Dọn thoáng vỉa hè gắn với duy trì sinh kế của dân

Trả lại chức năng cho vỉa hè

Những ngày qua, Công an phường Gia Định phối hợp với dân quân thường xuyên kiểm tra, nhắc nhở các hộ kinh doanh quanh chợ Bà Chiểu dời hàng hóa dọc các đường Bùi Hữu Nghĩa, Phan Đăng Lưu, Vũ Tùng vào bên trong để đường thông, hè thoáng.

Sau nhiều lần được nhắc nhở, nhiều tiểu thương đã dời hàng gọn vào phía trong chợ. Bà Lưu Mỹ Liên (đường Vũ Tùng) nhận xét, gần chục năm sinh sống ở đây, bà hiếm khi thấy hông chợ thông thoáng như hiện giờ. Theo bà, trước đây vào giờ cao điểm, nhiều sạp bày hàng tràn xuống lòng đường, người mua dừng xe tùy tiện, thậm chí chạy ngược chiều để mua đồ khiến đường quanh chợ thường xuyên kẹt xe. Một số quán ăn còn xả trực tiếp nước thải, thức ăn thừa xuống đường gây mất vệ sinh, tắc cống.

Trước đây, hẻm số 4 Nguyễn Văn Thương, phường Thạnh Mỹ Tây cũng là điểm nóng về lấn chiếm lòng lề đường và ô nhiễm môi trường. Nhiều sạp bán gà sống, giết mổ tại chỗ vứt bừa lông gà, chất thải và nước bẩn khắp mặt đường, bốc mùi hôi nồng nặc. Mỗi khi mưa lớn hoặc triều cường, nước thải đen ngòm từ cống thoát nước dâng lên phả mùi hôi khiến dân tình không dám hít thở mạnh.

Người đi bộ dễ dàng di chuyển trên vỉa hè đường Nam Kỳ Khởi Nghĩa, phường Xuân Hòa sau các đợt sắp xếp lại trật tự - Ảnh: Thanh Tâm

Trước thực trạng trên, công an phường đã tổ chức đợt cao điểm lập lại trật tự đô thị, ra quân tuyên truyền, nhắc nhở, vận động dân tự giác chấp hành quy định. Sau khi được vận động, phần lớn hộ kinh doanh tự nguyện ký cam kết không lấn chiếm lòng lề đường, không xả thải xuống đường. Nhờ đó, dòng xe cộ không bị hàng hóa cản trở, vỉa hè trở về đúng chức năng lối đi bộ và mở rộng tầm quan sát cho người lưu thông.

Ở đặc khu Côn Đảo, công an cũng đồng loạt ra quân xử lý tình trạng lấn chiếm vỉa hè, lòng đường. Thượng tá Võ Minh Thuận - Trưởng công an đặc khu Côn Đảo - trực tiếp cùng các lực lượng chức năng kiểm tra các tuyến đường, khu dân cư và điểm kinh doanh dịch vụ. Trong đợt ra quân này, lực lượng chức năng tập trung xử lý tình trạng bày bàn ghế, vật dụng lấn chiếm vỉa hè, yêu cầu trả lại lòng, lề đường thông thoáng. Thời gian tới, lực lượng chức năng của đặc khu sẽ duy trì việc kiểm tra định kỳ và đột xuất, kiên quyết xử lý các trường hợp tái vi phạm nhằm xây dựng môi trường sống an toàn, văn minh.

Bảo đảm sinh kế cho người dân

Từ ngày 15/5, UBND phường An Đông triển khai việc đăng ký sử dụng tạm thời một phần vỉa hè, lòng đường. Người dân có thể đăng ký trực tiếp ở UBND phường, trụ sở ban điều hành khu phố hoặc đăng ký qua điện thoại.

Ông Nguyễn Xuân Thành - Phó chủ tịch UBND phường An Đông - cho biết, An Đông là phường đầu tiên ở TPHCM cấp phép sử dụng vỉa hè qua ứng dụng (app) hoạt động trên hệ điều hành iOS, Android và website. Người dân đăng ký sử dụng vỉa hè theo Nghị định 165/2025 của Chính phủ trong các trường hợp như phục vụ sự kiện chính trị, văn hóa, thể thao; thi công công trình; tập kết vật liệu xây dựng; tổ chức tang lễ, đám cưới; trông giữ xe khi cần thiết. Sau 10 ngày triển khai, UBND phường đã tiếp nhận 58 hồ sơ đăng ký.

Công an phường Thủ Đức ra quân lập lại trật tự đô thị, trả lại vỉa hè thông thoáng cho người đi bộ

Lãnh đạo UBND phường An Đông kiến nghị chính quyền cấp thành phố phân cấp cho phường quản lý toàn bộ vỉa hè trên địa bàn và các tuyến đường nội khu có chiều rộng trên 13m để UBND phường chủ động quản lý nhà nước và giải quyết thủ tục cho dân. Chính quyền thành phố cũng cần sớm xây dựng chính sách và cơ sở pháp lý phù hợp để cho phép người dân đăng ký sử dụng vỉa hè phục vụ kinh doanh, buôn bán theo hướng vừa đáp ứng nhu cầu kinh doanh, vừa phù hợp thực tiễn phát triển đô thị.

Trung tá Hồ Đức Thiện - Phó trưởng phòng Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội (PC06), Công an TPHCM - cho biết, từ sau lễ ra quân tăng cường kiểm tra, xử lý tình trạng lấn chiếm lòng đường, vỉa hè, lập lại trật tự công cộng, trật tự đô thị trên địa bàn TPHCM (ngày 16/1/2026), lực lượng công an duy trì thường xuyên công tác tuyên truyền, vận động, tuần tra, kiểm tra và xử lý vi phạm hằng ngày.

Ông cho hay, thay vì làm theo từng chiến dịch, công an duy trì việc tuần tra cả ngày lẫn đêm, đồng thời thành lập các tổ vừa kiểm tra, vừa hướng dẫn công an cấp xã phối hợp xử lý vi phạm. Theo ông, lập lại trật tự đô thị là chủ trương cần thiết nhằm trả lại đúng mục đích của không gian công cộng. Tuy nhiên, để hài hòa giữa mục đích đảm bảo kỷ cương đô thị và tạo điều kiện cho người dân buôn bán, kinh doanh hợp pháp, Công an TPHCM sẽ tiếp tục phối hợp với các sở, ngành tham mưu cho UBND TPHCM nhiều giải pháp phù hợp.

Vỉa hè đường Lê Thánh Tôn, phường Sài Gòn thông thoáng hơn sau đợt ra quân lập lại trật tự đô thị giữa tháng 5/2026

Trong đó, Công an TPHCM đề xuất quy hoạch các khu đất công để phát triển kinh tế đêm, phố ẩm thực, khu kinh doanh hàng hóa nhỏ lẻ tập trung theo hướng văn minh, đảm bảo an ninh trật tự, vệ sinh môi trường và mỹ quan đô thị; thí điểm kẽ vạch tách rõ phần dành cho người đi bộ với khu vực kinh doanh ở các lề đường rộng từ 3m trở lên; quy định cụ thể về quầy hàng, xe bán hàng, khoảng cách an toàn, lối thoát hiểm, yêu cầu về phòng cháy, chữa cháy và vệ sinh môi trường. Cách làm này vừa giúp dân có không gian mưu sinh hợp pháp, vừa giữ gìn diện mạo đô thị, thúc đẩy phát triển du lịch và kinh tế đêm.

Trung tá Hồ Đức Thiện cho biết thêm, trong quá trình xử lý vi phạm, lực lượng chức năng luôn ưu tiên biện pháp tuyên truyền, vận động và đối thoại trực tiếp để người dân hiểu quy định, ký cam kết và có thời gian khắc phục. “Xử phạt hay tạm giữ phương tiện chỉ là biện pháp cuối cùng. Lực lượng chức năng không xử lý vi phạm cho bằng được mà là giúp dân điều chỉnh hoạt động kinh doanh phù hợp với quy định pháp luật để ổn định sinh kế lâu dài. Chỉ những trường hợp được nhắc nhở nhiều lần mà vẫn cố tình vi phạm mới bị xử lý bằng biện pháp mạnh” - ông nói.

Thanh Tâm

Ý kiến: Nghiên cứu thành lập tổ hợp tác bán hàng rong Phần lớn người bán hàng rong, lao động tự do thuộc nhóm yếu thế, ít có cơ hội tiếp cận những công việc ổn định hoặc đòi hỏi trình độ chuyên môn cao. Do hạn chế về học vấn, kỹ năng nghề nghiệp, nhiều người buộc phải mưu sinh trên vỉa hè. Do đó, khi các địa phương đồng loạt lập lại trật tự đô thị, không ít người mất đi nguồn thu nhập quen thuộc. Do đó, song song với xử lý vi phạm, chính quyền các địa phương cần lắng nghe nhu cầu, nguyện vọng của người bán hàng rong để có chính sách hỗ trợ phù hợp. Chính quyền thành phố có thể quy hoạch những khu vực buôn bán tập trung theo hướng văn minh, bài bản hơn để vừa đảm bảo mỹ quan đô thị, vừa tạo không gian mưu sinh ổn định cho người dân giống như mô hình chợ truyền thống hoặc các khu kinh doanh đặc trưng. Bên cạnh đó, cần có giải pháp hỗ trợ dài hạn bởi đa số người làm nghề tự do khó thích nghi trước sự thay đổi liên tục của chính sách. Với những trường hợp còn khả năng chuyển đổi nghề nghiệp, nên tổ chức đào tạo kỹ năng phù hợp như chăm sóc người cao tuổi, giúp việc gia đình hoặc các công việc dịch vụ không đòi hỏi cao về trình độ, ngoại ngữ. Ngoài ra, cần xây dựng cơ chế giám sát để đảm bảo hỗ trợ đúng người, đúng đối tượng, đồng thời nghiên cứu lập tổ hợp tác, hợp tác xã hoặc hỗ trợ mặt bằng kinh doanh ổn định cho người bán hàng rong, kết hợp hình thức bán hàng trực tiếp và trực tuyến nhằm giúp họ thích nghi tốt hơn với bối cảnh mới. Ngoài chính sách hỗ trợ, mỗi hộ cũng cần chủ động tìm kiếm cơ hội mới, nâng cao khả năng thích ứng để ổn định cuộc sống lâu dài. Ông Bùi Đoàn Chung - nhà sáng lập Cộng đồng nghề nhân sự Việt Nam Chuyển từ đối phó sang thấu cảm Việc lập lại trật tự vỉa hè ở TPHCM năm 2026 đang chuyển dần từ những đợt ra quân ngắn hạn sang cách tiếp cận quản trị đô thị bền vững hơn, cho thấy tư duy “thượng tôn pháp luật đi đôi với nhân văn”. Lực lượng chức năng không chăm chăm xử phạt mà ưu tiên tuyên truyền, nhắc nhở, hỗ trợ người dân, tạo sự đồng thuận trong quá trình lập lại trật tự đô thị. Qua việc vận động hàng chục ngàn hộ dân ký cam kết không lấn chiếm lòng lề đường, chính quyền thành phố đang cho thấy nỗ lực hài hòa giữa yêu cầu trả lại không gian cho người đi bộ và đảm bảo sinh kế cho người lao động nghèo. Chính quyền không chỉ “nói không” với vi phạm mà còn tìm giải pháp lâu dài cho bài toán mưu sinh thông qua việc hỗ trợ vay vốn, giới thiệu việc làm, lập chợ đêm, phố ẩm thực hay khu kinh doanh tập trung. Việc thực thi pháp luật đang gắn chặt hơn với an sinh xã hội. Khi người dân nhìn thấy hướng chuyển đổi sinh kế rõ ràng, họ sẽ dần chuyển từ tâm lý đối phó sang tự giác chấp hành. Điều này sẽ khiến việc lập lại trật tự đô thị đạt hiệu quả tốt hơn trước. Luật sư Trần Anh Tuấn - Đoàn Luật sư TPHCM