Chỉ cấm thôi là chưa đủ

Phóng viên: Là đại biểu Quốc hội, bà nhìn nhận vấn đề này như thế nào, đặc biệt là trong mối tương quan giữa yêu cầu bảo vệ trẻ em và đảm bảo các quyền của trẻ em?

Đại biểu Quốc hội Nguyễn Thị Việt Nga: Theo tôi, đây là vấn đề cần được tiếp cận hết sức thận trọng bởi nó liên quan trực tiếp đến quyền trẻ em, trong đó có quyền tiếp cận thông tin. Đây không phải là vấn đề riêng ở Việt Nam mà đã được nhiều quốc gia đặt ra và tranh luận.

Quan điểm của tôi là không nên cấm tuyệt đối, nhưng phải kiểm soát chặt chẽ. Việc cấm hoàn toàn trẻ em sử dụng mạng xã hội là không khả thi và không phù hợp với bối cảnh hiện nay. Một mặt, mạng xã hội đã trở thành một phần của hạ tầng thông tin, giáo dục và giao tiếp. Mặt khác, trẻ em cần được tiếp cận kỹ năng số từ sớm để hội nhập. Ngoài ra, quyền tiếp cận thông tin của trẻ em cũng đã được ghi nhận trong các cam kết quốc tế mà Việt Nam tham gia.

Tuy nhiên, cũng phải nhìn nhận thực tế là, nếu sử dụng mạng xã hội thiếu định hướng và quản lý, trẻ em có thể đối mặt với nhiều rủi ro như tiếp cận nội dung độc hại, bạo lực, lệch chuẩn; trẻ có nguy cơ nghiện mạng xã hội, ảnh hưởng xấu tới sức khỏe tâm thần hoặc có thể bị bắt nạt, xâm hại trên không gian mạng.

* Vậy “không cấm tuyệt đối” cần được hiểu ra sao? Liệu có nên đặt ra các ngưỡng tuổi cụ thể để quản lý như một số nước đang làm?

- Theo tôi, vấn đề không phải là cấm hay không mà là quản lý như thế nào để vừa bảo vệ trẻ em, vừa không triệt tiêu cơ hội phát triển của chúng. Chúng ta có thể thiết lập cơ chế hạn chế tiếp xúc theo độ tuổi. Ví dụ, với trẻ dưới 13 tuổi thì không nên cho phép sử dụng mạng xã hội một cách tự do mà chỉ cho tiếp cận trong môi trường có kiểm soát - chẳng hạn các nền tảng học tập - và phải có sự giám sát của cha mẹ.

Với nhóm từ 13-16 tuổi, có thể cho phép sử dụng mạng xã hội nhưng cần có tài khoản xác thực độ tuổi. Đây là yếu tố rất quan trọng để kiểm soát nội dung phù hợp lứa tuổi. Đồng thời, cần giới hạn thời gian sử dụng mạng trong ngày để tránh nguy cơ gây nghiện và những hệ lụy về sức khỏe, hành vi. Nội dung mà các em tiếp cận cũng cần được chọn lọc theo tiêu chuẩn an toàn dành cho trẻ vị thành niên. Đối với nhóm từ 16-18 tuổi, có thể mở rộng quyền tiếp cận mạng xã hội nhưng vẫn cần các cơ chế cảnh báo nội dung nhạy cảm và công cụ hỗ trợ tự kiểm soát hành vi số.

Nếu có áp dụng biện pháp cấm thì nên cấm có chọn lọc, tập trung vào các nội dung độc hại như bạo lực, khiêu dâm, kích động hành vi nguy hiểm hoặc thông tin sai lệch.

* Để các quy định này đi vào thực tiễn, theo bà, cần những điều kiện gì? Gia đình có vai trò như thế nào?

- Tôi cho rằng, đây là trách nhiệm của cả hệ thống, không chỉ riêng gia đình. Trước hết, Nhà nước cần tiếp tục rà soát, hoàn thiện pháp luật về bảo vệ trẻ em trên không gian mạng, đảm bảo các quy định chặt chẽ và đầy đủ hơn. Các doanh nghiệp công nghệ cần thiết kế nền tảng an toàn cho trẻ em, có công cụ kiểm soát độ tuổi, bảo vệ dữ liệu và hạn chế nội dung không phù hợp.

Nhà trường cần tăng cường giáo dục kỹ năng số, kỹ năng tự bảo vệ cho học sinh. Nếu thiếu những kỹ năng này, trẻ rất dễ mất phương hướng khi tham gia môi trường mạng. Gia đình giữ vai trò đặc biệt quan trọng. Cha mẹ phải đồng hành, giám sát và định hướng con trong việc sử dụng mạng xã hội, không thể “khoán trắng” cho thiết bị hay nhà trường. Nếu chỉ ban hành quy định cấm mà không có một hệ sinh thái hỗ trợ đồng bộ thì các quy định rất khó đi vào cuộc sống và đạt hiệu quả như kỳ vọng.

* Xin cảm ơn bà.

Như Diệp (ghi)