Phó thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà: Mỗi tư liệu được kiểm chứng đều mở thêm hy vọng đón các liệt sĩ trở về

Sáng 8/6, Ban Chỉ đạo quốc gia về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ (Ban Chỉ đạo 515 quốc gia) tổ chức Hội thảo xác minh, kết luận thông tin mộ liệt sĩ tập thể được an táng tại Nghĩa địa Chí Hòa - Chợ Quán (nay thuộc khu vực Công viên Lê Thị Riêng, TPHCM).

Phát biểu tại hội thảo, Phó thủ tướng Chính phủ Phạm Thị Thanh Trà - Trưởng ban Chỉ đạo 515 quốc gia - khẳng định, đây là một hội thảo đặc biệt, không chỉ mang ý nghĩa khoa học mà còn là dịp làm sáng tỏ những sự thật lịch sử còn chưa được giải đáp trọn vẹn, thể hiện đạo lý “đền ơn đáp nghĩa” và lòng biết ơn sâu sắc đối với các Anh hùng liệt sĩ đã hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc.

Phó thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà - Trưởng ban Chỉ đạo 515 quốc gia phát biểu khai mạc hội thảo - Ảnh: Thanh Tâm

Phó thủ tướng nhắc lại những trang sử hào hùng của cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân năm 1968. Tại khu vực Sài Gòn - Gia Định, các lực lượng cách mạng đã chiến đấu quả cảm, tiến công vào nhiều mục tiêu trọng yếu trong nội đô. Sau các trận chiến ác liệt, nhiều cán bộ, chiến sĩ đã anh dũng hy sinh. Chính quyền Sài Gòn khi đó đã thu gom và tiến hành chôn cất tập thể tại một số khu vực trên địa bàn.

Sau ngày đất nước thống nhất, từ năm 1978 đến năm 1983, Nghĩa trang Đô Thành (Chí Hòa - Sài Gòn) được giải tỏa để xây dựng Công viên Lê Thị Riêng. Trong quá trình san lấp, lực lượng chức năng đã phát hiện một số dấu tích và hài cốt liệt sĩ. Tuy nhiên, sự thay đổi hoàn toàn về địa hình khiến công tác xác định vị trí các khu mộ tập thể gặp nhiều khó khăn.

Năm 1995, các cơ quan chức năng đã tổ chức khảo sát, tìm kiếm và quy tập nhưng chưa đạt kết quả như mong muốn do hạn chế về phương tiện kỹ thuật, công nghệ cũng như thiếu thông tin tư liệu phục vụ xác minh.

Theo Phó thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà, thời gian gần đây, nhiều tài liệu quân sự, hình ảnh và hồ sơ liên quan đến các trận đánh năm 1968 đã được Mỹ giải mật và cung cấp cho Việt Nam. Cùng với đó là những dữ liệu lịch sử, sơ đồ quân sự, hồi ức chiến tranh và lời kể của các nhân chứng lịch sử. Đặc biệt, sự hỗ trợ của cựu binh Mỹ Robert Ambrose Connor cùng nhiều cựu chiến binh Mỹ, nhóm nghiên cứu hỗn hợp Việt Nam - Mỹ và Bộ Tư lệnh TPHCM đã góp phần củng cố hồ sơ, bổ sung những cơ sở thực tiễn quan trọng phục vụ công tác xác minh.

Phó thủ tướng cho biết, hội thảo diễn ra trong thời điểm cả nước đang triển khai đợt cao điểm của “Chiến dịch 500 ngày đêm tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ còn thiếu thông tin”. Mỗi nguồn tư liệu được đối chiếu, mỗi ký ức được khơi lại đều mang ý nghĩa đặc biệt trong hành trình tìm kiếm và đưa các Anh hùng liệt sĩ trở về với quê hương, đồng đội.

Phó thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà trò chuyện với cựu binh Mỹ Robert Ambrose Connor về hành trình tìm kiếm thông tin liệt sĩ - Ảnh: Thanh Tâm

Nhấn mạnh tính chất quan trọng của hội thảo, Phó thủ tướng đề nghị các đại biểu tập trung thảo luận sâu vào 3 nội dung trọng tâm trước khi tiến tới khảo sát và khai quật thực địa.

Phải rà soát, đánh giá toàn diện các cơ sở lịch sử, khoa học, pháp lý và thực tiễn; đối chiếu, xác minh các nguồn tài liệu giải mật, hồ sơ quân sự từ nhiều phía và lời kể của nhân chứng để xác định liệu các vị trí được khoanh vùng tại Công viên Lê Thị Riêng có thực sự là nơi chôn cất tập thể các liệt sĩ hy sinh trong chiến dịch Xuân Mậu Thân 1968 hay không.

Bên cạnh đó, làm rõ quy mô, phạm vi, đặc điểm và khả năng tồn tại của khu mộ tập thể sau gần 60 năm. Trên cơ sở đó, xây dựng phương án khảo sát, thăm dò và khai quật phù hợp, kết hợp giữa phương pháp truyền thống với các công nghệ hiện đại như radar xuyên đất, dữ liệu không ảnh, bản đồ lịch sử và các nguồn thông tin từ nhân chứng.

Ngoài ra, thống nhất cơ chế phối hợp giữa các lực lượng để triển khai công tác tìm kiếm, khai quật và quy tập hài cốt liệt sĩ trên thực địa một cách khoa học, chặt chẽ, an toàn và đúng quy định.

Phó thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà nhấn mạnh, nhiệm vụ của hội thảo là củng cố vững chắc các cơ sở lịch sử, khoa học, pháp lý và thực tiễn để đưa ra quyết định hệ trọng, tạo tiền đề cho việc tìm kiếm, khai quật và quy tập hài cốt liệt sĩ trong thời gian tới.

“Với tinh thần trách nhiệm, lòng biết ơn sâu sắc cùng sự tham gia của các nhà khoa học, nhân chứng lịch sử, cựu chiến binh và các cơ quan chuyên môn, chúng ta cần tạo dựng đủ niềm tin và cơ sở để sớm đón các Anh hùng liệt sĩ trở về với quê hương, đất nước và đồng đội” - Phó thủ tướng bày tỏ.

Thanh Tâm