Mâu thuẫn âm ỉ, anh em ruột triệt đường sống của nhau

Ảnh minh họa: AI

Trong bài viết Anh trai lái ô tô tông em gái ở Tây Ninh và cảnh báo về ứng xử trong gia đình của tác giả Thanh Thúy, có nêu chi tiết: gia đình được cho là có mâu thuẫn âm ỉ từ trước, chưa được giải quyết triệt để.

Đây là lý do được xem là nền tảng cho hành vi tấn công có chủ đích của người gây án. Tôi rất đau xót trước 2 chữ “âm ỉ” vì trên thực tế đã chứng kiến nhiều thảm kịch gia đình, anh chị em ruột chỉ vì tranh chấp, mâu thuẫn tích tụ nhiều năm tháng.

Điểm lại một số vụ án anh em đoạt mạng nhau trước đây, thấy nhiều vụ nổ bùng vì mâu thuẫn, xung đột dồn nén trong một quá trình, chưa được giải tỏa mà còn thắt gút thêm bởi thời gian, biến động và những mối quan hệ phát sinh. Đó là chuyện người em ruột cầm dao đoạt mạng anh trai đúng ngày cúng tuần 49 ngày của bố ở Thanh Hóa vì mâu thuẫn trong việc cúng kiếng, lễ nghĩa. Hay anh trai Nguyễn Văn Đông ở Hà Nội đã truy sát cả nhà em trai vì hậm hực lâu năm chuyện đất đai.

Mớ than đó vẫn âm ỉ ngay trong những gia đình bề ngoài có vẻ thuận hòa, đầm ấm, gặp nhau tay bắt mặt mừng nhưng không thật tâm yêu thương, vì nhau, thậm chí âm thầm hại nhau, triệt đường sống của nhau.

Phổ biến nhất ngày nay là các vụ tranh chấp đất đai thừa kế của cha mẹ nhưng bên đang được khai thác, hưởng lợi cố tình giảm tiến độ xử lý vụ án khiến cho đối phương thiệt hại, lao đao (dù đó là anh em ruột của mình). Họ sẵn sàng tìm mọi cách ngâm, cản trở vụ án đi đến hồi kết ngay khi anh chị em mình bị ung thư đã di căn, vợ con ngày đêm chạy vạy mượn tiền điều trị.

Không có mũi dao, không có thuốc độc, không có cú tông xe… nhưng cái ác và sự sân hận đã thống lĩnh mối quan hệ gia đình.

Trong ngọn lửa hận thù đó, đâu ai còn nhớ cội nguồn của mình cùng một lò đúc ra; đâu ai còn nhớ những củ khoai, gối xôi chia nhau qua ngày đói hay những khi bị người ngoài ăn hiếp, chị em xúm lại bênh vực, bảo vệ nhau…

Gia đình nên làm gì để dập tắt mớ than hồng âm ỉ đó, nhất là xung đột dưới áp lực đồng tiền, để tình anh em trở lại là dòng suối mát lành?

Tôi nghĩ, giải pháp căn cơ là phòng ngừa từ sớm và giải quyết bằng đối thoại, pháp lý để tránh xung đột, sân hận, trả đũa bằng những hành vi bạo lực.

Cha mẹ nên lập di chúc hợp pháp từ sớm, chỉ rõ ai sẽ thừa kế phần tài sản nào. Nếu có thể, tiến hành phân chia tài sản khi còn sống (cho, tặng) và có văn bản, công chứng rõ ràng. Việc này giúp anh chị em nhận tài sản một cách độc lập và tránh tranh chấp sau khi cha mẹ qua đời. Giải thích rõ ràng về quyết định phân chia cho tất cả con cái để tránh hiểu lầm hoặc cảm giác bị đối xử bất công.

Công bằng khác với cào bằng. Công bằng là xem xét nhu cầu thực tế và đóng góp của từng người. Người con chăm sóc cha mẹ già yếu có thể được ưu tiên hơn một phần. Người con đã được cha mẹ giúp mua nhà có thể nhận ít hơn. Phải ghi nhận bằng văn bản (kèm chữ ký) nếu có sự thỏa thuận về việc người con này nhận tiền mặt, người con kia nhận đất đai.

Trong quá trình nuôi dạy, cha mẹ cần nhấn mạnh giá trị của tình thân cao hơn giá trị vật chất. Dạy con cái về sự chia sẻ, biết ơn và trách nhiệm đối với gia đình. Hết sức cẩn thận với cách dạy áp đặt anh chị phải nhường cho em hoặc nhường cho người thiệt thòi hơn. Điều này sẽ tạo ức chế ngấm ngầm ở người phải nhường và sự ích kỷ, lòng tham và thái độ của người được nhường.

Nếu đã phát sinh tranh chấp sau khi cha mẹ mất, cần ưu tiên các giải pháp hòa giải, thương lượng. Tuy nhiên, khi hòa giải thất bại, không tìm được tiếng nói chung, mỗi bên nên tìm kiếm luật sư riêng để được tư vấn chính xác về quyền thừa kế theo pháp luật hoặc di chúc. Vụ việc được ra tòa án là biện pháp cuối cùng để có một quyết định có tính ràng buộc pháp lý và chấm dứt tranh chấp. Dù tốn kém, việc này sẽ ngăn chặn các hành vi bạo lực và giải quyết triệt để vấn đề tài sản.

Tô Diệu Hiền