Nông dân khổ vì chi phí tăng, giá nông sản giảm

Chi phí tăng, đầu ra bế tắc

Ông Nguyễn Kim Đoán - Phó chủ tịch Hiệp hội Chăn nuôi tỉnh Đồng Nai - cho biết, chi phí đầu vào của ngành chăn nuôi đang tăng. Từ đầu tháng Ba đến nay, giá cám đã tăng 3 lần. Cùng lúc, chi phí vận chuyển cũng tăng 50%, kéo theo hàng loạt phí dịch vụ khác cũng tăng. Trong khi đó, lãi vay ngân hàng cũng bị đẩy lên cao từ mức lãi suất trung bình 7%/năm lên 10%/năm.

Ông cho biết thêm, mọi chi phí đều tăng nhưng giá thịt tại trại lại giảm. Cụ thể, giá heo hơi giảm từ 75.000 đồng/kg (trước tết) xuống còn 65.000 đồng/kg mà theo giải thích của giới thương lái là do chi phí vận chuyển tăng. Thế nhưng, giá thịt đến tay người tiêu dùng vẫn không giảm mà đứng yên hoặc có xu hướng tăng.

Ông Nguyễn Ngọc Khoa - chủ trại gà Ngọc Khoa, tỉnh Đồng Nai - than, giá trứng gà tại trại hiện còn khoảng 1.350 đồng/trứng, giảm 100 đồng/trứng so với trước tết và giảm gần 500 đồng/trứng so với giá năm 2024 (1.800 đồng/trứng). Trong khi đó, giá thức ăn chăn nuôi tăng thêm 600 đồng/kg (tương đương 8 - 10%, có lúc lên 33% tùy loại). Chiến sự ở Trung Đông khiến chi phí vận chuyển tăng mạnh, tác động xấu lên giá thành sản phẩm.

Chợ Nguyễn Tri Phương (TPHCM) đìu hiu, cho thấy sức mua yếu

Ngành lúa gạo cũng rơi vào tình cảnh tương tự. Ở TPHCM, giá gạo bán lẻ tăng thêm 1.000-2.000 đồng/kg nhưng mức tăng này chỉ để bù vào chi phí logistics và vận tải chứ không chảy vào túi nông dân. Ở vùng đồng bằng sông Cửu Long, giá lúa thu mua tại ruộng đang giảm nhẹ do nguồn cung dồi dào. Ông Đinh Quang Thành - Giám đốc kinh doanh Công ty Gạo Phương Nam - phân tích: “Nông dân đang chịu thiệt thòi do giá lúa đứng yên hoặc giảm, trong khi giá phân bón, giá công thu hoạch và vận chuyển lại tăng theo giá xăng dầu”.

Mặt hàng rau củ quả và trái cây cũng chịu chung cảnh ngộ: mọi chi phí đầu vào đều tăng, sức tiêu thụ và giá bán đều giảm. Ông Lê Văn Giấy - Giám đốc Hợp tác xã Rau an toàn Mười Hai, tỉnh Tây Ninh - cho biết, do chi phí quá cao, thương lái không bán ra được nên ép giá mua xuống thấp. Cụ thể, trước đây, giá các loại rau trung bình từ 10.000-12.000 đồng/kg, nay chỉ còn 3.000-4.000 đồng/kg. “Rau tồn đọng nhiều, nông dân đành nhổ bỏ. Nếu tình trạng này tiếp diễn, trong thời gian tới, nông dân sẽ không dám trồng tiếp khiến nguồn cung sụt giảm, đẩy giá tăng bất thường” - ông nhận định.

Giá rau củ quả ở các chợ đầu mối của TPHCM cũng giảm. So với cách đây 1 tháng, giá rau ở chợ đầu mối Hóc Môn giảm khá mạnh. Giá su su, cải thảo, bó xôi, xà lách, bắp cải, cà chua… đều giảm 50%; giá các loại trái cây giảm nhẹ; giá thịt heo cũng giảm 5.000-10.000 đồng/kg tùy loại. Sức mua cũng giảm nên lượng nông sản về chợ giảm khoảng 60 tấn/đêm. Sức mua ở các chợ truyền thống và siêu thị cũng ảm đạm.

Cần cấp bách neo giá và hỗ trợ vốn

Theo ông Đinh Quang Thành, nông dân đang cần hỗ trợ cấp thiết về giá, gồm chính sách neo giá nông sản từ Chính phủ để tránh tình trạng ép giá thu mua xuống quá thấp và cơ chế cam kết điều chỉnh giá linh hoạt từ các bộ, ngành. Thực tế, nhiều nông dân đang phải bán lúa với giá thấp để trang trải chi phí sản xuất và các hợp đồng đã ký trước thời điểm giá xăng dầu biến động, chi phí thu hoạch, vận chuyển, đóng gói đều tăng.

Ông cho biết, về phần mình, công ty cố gắng giữ nguyên giá bán lẻ để ổn định tâm lý người tiêu dùng. Công ty vẫn duy trì mức giá cũ (từ 43.000-84.000 đồng/kg) với các dòng gạo ST25 thượng hạng, gạo hữu cơ dù chi phí vận hành tăng. Ông khẳng định, tăng giá sản phẩm theo biến động giá xăng dầu là bước đi không bền vững cho thị trường.

Ông Nguyễn Kim Đoán kiến nghị, các cơ quan chức năng cần có chính sách giúp nông dân tiếp cận nguồn vốn ưu đãi, đồng thời kiểm soát chặt chẽ giá vật tư đầu vào. Đặc biệt, cần có giải pháp cắt giảm các khâu trung gian để kết nối trực tiếp người sản xuất với người tiêu dùng nhằm đảm bảo lợi ích cho cả hai bên.

Ông Nguyễn Văn Mười - Phó tổng thư ký Hiệp hội Rau quả Việt Nam - phân tích, năng lượng được ví như mạch máu của nền kinh tế; khi năng lượng có vấn đề, nó sẽ tác động đến mọi mặt của đời sống. Giá xăng dầu leo thang khiến chi phí vận chuyển tăng cao, ảnh hưởng xấu đến doanh nghiệp lẫn người dân. Nhiều đơn hàng không thể giao đến khu vực Trung Đông và châu Âu do chiến sự, buộc doanh nghiệp phải kéo dài thời gian lưu kho. Một số đơn vị đang tìm kiếm đối tác hoặc thị trường khác để giải phóng hàng hóa. Trong nước, chi phí vận chuyển tăng cao buộc doanh nghiệp phải thay đổi kế hoạch kinh doanh. Giá hàng hóa tăng khiến sức mua giảm, dẫn đến việc tiêu thụ nông sản chậm, giá nông sản giảm.

Theo ông, để ứng phó, cần có giải pháp giảm chi phí sản xuất, đặc biệt là giảm phụ thuộc vào hàng hóa nhập khẩu như phân bón vô cơ. Nông dân có thể tận dụng nguồn phân hữu cơ và vi sinh tại chỗ thay cho phân vô cơ. Việt Nam có lượng phế phẩm, phụ phẩm nông nghiệp rất lớn, với khoảng 160 triệu tấn/năm, bao gồm hơn 90 triệu tấn từ trồng trọt, hơn 60 triệu tấn từ chăn nuôi, khoảng 5 triệu tấn từ lâm nghiệp và hơn 1 triệu tấn từ thủy sản. Lượng phế phẩm này có thể tái chế thành phân bón hữu cơ, giúp nông dân giảm phụ thuộc phân bón nhập khẩu. “Chính phủ cũng đã xây dựng chính sách giảm thuế nhập khẩu phân bón, điều chỉnh phí môi trường. Đây là giải pháp kịp thời, hỗ trợ tích cực cho nông dân” - ông nói.

Thanh Hoa