Bài 3: Thiệt hại kép từ nạn xây nhà không phép

Một căn nhà không phép, lấn chiếm hệ thống thoát nước ở xã Vĩnh Lộc A bị cưỡng chế, phá dỡ sáng 12/5

Sáng 12/5, một ngày sau khi Báo Phụ Nữ TPHCM đăng bài đầu tiên trong loạt bài Bảo kê xây nhà “chui” giữa đại dịch ở Sài Gòn, chính quyền xã Vĩnh Lộc A, H.Bình Chánh, TPHCM đã huy động nhiều lực lượng để cưỡng chế, phá dỡ một căn nhà không phép. Khi bị xử lý, chủ căn nhà xây “chui” mất trắng tài sản, cơ quan chức năng phải tốn nhân lực, kinh phí “khắc phục hậu quả”, trong khi các đối tượng cò mồi, bảo kê xây nhà “chui” lại ung dung đút túi hàng trăm triệu đồng.

Đếm không xuể nhà “chui” vô chủ

Chỉ cho chúng tôi xem một căn nhà hai tầng mới xây bề thế cạnh mấy miếng đất nông nghiệp ở cuối một con hẻm nhỏ, ngay sát căn nhà ghi địa chỉ F5/19/11K1, ấp 6B, xã Vĩnh Lộc A, bà Đ. “bé” nói, ngay cả những căn nhà kiên cố như thế này mà còn “lo được” thì những căn nhà cấp bốn càng dễ xây lén hơn. Bà Đ. “bé’’ là tổ trưởng tổ nhân dân trong ấp, nhưng lại là người môi giới nhà đất kiêm bao thầu xây nhà “chui” có tiếng ở xã Vĩnh Lộc A. 

Rất nhiều người dân có nhu cầu về nhà ở đã chấp nhận bỏ ra số tài sản tích góp được trong nhiều năm, mạo hiểm mua đất nông nghiệp, xây nhà “chui” hoặc mua nhà xây sẵn bằng giấy viết tay để có chỗ ở. Anh T. từng bỏ ra gần 1 tỷ đồng mua một căn nhà xây sẵn ở ấp 6, xã Vĩnh Lộc A nhưng sau gần mười năm, vẫn chưa được cấp giấy chủ quyền, giờ xây nhà mới không được, bán lại rất khó khăn.

Anh T. tâm sự: “Hồi đó, người bán nhà nói, tuy đây là đất nông nghiệp nhưng sẽ nhanh chuyển đổi thành đất ở và cấp giấy chủ quyền nhà. Vả lại, do thấy xung quanh, nhiều nhà cũng xây kiên cố mà không bị sao, nên mình mới quyết định mua. Giờ nhà xuống cấp, xin giấy phép xây nhà mới không được, nếu bán cũng bằng giấy tay nên sẽ không được giá”.

Căn nhà bề thế này được bà tổ trưởng tổ nhân dân dùng để chứng minh “quyền lực” về xây nhà không phép nhưng không bị xử lý. Hình ảnh căn nhà đã được chúng tôi chuyển cho UBND xã Vĩnh Lộc A xác minh

Thực tế, rất nhiều người mạo hiểm mua đất nông nghiệp để xây nhà không phép vì thấy người khác xây nhà “chui” mà vẫn “bình an vô sự”. Khi nhập vai người mua đất, ngoài nghe những lời tuyên bố mạnh miệng của các đối tượng cò mồi, bảo kê, chúng tôi còn được một số cai thầu chuyên xây nhà “chui” bày cách đối phó khi lỡ bị chính quyền địa phương phát hiện: “Mấy ông cứ chi tiền, còn việc xây dựng để tụi tui lo”.

Họ còn bày chiêu, nếu bị chính quyền phát hiện, lập biên bản thì đừng ra mặt, để chính quyền không xác định được chủ sở hữu công trình, không lập được biên bản xử lý.

 “Tốt nhất là cứ tạm bỏ của chạy lấy người, đợi tình hình lắng xuống thì xây tiếp” - H., một cai thầu xây dựng ở xã Vĩnh Lộc A, bày cách. H. còn chỉ thêm mánh dùng một giấy phép xây nhà hợp pháp in ra nhiều bản để xây thêm nhiều căn nhà tương tự.

Theo thống kê của UBND xã Vĩnh Lộc A, từ đầu năm 2020 đến nay, lực lượng chức năng của xã đã phát hiện hơn 128 trường hợp xây dựng không phép, gồm 28 nhà tôn, 10 nhà tạm, 72 nền móng gạch bê tông cốt thép.

Trong số các công trình không phép nêu trên, có rất nhiều trường hợp được ghi nhận là “công trình vô chủ”, là những trường hợp chủ căn nhà tránh mặt, không đứng ra nhận công trình đó là của mình nhằm tránh bị lập biên bản hai lần. Vì theo quy định, nếu bị lập biên bản về hành vi xây dựng không phép mà vẫn tái phạm, mức độ xử lý sẽ nặng hơn và có thể bị xử lý hình sự.

Chưa chặt đứt “mắt xích” bảo kê

Vì sao báo chí liên tục phản ánh mà tình trạng xây nhà không phép tại xã này vẫn chưa được ngăn chặn; hay do có sự tiếp tay, bao che của cán bộ chính quyền địa phương? Ngày 12/5, trả lời câu hỏi này, ông Trần Vũ Hữu Duy - Chủ tịch UBND xã Vĩnh Lộc A - cho rằng mình mới đảm nhận chức vụ chủ tịch xã một ngày nên chưa thể nắm bắt được tình hình.“Tôi sẽ rà soát lại và sẽ cung cấp thông tin về hướng xử lý trong thời gian sớm nhất. Quan điểm của tôi là sẽ xử lý kịp thời, không né tránh, không dung túng” - ông Duy nói.

Từ năm 2019, sau khi Thành ủy TPHCM ban hành chỉ thị số 23 về tăng cường công tác quản lý trong lĩnh vực trật tự xây dựng, UBND xã Vĩnh Lộc A đã yêu cầu tổ địa chính, tổ quản lý trật tự đô thị, trưởng ấp và tổ trưởng tổ nhân dân cam kết không vi phạm liên quan đến đất đai, xây dựng nhưng đến nay, vẫn còn hiện tượng tổ trưởng làm cò mồi mua bán đất nông nghiệp, bao thầu xây nhà “chui”. Những trường hợp này sẽ được xử lý ra sao? Ông Duy trả lời, hằng tuần, UBND xã họp với các bí thư chi bộ ấp nhằm chấn chỉnh kịp thời, đồng thời sẽ áp dụng các biện pháp cứng rắn hơn: “Chúng tôi sẽ nhờ cấp huyện bố trí công an đi trinh sát, thu thập chứng cứ để xử lý hình sự những trường hợp vi phạm pháp luật về lĩnh vực đất đai và trật tự xây dựng”.

Nếu không ngăn chặn tình trạng nhà không phép đang mọc lên như nấm, trong tương lai không xa, xã Vĩnh Lộc A sẽ hình thành nhiều khu nhà ổ chuột

Ông Duy cho biết, trước khi đảm nhận chức vụ Chủ tịch UBND xã Vĩnh Lộc A, qua theo dõi bản đồ số, ông đã nhận thấy tình hình xây dựng ở địa phương này khá phức tạp nên khi nhận nhiệm vụ, một trong những điều ông quyết tâm thực hiện là chấn chỉnh tình trạng xây dựng không phép.

“Nhà xây dựng không phép mọc lên nhiều gây mất mỹ quan đô thị và phá vỡ các quy hoạch liên quan. Do đó, phải rà soát lại quy hoạch, nhu cầu về nhà ở của người dân để giải quyết căn cơ. Nói thật, thấy người dân bị dụ dỗ, mua nhà giấy tay rồi xây nhà lén, bị cưỡng chế tháo dỡ, tôi rất xót xa. Vì vậy, phải có cách làm căn bản hơn để họ không bị dụ dỗ nữa” - ông Duy bộc bạch.

Dân số cơ học tăng nhanh khiến nhu cầu về nhà ở rất lớn, trong khi các dự án dân cư trên địa bàn xã không đáp ứng đủ nhu cầu, dẫn đến việc người dân tự mua đất nông nghiệp bằng giấy tay để xây dựng nhà ở, không thông qua chính quyền địa phương.“Xã Vĩnh Lộc A có tổng diện tích chưa tới 20km² nhưng có hơn 36.000 hộ dân, với hơn 125.000 người.

Để ngăn chặn tình trạng này, trước mắt, chúng tôi sẽ cho rà soát lại quy hoạch và công khai các thông tin liên quan để người dân dễ dàng nhận biết khu nào là đất ở, có thể mua đất xây nhà hợp pháp.

Bất cứ người dân nào đến xã, cũng sẽ được hướng dẫn cập nhật thông tin về quy hoạch để biết rõ tính pháp lý, tránh mua nhà, đất bất hợp pháp, tiền mất tật mang” - ông Duy cho biết thêm. 

Nhóm phóng viên