Sân khấu cần những vở diễn dám nói thật

Cảm hứng theo dòng thời sự

Lạc (tác giả: Trần Mỹ Trang, đạo diễn: Quốc Thịnh - Trần Đàm Công Ninh) lấy bối cảnh một bệnh viện đa khoa với sự chồng chéo các mối quan hệ và xung đột về lợi ích, quyền lực cá nhân cùng đạo đức nghề y. Trong đó, một hợp đồng thiết bị y tế đã đặt ra phép thử cho y đức và lương tri. Phép thử ấy khắc nghiệt đến nỗi ông Tài - vị giám đốc bệnh viện từng là chiến sĩ quân y, luôn đau đáu về những đồng đội đã mất - và bác sĩ Đức - một tài năng y học luôn tâm niệm phải cứu thật nhiều bệnh nhân - bỗng lạc đường.

Lạc là vở kịch hiếm hoi đề cập đến góc khuất của ngành y tế - ẢNH: NGỌC TUYẾT

Hội Sân khấu TPHCM đầu tư dàn dựng Lạc từ kịch bản đạt giải A trại sáng tác năm 2024. Những trải nghiệm của bản thân khi đi khám chữa bệnh đã thôi thúc tác giả Trần Mỹ Trang viết đề tài này. Lạc được hình thành từ chất liệu thực tế cùng thông tin về các đại án y tế đã đăng tải trên các phương tiện truyền thông.

Với những tình tiết sống động về toa thuốc đồng thuận được kê thêm có giá tăng gấp 3-4 lần toa thuốc điều trị thông thường, những sai phạm trong đấu thầu thiết bị y tế hay kê khống dịch vụ điều trị…, khá lâu rồi sân khấu TPHCM mới lại có một vở diễn nhìn thẳng vào mặt trái của cuộc sống, như Lạc.

Trước đó, tháng 11/2025, sân khấu Xóm Kịch ra mắt vở Truy tâm (đạo diễn: Nghệ sĩ ưu tú (NSƯT) Xuân Trang) cũng để lại nhiều suy ngẫm trong lòng khán giả. Không ngờ, chỉ 1 tháng sau, đời sống lại phơi bày một “vở kịch” khác khi mạng xã hội lan truyền đoạn clip ghi cảnh một nhóm học sinh hành hung, nhục mạ người vô gia cư. Thực tế, bạo lực học đường, sự đứt gãy kết nối giữa cha mẹ và con cái, xu hướng gia tăng tội phạm vị thành niên, sự lệch chuẩn trong suy nghĩ, ứng xử của nhiều người trẻ được đặt ra trong Truy tâm đều là những vấn đề nan giải của thời đại hôm nay…

Khơi gợi trách nhiệm xã hội

Từ trước đến nay, những vấn đề “nóng” của xã hội luôn là nguồn cảm hứng cho các loại hình nghệ thuật. Trong đó, sân khấu có lợi thế lớn nhờ hình thức biểu diễn trực tiếp, sống động, có thể triển khai nhanh chóng, tạo nên những tác phẩm vừa hấp dẫn vừa bắt kịp dòng thời sự. Đến nay, người yêu sân khấu vẫn nhắc đến kịch Lưu Quang Vũ giai đoạn đất nước đổi mới như một đỉnh cao của dòng kịch thời sự, giàu tính dự báo.

Chuyện của Nả đi vào nỗi đau của những nạn nhân xâm hại tình dục trẻ em - Ảnh: NGỌC TUYẾT

Tuy nhiên, nhiều năm qua, sân khấu TPHCM nói riêng và cả nước nói chung lại thiếu vắng hơi thở thời đại. Bên cạnh sự áp đảo của các vở diễn lịch sử, cổ trang và chiến tranh cách mạng trong các kỳ hội diễn, thị trường sân khấu hoàn toàn thuộc về hài kịch sinh hoạt và kịch tâm lý đề tài tình yêu, gia đình.

Kịch thời sự thi thoảng xuất hiện như: Công lý như mặt trời (2020) với bóng dáng các đại án tham nhũng; Sự sống và Blouse trắng (2022) về đại dịch COVID-19; Đồng chí (2024) đi vào những xung đột về lý tưởng, lối sống, cách nghĩ của các thế hệ trong gia đình mà rộng ra là cả xã hội… rồi lại chìm vào “bão tiếng cười” trên sân khấu.

Theo Nghệ sĩ nhân dân (NSND) Trần Ngọc Giàu - Chủ tịch Hội Sân khấu TPHCM - kịch thời sự ngày càng được quan tâm trên sân khấu TPHCM thời gian qua. Trong thời gian ngắn, ngoài Lạc và Truy tâm còn có Ảo quan (tác giả, đạo diễn: Chinh Ba), Mộng du (tác giả: Nhã Uyên, đạo diễn: NSƯT Xuân Trang) cảnh báo áp lực xã hội tác động nghiêm trọng đến sức khỏe tâm thần con người; Ám ảnh (tác giả: Thanh Nga, đạo diễn: NSND Trần Ngọc Giàu) về những đứa con phải gồng mình sống theo kỳ vọng của cha mẹ; Chuyện của Nả (tác giả, đạo diễn: Khánh Hồng) đi vào vấn nạn xâm hại tình dục trẻ em…

Ninh Lộc