân viên này giải thích, trước đây, tiệm đóng thuế khoán, nay chuyển sang kê khai và nộp thuế theo doanh thu thực tế, phải lấy hóa đơn đầu vào đầy đủ nên chi phí tăng. Chủ tiệm phân bua: “Tiệm đã chi hơn 40 triệu đồng để trang bị máy tính, máy in hóa đơn, máy quét mã vạch, mua phần mềm và chữ ký số. Cứ mỗi giao dịch quẹt thẻ, tiệm phải in ra 2 hóa đơn, 1 cái đưa chị giữ, 1 cái thì cửa hàng giữ. Việc thu phí là để bù đắp chi phí in hóa đơn nên nếu chị trả tiền mặt thì không mất phí này”.

Việc thu thêm phí cũng diễn ra ở các khu mua sắm nổi tiếng như Saigon Square, chợ Bến Thành, chợ An Đông. Nữ tiểu thương tên D. ở chợ An Đông cho biết, sạp của chị có doanh thu trên 1 tỉ đồng/năm, thuộc diện phải áp dụng hóa đơn điện tử, với chi phí mua phần mềm, in hóa đơn đắt đỏ, “ăn” hết lợi nhuận. Chị dẫn chứng, 1 cuộn băng keo có giá 25.000 đồng, lợi nhuận là 2.500 đồng nhưng chi phí cho mỗi lần xuất hóa đơn điện tử là 1.000 đồng, khiến lợi nhuận chỉ còn 1.500 đồng. Nếu khách quẹt thẻ từ máy POS, sạp phải tốn thêm chi phí in giấy. Do đó, các chủ sạp thu thêm phí quẹt thẻ từ khách hàng để bù chi phí.

Nhiều tiểu thương chợ Nguyễn Tri Phương, TPHCM vẫn lúng túng với việc kê khai và nộp thuế theo doanh thu thực

Khi mua bánh mì trên đường Cống Quỳnh, phường Bến Thành, TPHCM, anh Quốc đề nghị chuyển khoản nhưng chủ tiệm yêu cầu trả bằng tiền mặt. Khi anh nói chỉ có tiền trong tài khoản nên nếu không chấp nhận thì không mua, chủ tiệm mới đồng ý. Lúc chuyển khoản, anh sơ ý chuyển dư 10.000 đồng, chủ tiệm không chịu trả lại tiền thừa mà đề nghị anh lấy thêm ổ bánh mì khác, bởi “chuyển dư thì doanh số cao hơn, nộp thuế nhiều hơn”.

Theo quy định hiện hành, các hộ kinh doanh trong lĩnh vực ăn uống, bán lẻ, vận tải, thẩm mỹ… có doanh thu trên 1 tỉ đồng/năm phải sử dụng hóa đơn điện tử từ máy tính tiền kết nối trực tiếp với cơ quan thuế; toàn bộ hộ kinh doanh phải kê khai thuế dựa trên doanh thu thực tế. Mục đích của chính sách này là minh bạch hóa hoạt động kinh doanh và hạn chế thất thu ngân sách. Nhưng không ít hộ kinh doanh lo rằng, nếu doanh thu thực tế bị giám sát chặt chẽ, họ phải nộp thuế nhiều hơn trước. Do vậy, họ vẫn muốn nhận tiền mặt, từ chối giao dịch qua ngân hàng để giấu doanh thu thực.

“Thu phí để bù chi phí” là ngụy biện

Bà Nguyễn Thị Cúc - Chủ tịch Hội Tư vấn thuế Việt Nam (VTCA) - cho rằng, việc các hộ kinh doanh thu thêm phí (1,5%) nếu chuyển khoản, quẹt thẻ đang gây bức xúc cho khách hàng.

Theo bà, việc viện lý do “thu phí để bù chi phí” là ngụy biện. Thực tế, chính sách thuế đối với hộ kinh doanh từ trước đến nay không hề thay đổi. Cụ thể, mức thuế cho ngành bán buôn, bán lẻ là 1,5% và ngành dịch vụ ăn uống là 4,5% trên doanh thu, bao gồm 3% thuế giá trị gia tăng (VAT) và 1,5% thuế thu nhập cá nhân, bất kể thanh toán bằng tiền mặt hay chuyển khoản. Việc thu thêm cho thấy trước đây, các hộ kinh doanh này đã không kê khai đầy đủ doanh thu và giờ đây họ đang đẩy trách nhiệm tài chính sang phía người tiêu dùng một cách bất hợp lý.

Thạc sĩ Trần Minh Hiệp - Giám đốc Công ty TNHH Tư vấn An Phát - cũng nhận định, việc một số nơi thu thêm phí 1,5% đối với khách hàng thanh toán bằng chuyển khoản là hệ quả của việc lâu nay, những nơi này chưa tuân thủ đúng quy định về thuế. Cụ thể, nhiều hộ kinh doanh thường không tính thuế vào giá bán để giữ mức giá rẻ nên khi phải thực hiện nghĩa vụ thuế nghiêm túc, họ đẩy phần chi phí này sang người mua. Họ vẫn muốn giữ giá niêm yết rẻ hơn đối thủ. Điều này tạo ra môi trường cạnh tranh không lành mạnh.

Theo ông, để giải quyết dứt điểm tình trạng “loạn phí” và đảm bảo quyền lợi của khách hàng, cơ quan quản lý nhà nước cần tiếp tục tuyên truyền, vận động, hướng dẫn và nêu lộ trình áp dụng việc xử phạt đối với các hộ không tuân thủ quy định.

Luật sư Nguyễn Đức Nghĩa - Chủ tịch Đại lý thuế Trí Nguyễn - nhận xét, chi phí in hóa đơn đang quá cao. Giá trị đơn hàng bán lẻ thường rất thấp, số lượng hóa đơn lớn, khách hàng gần như không thể cung cấp đầy đủ thông tin cá nhân nhưng người bán lẻ vẫn thuộc diện bắt buộc phải xuất hóa đơn. Các hộ kinh doanh than chi phí xuất hóa đơn điện tử cao hơn cả lợi nhuận mỗi đơn hàng, thậm chí còn cao hơn số thuế phải nộp. Cụ thể, chi phí cho mỗi lần xuất hóa đơn điện tử dao động từ 500-1.000 đồng/đơn. Có tình trạng đơn hàng chỉ lãi 200 đồng nhưng chi phí xuất hóa đơn và phần mềm đã mất 500 đồng.

Hiện tại, Bộ Tài chính đang lấy ý kiến góp ý cho dự thảo nghị định về hóa đơn điện tử, chứng từ điện tử. Theo dự thảo, đối với hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh có doanh thu mỗi năm từ trên 1 tỉ đồng đến 3 tỉ đồng, nếu bán hàng hóa, dịch vụ dưới 50.000 đồng/lần và người mua không có nhu cầu lấy hóa đơn thì người bán được lập hóa đơn điện tử tổng hợp vào cuối ngày thay vì phải xuất hóa đơn cho từng giao dịch. Người bán chịu trách nhiệm về tính chính xác, lưu trữ và cung cấp bản tổng hợp chi tiết khi cơ quan chức năng yêu cầu. Hộ kinh doanh vẫn phải lập hóa đơn cho từng giao dịch nếu người mua yêu cầu.

Thanh Hoa