Chuyển động mới của giải thưởng âm nhạc

Chuyên môn và đại chúng

Được mệnh danh là “Grammy Việt Nam”, những năm gần đây, giải Cống hiến đã có bước chuyển mình để phù hợp hơn với khán giả trẻ. Một trong số đó là thay đổi quy chế, khi người chiến thắng được chọn bởi cả hội đồng chuyên môn cũng như khán giả thông qua bình chọn, thay vì chỉ được quyết định bởi người trong nghề như trước. Không thể phủ nhận điều này giúp giải thưởng cân bằng và tiệm cận hơn nhưng cũng mở ra câu chuyện về sự nhất quán.

Tại giải Làn sóng xanh trước đó, DTAP đã được vinh danh với album Made in Vietnam tại hạng mục Album của năm - Nguồn ảnh: Làn sóng xanh

Ngay khi vòng bình chọn khép lại, ở hạng mục quan trọng nhất là Album của năm, ca sĩ Hương Tràm đã vươn lên dẫn đầu với hơn 720.000 điểm bình chọn cho album Phao cứu sinh, gấp gần 3 lần đề cử liền kề - Giữa một vạn người của Phùng Khánh Linh. Với kết quả trên, chiến thắng chung cuộc của Hương Tràm không còn là bất ngờ.

Tuy nhiên, khi kết quả vòng bình chọn được công bố, trên mạng xã hội nổ ra rất nhiều tranh cãi, phần lớn xoay quanh sự xứng đáng giữa 2 đề cử đang dẫn đầu. Phần lớn cho rằng với một giải thưởng thiên về chuyên môn như Cống hiến, việc dựa vào kết quả bình chọn của khán giả đã khiến mục tiêu ban đầu của thương hiệu này chệch hướng. Bởi lẽ nếu album của Phùng Khánh Linh thể hiện một ý tưởng xuyên suốt với âm nhạc indie rock, alternative... chất lượng và cho thấy rõ dấu ấn của một nghệ sĩ tự hát, tự sáng tác, tự sản xuất, dự án của Hương Tràm có phần không quá nổi bật, khi nữ ca sĩ vẫn gắn bó với chất ballad và R&B quen thuộc.

Bên cạnh đó, nhiều người còn chỉ ra việc tổ chức tour diễn cùng tên ở nhiều thành phố của Phùng Khánh Linh là điểm nhấn đáng được ghi nhận, khi hệ sinh thái từ phòng thu đến sân khấu được khai thác tối đa, trong khi các đề cử còn lại chỉ mới dừng ở việc phát hành sản phẩm, ra mắt vài MV đại diện.

Những tranh cãi trên không mới, bởi tính hàn lâm và đại chúng chưa khi nào đi cùng hướng. Nhưng với một nền âm nhạc đang phát triển, việc có các giải thưởng chuyên môn là rất cần thiết, qua đó có thể khuyến khích những sáng tạo vượt trội và các nghệ sĩ không ngừng thử sức những điều mới.

Đối trọng cần có

Gần đây, giải thưởng PIPA (Producers’ Inside Picks Awards) do các nhà sản xuất âm nhạc bình chọn đã đặt thêm những góc nhìn mới. Theo nhạc sĩ Huy Tuấn - đồng sáng lập - thị trường âm nhạc chưa có tiếng nói của các nhà sản xuất, trong khi chính họ là những người cầm trịch dự án, quan sát toàn bộ sản phẩm. Vì vậy, PIPA được tạo ra nhằm tôn vinh những sản phẩm chất lượng cao nhưng có thể bị bỏ qua bởi các tiêu chí thiên về đại chúng.

Nhạc sĩ Huy Tuấn trao giải Album của năm cho Phùng Khánh Linh trong khuôn khổ giải thưởng PIPA, với đĩa nhạc Giữa một vạn người. Nguồn ảnh: PIPA.

Năm nay, ở hạng mục Album của năm, PIPA vinh danh Giữa một vạn người. Tuy không có lễ trao giải hoành tráng nhưng đa phần khán giả đều đánh giá cao sự lựa chọn này. Với bầu chọn của những người làm nghề, đây hứa hẹn sẽ là đối trọng cần thiết cho hàng loạt giải thưởng thiên về thương mại. Thực tế cho thấy thị trường sẽ luôn ưu ái tính đại chúng, dẫn đến yếu tố chuyên môn thường bị bỏ sót. Do đó, trách nhiệm của người làm nghề là phát hiện những trường hợp này, từ đó ghi nhận đóng góp của các nghệ sĩ. Và tiêu chí của PIPA là tôn vinh những phát hiện thị trường chưa nhìn ra.

Nhìn vào danh sách đề cử Album của năm tại PIPA có thể thấy sự xuất hiện của PILLZCASSO - album đầu tay của nhà sản xuất âm nhạc 2pillz (Phạm Phú Nguyên). Dù được chuyên trang Pitchfork của Mỹ chấm điểm khá cao, đĩa nhạc này vẫn vắng bóng ở các giải thưởng trước đó. Cùng cảnh ngộ là sản phẩm của các nghệ sĩ indie như 2025’ - Hay không hay lắm (Dzũng, Phạm Việt Dũng), Để leo một ngọn núi (Tùng, Nguyễn Bảo Tùng), Tối thượng (ban nhạc The Flob)...

Nhạc sĩ Huy Tuấn kỳ vọng trong các kỳ trao giải tới, PIPA sẽ tạo được chỗ đứng, trở thành một đối trọng để công chúng có thêm cơ sở so sánh với các giải thưởng khác. Dự kiến năm sau, giải sẽ được tổ chức bài bản hơn, với sự tham gia của 20-30 nhà sản xuất âm nhạc, có kiểm toán, lễ trao giải và kênh truyền hình phát sóng trực tiếp.

Theo anh, sự xuất hiện của PIPA và các giải thưởng chuyên môn không nhằm làm lu mờ các giải thưởng hiện có mà góp phần tạo thêm một hệ quy chiếu, giúp thị trường âm nhạc đa dạng, phong phú hơn.

Ngô Minh