"Đất vàng", "điểm đen" ở TPHCM thay áo mới đón tết

Chính quyền quyết liệt, người dân đồng lòng

Những ngày qua, khi đi ngang khu đất nhà thi đấu Phan Đình Phùng, phường Xuân Hòa, người dân không khỏi bất ngờ trước diện mạo mới của một công viên xanh mát, rực rỡ sắc hoa. Khu đất hoang hóa, bị hàng rào tôn gỉ sét quây kín nhiều năm nay đã được chỉnh trang thành điểm dừng chân, vui chơi của người dân trong dịp tết Bính Ngọ.

Đây là một trong 9 khu đất trống ở khu vực trung tâm TPHCM được đầu tư cải tạo thành công viên, vườn hoa phục vụ cộng đồng.

Khu đất nhà thi đấu Phan Đình được cải tạo thành công viên, vườn hoa cho du khách đến tham quan, chụp ảnh - Ảnh: Thanh Tâm

Cùng lúc này, khu đất số 2-4-6 Hai Bà Trưng, phường Sài Gòn cũng biến thành vườn hoa đa sắc, tạo điểm nhấn cảnh quan cho khu vực Công trường Mê Linh, thu hút đông đảo người dân và du khách.

Khu đất vàng 152 Trần Phú, phường Chợ Quán đang dần thành hình công viên. Hàng trăm công nhân đang tất bật thi công các hạng mục cuối cùng để kịp phục vụ người dân trong dịp tết.

Tại khu đất 135 Nguyễn Huệ (thương xá Tax), phường Sài Gòn, công nhân cũng đang khẩn trương lát sân, hoàn thiện hạ tầng. Khu đất 8-12 Lê Duẩn đã được tháo dỡ hàng rào tôn, tập kết cây xanh, hoa kiểng.

Không chỉ ở khu vực trung tâm thành phố, nhiều nơi khác cũng đang tích cực chuyển hóa các bãi đất trống, bãi rác tự phát thành không gian sinh hoạt chung.

Ở ấp 18, xã Hưng Long, ông Đỗ Văn Ngọc - Chi hội trưởng chi hội cựu chiến binh ấp - ngày ngày chăm sóc bồn hoa, gốc cây trong khu vui chơi thiếu nhi gần nhà. Nơi đây từng là bãi rác tồn tại nhiều năm bên cống thoát nước, gây ô nhiễm môi trường.

Những bãi rác nhếch nhác ô nhiễm ở khu phố 31, phường Long Bình đã trở nên xanh mát, thành công viên nhỏ phục vụ cộng đồng - Ảnh: Thanh Tâm

Tại khu phố 31, phường Long Bình, nhiều bãi đất trống từng bị lấn chiếm, đổ rác trộm cũng đã được chuyển hóa thành công viên cây xanh. Ông Ngọc Kiên Cường - Bí thư chi bộ khu phố 31, - cho biết, các công viên này được hình thành với phương châm “Nhà nước và nhân dân cùng làm”, trong đó người dân góp kinh phí, ngày công, cây xanh, vật liệu.

Mới đây, UBND phường Tân Thới Hiệp tổ chức lễ phát động tết trồng cây và khánh thành công viên Cây Xoài. Ông Nguyễn Hữu Hiệp - Chủ tịch UBND phường - cho biết, chính quyền địa phương ưu tiên chuyển đổi các khu đất trống, đất được dùng kém hiệu quả thành công viên cây xanh, khu thể dục thể thao và không gian sinh hoạt cộng đồng, góp phần cải thiện môi trường, xây dựng nếp sống văn minh đô thị. Công viên Cây Xoài vốn là khu đất chợ Cây Xoài cũ, từng bị biến thành điểm tập kết rác thải.

Tránh tình trạng “chỉ đẹp để ngắm”

Kiến trúc sư Nguyễn Văn Vũ cho rằng, khi thiết kế công viên hay vườn hoa tạm thời, cần ưu tiên tính linh hoạt và việc sử dụng thực tế của người dân thay vì chỉ chú trọng hình thức trang trí. Không gian phải dễ tiếp cận, công năng phải rõ ràng, phù hợp nhiều lứa tuổi, tránh tình trạng “chỉ đẹp để ngắm”.

Để vừa phục vụ dân dịp tết, vừa sử dụng lâu dài, nên lấy hạ tầng cơ bản làm “xương sống” để thiết kế, còn việc trang trí chỉ mang tính thời vụ. Các hạng mục như đường dạo, cây xanh, hệ thống chiếu sáng, thoát nước cần được đầu tư bền vững. Đây phải là không gian công cộng thực thụ, đáp ứng nhu cầu đi bộ, tập thể dục, sinh hoạt cộng đồng hằng ngày.

Người dân đến tham quan, tập thể dục tại công viên vừa mọc lên trong khu đất nhà thi đấu Phan Đình Phùng, phường Xuân Hòa - Ảnh: Thanh Tâm

Theo ông, trong bối cảnh quỹ đất đô thị ngày càng hạn hẹp, giải pháp nằm ở cách tổ chức, khai thác hiệu quả không gian hiện hữu. Mảng xanh cần được phát triển theo hướng đa tầng, đa chức năng, như bố trí cây trên mái, làm vườn treo, vườn tường. Có thể chuyển hóa những khu đất chờ dự án, bãi xe lộ thiên, gầm cầu, ven kênh rạch thành không gian xanh, đường dạo và khu sinh hoạt cộng đồng với tư duy quy hoạch linh hoạt.

Dù là công trình tạm, các hạng mục vẫn phải bảo đảm an toàn về kết cấu, có vật liệu phù hợp, hạn chế trơn trượt, gây thương tích. Nên ưu tiên vật liệu dạng dễ lắp dựng, tháo dỡ, tái sử dụng và thân thiện môi trường, nhằm tối ưu hóa chi phí.

Theo tiến sĩ Nguyễn Thanh Phong - giảng viên Khoa Văn hóa học, Trường đại học Khoa học xã hội và nhân văn TPHCM - các khu “đất vàng” thường nằm ở vị trí trung tâm, thuận lợi giao thông, gắn với khu dân cư đông đúc. Nếu được cải tạo thành công viên, vườn hoa trong dịp tết, chúng sẽ nhanh chóng trở thành điểm vui chơi, thưởng ngoạn của người dân.

Những ngày này, công nhân khẩn trương thi công, trồng hoa ở khu đất số 1 Lý Thái Tổ để biến khu đất này thành không gian xanh phục vụ cộng đồng - Ảnh: Thanh Tâm

Theo ông, người dân TPHCM vẫn đang thiếu các không gian sinh hoạt cộng đồng, nhất là những không gian xanh để nghỉ ngơi, giao lưu và tái tạo năng lượng. Do đó, việc mở rộng công viên, vườn hoa, khu vui chơi, thể thao không chỉ đáp ứng nhu cầu vui xuân trước mắt mà còn góp phần cải thiện chất lượng sống.

Ông góp ý, không gian công cộng cần mang tinh thần cởi mở, tiện lợi và thư giãn, đồng thời thể hiện rõ biểu tượng và bản sắc tết Việt. Bên cạnh mảng xanh, hoa kiểng, có thể bố trí các tiểu cảnh gợi nhớ không gian tết truyền thống như mái nhà, cây nêu, nồi bánh chưng, bánh tét, mai, đào, câu đối đỏ; kết hợp tổ chức các hoạt động cộng đồng, trò chơi dân gian, gian hàng tái hiện phong tục tết xưa.

Sau khi sáp nhập, các phường, xã có diện tích lớn hơn, nên cần đặc biệt quan tâm quy hoạch không gian công cộng và các thiết chế văn hóa theo hướng thuận tiện, dễ tiếp cận để mọi tầng lớp cư dân đều có thể hưởng thụ.

Nhà thi đấu Phan Đình Phùng bị bỏ hoang nhiều năm, nay đã trở thành công viên phục vụ người dân - Ảnh: Thanh Tâm

Thanh Tâm