Có thể mở thêm làn xe đạp trên mọi tuyến đường?

Lượt đi xe đạp tăng vọt

Theo Trung tâm Quản lý điều hành giao thông đô thị TPHCM, lượng người đi xe đạp công cộng trên đường Mai Chí Thọ tăng mạnh sau khi làn xe đạp được đưa vào khai thác từ cuối năm 2025.

Cụ thể, trước khi có làn xe đạp (từ ngày 10 - 30/12/2025), chỉ có 189 lượt xe đạp chạy qua tuyến này. Sau khi mở làn đường riêng cho xe đạp, từ ngày 31/12/2025 đến ngày 3/2/2026, có 1.501 lượt xe đạp. Nhiều trạm cho thuê xe đạp có mức tăng trưởng đột biến. Trạm Nguyễn Cơ Thạch từ 65 lượt tăng lên 657 lượt, gấp hơn 10 lần; trạm đường D1 và trạm New City cũng có lượng khách thuê xe tăng mạnh.

Lượng người đi xe đạp trên đường Mai Chí Thọ tăng là tín hiệu tích cực trong việc xây dựng hệ sinh thái giao thông xanh ở TPHCM

Thạc sĩ Lê Trung Tính - Chủ tịch Hiệp hội Vận tải ô tô hành khách TPHCM - cho rằng, làn đường dành riêng cho xe đạp bước đầu cho thấy những tín hiệu tích cực. Để khuyến khích người dân đi xe đạp, cần xây dựng chiến lược tổng thể về phát triển giao thông đa phương thức, trong đó lấy giao thông công cộng và xe đạp làm nền tảng. Cần ưu tiên kết nối giữa các tuyến xe đạp với trạm xe buýt, trạm metro nhằm hình thành mạng lưới di chuyển liên thông, thuận tiện. Bên cạnh đó, chính quyền thành phố cũng cần từng bước quy hoạch và bố trí các làn đường riêng cho xe đạp, triển khai theo lộ trình cụ thể qua từng năm, với mục tiêu hình thành hệ thống giao thông xanh trong khoảng 5 năm tới.

Ông Nguyễn Kiên Giang - Phó trưởng phòng Quản lý bảo trì và Khai thác công trình giao thông, Sở Xây dựng TPHCM - cho biết, sau 3 tháng vận hành, làn xe đạp bước đầu góp phần khuyến khích người dân chọn đi xe đạp trên các quãng đường ngắn. Việc vận hành làn riêng cho xe đạp trên đường Mai Chí Thọ vừa để thử nghiệm về hạ tầng giao thông, vừa kết nối các khu dân cư lớn như Sala, New City, The Sun Avenue.

Làm việc ở khu đô thị Sala, phường An Khánh, chị Tuyết Ngân cho biết, từ khi có làn riêng, chị chuyển từ xe máy sang xe đạp, vừa khỏe người, vừa đỡ kẹt xe khi qua lại giữa các khu chung cư. Tuy vậy, phần lớn người dân vẫn coi xe đạp là phương tiện bổ trợ, chưa thể thay thế hoàn toàn xe máy nếu cần chạy trên hành trình dài.

Khó áp dụng đại trà

Một trong những điểm đáng chú ý của làn xe đạp trên đường Mai Chí Thọ là cách tổ chức không gian giao thông theo hướng tách biệt. Làn xe đạp được bố trí chủ yếu trên vỉa hè, có vạch sơn đỏ nhận diện rõ ràng, giúp người dân yên tâm hơn khi chạy. Theo quy chuẩn hiện hành, chiều rộng tối thiểu của làn xe đạp là 2,5m, phần vỉa hè dành cho người đi bộ phải đảm bảo tối thiểu 1,5m. Phương án kẻ vạch giúp tách biệt dòng xe đạp khỏi xe cơ giới nhưng vẫn duy trì không gian cần thiết cho người đi bộ.

Người dân đạp xe trên làn riêng cho xe đạp trên đường Mai Chí Thọ

Dù ghi nhận tín hiệu tích cực, Sở Xây dựng TPHCM cũng thẳng thắn nhìn nhận, khó mở làn xe đạp trên mọi tuyến đường. Thực tế, nhiều tuyến đường ở TPHCM có mật độ phương tiện cao, thường xuyên quá tải; vỉa hè ở nhiều nơi hẹp, không đồng đều, thậm chí bị lấn chiếm để đậu xe hoặc bố trí các công trình kỹ thuật khiến phần dành cho người đi bộ không đạt chuẩn rộng tối thiểu 1,5m.

Tiến sĩ Phạm Viết Thuận - Viện trưởng Viện Kinh tế tài nguyên và môi trường TPHCM - đánh giá cao hiệu quả bước đầu của làn đường dành riêng cho xe đạp trên đường Mai Chí Thọ. Theo ông, đây là bước khởi đầu đáng khích lệ khi hướng đến mục tiêu chuyển đổi xanh trong giao thông. Tuy nhiên, vẫn cần thêm thời gian để đánh giá liệu nó có đủ sức tạo ra sự chuyển biến rõ rệt trong hành vi đi lại của người dân hay không.

Ông cho rằng, việc mở thêm làn riêng cho xe đạp trên các tuyến đường khác là cần thiết, nhưng không thể triển khai một cách đơn lẻ. Chính quyền thành phố cần đẩy mạnh công tác tuyên truyền, vận động và giáo dục cộng đồng nhằm thay đổi nhận thức và thói quen sử dụng phương tiện cá nhân. Bên cạnh đó, cần chuẩn bị đồng bộ hơn về hạ tầng. Ông đề xuất nghiên cứu mở rộng vỉa hè, bố trí không gian hợp lý để vừa phục vụ người đi bộ, vừa dành làn riêng cho xe đạp. Đây là điều kiện quan trọng để đảm bảo an toàn và khuyến khích người dân chọn xe đạp như một phương tiện di chuyển hằng ngày.

Ông nói: “Mở làn đường dành riêng cho xe đạp trên nhiều tuyến đường là hướng đi cần thiết trong chiến lược phát triển giao thông xanh của TPHCM. Tuy nhiên, để đạt được hiệu quả bền vững, cần triển khai đồng bộ từ hạ tầng, chính sách đến truyền thông và giáo dục cộng đồng, đồng thời học hỏi kinh nghiệm quốc tế một cách có chọn lọc”.

Tứ Quý