6 lời khuyên giúp uống cà phê an toàn khi bị cao huyết áp

Cà phê đã xuất hiện trong đời sống con người hơn 600 năm và đến nay vẫn là một trong những đồ uống phổ biến nhất thế giới. Trung bình mỗi người tiêu thụ gần 2 kg cà phê mỗi năm, với gu thưởng thức ngày càng cá nhân hóa, từ loại hạt, cách rang cho đến phương pháp pha chế.

Lượng cà phê mỗi người uống không chỉ phụ thuộc thói quen mà còn chịu ảnh hưởng của yếu tố di truyền, liên quan đến khả năng chuyển hóa caffeine và hệ thống "thưởng" trong não bộ.

Tuy nhiên, caffeine trong cà phê có thể làm tăng huyết áp trong thời gian ngắn, đặc biệt ở những người ít uống cà phê hoặc đã có sẵn tình trạng tăng huyết áp. Điều này khiến không ít người lo ngại liệu có nên "chia tay" cà phê để bảo vệ tim mạch.

Theo các chuyên gia, câu trả lời không nhất thiết là từ bỏ hoàn toàn. Vấn đề then chốt nằm ở liều lượng và cách sử dụng.

Cà phê ảnh hưởng đến huyết áp ra sao?

Caffeine là chất kích thích cơ, có thể làm tăng nhịp tim ở một số người và đôi khi góp phần gây rối loạn nhịp tim. Ngoài ra, caffeine kích thích tuyến thượng thận tiết adrenaline, khiến tim đập nhanh hơn và mạch máu co lại từ đó làm huyết áp tăng.

Nồng độ caffeine trong máu đạt đỉnh sau 30 phút đến 2 giờ uống cà phê và có thời gian bán hủy từ 3-6 giờ. Khả năng chuyển hóa caffeine khác nhau tùy độ tuổi, yếu tố di truyền và thói quen uống cà phê thường xuyên hay không.

Các tổng hợp nghiên cứu cho thấy, sau khi tiêu thụ caffeine, huyết áp tâm thu có thể tăng 3-15 mm Hg, trong khi huyết áp tâm trương tăng 4-13 mm Hg. Mức độ ảnh hưởng lớn hơn ở những người vốn đã bị tăng huyết áp hoặc có bệnh tim, gan đi kèm.

Không chỉ có caffeine

Cà phê chứa hàng trăm hợp chất thực vật (phytochemical) ảnh hưởng đến hương vị và sức khỏe. Một số chất trong đó có tác động trực tiếp đến huyết áp.

- Melanoidin: giúp điều hòa lượng dịch trong cơ thể và hoạt động của các enzyme kiểm soát huyết áp.

- Axit quinic: được chứng minh có khả năng làm giảm cả huyết áp tâm thu và tâm trương nhờ cải thiện chức năng lớp nội mạc mạch máu

Uống cà phê có gây tăng huyết áp lâu dài?

Một phân tích tổng hợp 13 nghiên cứu với hơn 315.000 người cho thấy việc uống cà phê không làm tăng nguy cơ mắc tăng huyết áp. Kết luận này vẫn giữ nguyên ngay cả khi xét đến giới tính, lượng cà phê tiêu thụ, cà phê khử caffeine hay thói quen hút thuốc.

Tuy nhiên, một nghiên cứu kéo dài gần 19 năm tại Nhật Bản trên hơn 18.000 người trưởng thành cho thấy, với nhóm bị tăng huyết áp nặng (huyết áp từ 160/100 mm Hg trở lên), những người uống từ 2 ly cà phê mỗi ngày có nguy cơ tử vong do bệnh tim mạch cao gấp đôi so với người không uống. Ngược lại, không ghi nhận mối liên hệ này ở người có huyết áp bình thường hoặc tăng huyết áp nhẹ.

Uống sao cho an toàn?

Các chuyên gia khuyến nghị, người bị cao huyết áp không nhất thiết phải bỏ cà phê, mà nên:

- Hiểu rõ chỉ số huyết áp, tiền sử bệnh và các nguồn caffeine trong chế độ ăn.

- Xem xét toàn diện các yếu tố ảnh hưởng đến huyết áp như di truyền, chế độ ăn, lượng muối và vận động.

- Theo dõi phản ứng của cơ thể với caffeine và tránh uống trước khi đo huyết áp.

- Tránh cà phê vào buổi chiều để không ảnh hưởng đến giấc ngủ.

- Giữ mức tiêu thụ ở tối đa 4 ly/ngày hoặc chuyển sang cà phê không caffeine.

- Nếu huyết áp từ 160/100 mm Hg trở lên, nên giới hạn không quá một tách mỗi ngày và trao đổi trực tiếp với bác sĩ.

Cà phê có thể là niềm vui mỗi ngày, nhưng với người cao huyết áp, sự điều độ và hiểu biết chính là "chìa khóa" để thưởng thức an toàn.

Hải Vân (theo Science Alert)