Sửa đổi Luật Thủ đô: Tăng thẩm quyền gắn với trách nhiệm

13/04/2026 - 05:49

PNO - Thảo luận dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) sáng 12/4, nhiều đại biểu Quốc hội đồng tình rằng nên phân quyền mạnh hơn cho chính quyền TP Hà Nội gắn với việc nâng cao năng lực HĐND thành phố và thiết lập hệ thống kiểm soát quyền lực chặt chẽ, tránh rủi ro trong thực thi.

Quốc hội thảo luận về dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) sáng 12/4 - Nguồn ảnh: Quốc hội
Quốc hội thảo luận về dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) sáng 12/4 - Nguồn ảnh: Quốc hội

Tăng năng lực HĐND

Đại biểu Trịnh Xuân An (tỉnh Đồng Nai) phân tích, điểm nổi bật và mang tính đột phá trong tư duy lập pháp lần này là trao thẩm quyền lớn cho HĐND TP Hà Nội. Theo dự thảo luật, HĐND TP Hà Nội được giao trên 130 thẩm quyền về bộ máy, biên chế, về các lĩnh vực công nghiệp, đầu tư, tài chính, khoa học, công nghệ. HĐND TP Hà Nội được quyền ban hành các quy định đặc thù và thí điểm rất nhiều chính sách mới.

Ông nói: “Theo dự thảo, HĐND TP Hà Nội không còn là HĐND của một địa phương theo mô hình truyền thống mà đang được định vị trở thành một thiết chế hoạch định chính sách và kiến tạo thể chế ở cấp độ rất cao”.

Theo ông, muốn thủ đô thực sự phát triển nhanh, bền vững, tiên phong, dẫn dắt cả nước, phải mạnh dạn trao không gian sáng tạo thể chế, trao quyền tự quyết lớn cho HĐND TP Hà Nội. Để HĐND TP Hà Nội đảm bảo được chất lượng các quyết nghị, thẩm định và giám sát, đặc biệt là kiểm soát quyền lực, nên cho phép cơ quan này nâng tỉ lệ đại biểu chuyên trách, tăng năng lực bộ máy tham mưu giúp việc.

Đồng quan điểm về tăng cường thẩm quyền thiết kế chính sách cho HĐND TP Hà Nội, đại biểu Nguyễn Thị Thủy (tỉnh Thái Nguyên) đề nghị mở rộng lĩnh vực phân quyền. Theo dự thảo luật, HĐND TP Hà Nội được thí điểm chính sách trong 6 lĩnh vực, nhưng theo đại biểu này, như vậy là chưa đủ.

Hà Nội là thành phố toàn cầu, là trung tâm có sức ảnh hưởng rộng tới kinh tế thế giới. “Nếu quy định cứng như vậy thì sau khi được ban hành, luật có thể sẽ nhanh chóng lạc hậu, không theo kịp sự vận động và phát triển nhanh của thủ đô trong thời gian tới” - bà nói.

Theo bà, nên có cơ chế mở, cho phép HĐND TP Hà Nội được thí điểm ở các lĩnh vực khác khi được nghị quyết của Bộ Chính trị cho phép.

Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng tiếp thu, giải trình ý kiến của các đại biểu Quốc hội  về dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) - Nguồn ảnh: Quốc hội
Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng tiếp thu, giải trình ý kiến của các đại biểu Quốc hội về dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) - Nguồn ảnh: Quốc hội

Phân quyền mạnh phải gắn với kiểm soát

Ủng hộ nhiều nội dung trong dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) nhưng đại biểu Tạ Văn Hạ (TP Đà Nẵng) lưu ý, phân quyền mạnh cần đi đôi với kiểm soát quyền lực chặt chẽ. Cần thiết lập cơ chế kiểm tra, giám sát hiệu quả, đảm bảo công khai, minh bạch, gắn với trách nhiệm của người đứng đầu. Dự thảo cần làm rõ cơ chế đánh giá, tổng kết thí điểm, đảm bảo các chính sách được triển khai có kiểm soát, có sơ kết, có tổng kết, kịp thời hoàn thiện và nhân rộng.

Giải trình về nội dung này, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng khẳng định, dự thảo luật đã cố gắng thiết kế các cơ chế kiểm tra, giám sát công khai, minh bạch và trách nhiệm giải trình có hệ thống, đủ mạnh để tương xứng với việc phân quyền rất mạnh mẽ cho chính quyền thành phố. Cụ thể, dự thảo luật có cơ chế giám sát đa tầng và thẩm quyền giám sát, kiểm tra của Quốc hội, Ban Thường vụ của Quốc hội, Hội đồng Dân tộc, các ủy ban của Quốc hội, của Chính phủ, của các bộ.

Bộ trưởng Hoàng Thanh Tùng giải thích thêm: “Dự thảo luật áp dụng tư duy quản trị hiện đại thông qua nguyên tắc “6 rõ” (rõ người, rõ việc, rõ quy trình trách nhiệm, rõ thời gian, rõ kết quả và rõ hiệu quả). Việc cụ thể hóa trách nhiệm sẽ giúp chuyển từ trao việc sang trao trách nhiệm gắn với kết quả, khắc phục tình trạng đùn đẩy, né tránh hoặc lạm quyền trong bộ máy”.

Theo ông, dự thảo luật cũng yêu cầu trách nhiệm giải trình ở mức cao và tăng cường tính minh bạch thông qua cơ chế báo cáo tức thời, giải trình bắt buộc và công khai để nhân dân giám sát. Dự thảo cũng quy định cấm phân cấp, ủy quyền tiếp đối với những thẩm quyền đặc biệt vượt trội được Quốc hội trao.

Tiếp thu ý kiến của các đại biểu Quốc hội, Bộ trưởng Bộ Tư pháp cho hay, các cơ quan chủ trì soạn thảo sẽ nghiên cứu để làm rõ các tiêu chí phân quyền, đồng thời bổ sung vào dự thảo các quy định về hệ quả pháp lý cụ thể nếu kết quả giải trình không đạt yêu cầu hoặc việc thực hiện quyền hạn không hiệu quả, để có căn cứ kịp thời điều chỉnh. Ban soạn thảo cũng sẽ nghiên cứu cụ thể hơn về hình thức và thời điểm giải trình.

Cần có định hướng xây thêm trường công lập

TP Hà Nội được định hướng trở thành trung tâm lớn về giáo dục và đào tạo của cả nước nhưng trong dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi), chưa có chính sách rõ ràng về phát triển hệ thống trường công lập, đặc biệt là trường THPT công lập theo tốc độ gia tăng dân số. Dự thảo luật cũng chưa có định hướng đảm bảo năng lực tiếp nhận của hệ thống trường công, gắn phát triển trường công với nhu cầu thực tế của từng khu vực đô thị.

Trên thực tế, hằng năm, TP Hà Nội có khoảng 140.000-150.000 học sinh tốt nghiệp THCS, trong khi chỉ tiêu vào hệ thống trường THPT công lập chỉ khoảng trên 80.000 chỗ. Do chỉ hơn một nửa số học sinh có cơ hội vào trường công lập nên kỳ thi tuyển vào lớp Mười luôn có tính cạnh tranh rất cao, trở thành kỳ thi gây áp lực rất lớn đối với học sinh và cả phụ huynh. Áp lực này không chỉ nằm ở kỳ thi mà còn kéo dài trong suốt quá trình học, dẫn tới tình trạng dạy thêm, học thêm phổ biến, khiến trẻ không có thời gian nghỉ ngơi, giải trí.

Từ đó, tôi đề nghị bổ sung vào dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) định hướng và cơ chế chính sách nhằm phát triển hệ thống trường công lập phù hợp với quy mô dân số, tốc độ đô thị hóa và nhu cầu học tập ngày càng lớn của người dân, qua đó góp phần giảm áp lực tuyển sinh đầu cấp, ổn định tâm lý xã hội và đảm bảo quyền tiếp cận giáo dục công bằng.

Đại biểu Quốc hội TRỊNH THỊ TÚ ANH (tỉnh Lâm Đồng)

Cải thiện chất lượng không khí thủ đô

Ô nhiễm không khí, ô nhiễm môi trường của TP Hà Nội một phần do biến đổi khí hậu, một phần (chủ yếu) do con người. Thủ đô hiện quá đông dân cư, tập trung nhiều nhà cao tầng, bệnh viện, trường học, cơ quan và các cơ sở sản xuất.

Muốn cải thiện chất lượng không khí một cách bền vững, trước hết phải giãn dân, di dời dân cư ra khỏi nội đô. Với các chung cư cũ, xuống cấp, không nên chỉ sửa chữa mà cần mạnh dạn di dời, tái thiết. Có thể chấp nhận những thiệt thòi trước mắt để 20-30 năm sau, con cháu được sống trong môi trường trong lành hơn. Để làm được điều này, cần phát triển mạnh nhà ở xã hội, tạo điều kiện cho người dân ổn định cuộc sống khi di dời.

Trên thực tế, vẫn còn nhiều ngõ nhỏ, hạ tầng chật hẹp, chưa tương xứng với vị thế của một đô thị trung tâm, cần được giải quyết đồng bộ trong quy hoạch. Hoạt động của các nhà máy, xí nghiệp cũng là nguyên nhân lớn gây ô nhiễm. Chủ trương di dời các cơ sở công nghiệp ra khỏi nội đô đã có từ lâu nhưng tiến độ còn rất chậm, cần được đẩy nhanh.

Khi sửa đổi Luật Thủ đô, cần quan tâm giải quyết các vấn đề trên để cải thiện chất lượng không khí, bảo đảm môi trường sống trong lành. Không thể chấp nhận việc thủ đô của một nước mà lại có môi trường ô nhiễm, chất lượng không khí kém.

Đại biểu Quốc hội Phạm Văn Hòa (tỉnh Đồng Tháp)

Minh Quang - Như Diệp

 

news_is_not_ads=
TIN MỚI