Trao quyền mạnh hơn cho TPHCM để 'mở khóa' các nguồn lực

Mạnh dạn đề xuất những cơ chế mới

Sáng 27/5, UBND TPHCM tổ chức hội thảo lấy ý kiến các doanh nghiệp, tập đoàn trong và ngoài nước về dự thảo Luật Đô thị đặc biệt dưới sự chủ trì của Chủ tịch UBND TPHCM Nguyễn Văn Được và Phó chủ tịch UBND TPHCM Nguyễn Mạnh Cường.

Phát biểu tại hội thảo, Chủ tịch UBND TPHCM Nguyễn Văn Được cho rằng việc xây dựng Luật Đô thị đặc biệt là cơ hội quan trọng để thành phố tạo đột phá phát triển, hướng tới mục tiêu tăng trưởng 2 con số theo định hướng của Trung ương. Theo ông, TPHCM vốn có truyền thống năng động, sáng tạo và từng duy trì tốc độ tăng trưởng 2 con số trong nhiều nhiệm kỳ giai đoạn 1991-2010. Tuy nhiên, khoảng 3 nhiệm kỳ gần đây, tốc độ tăng trưởng của thành phố có dấu hiệu chậm lại.

Chủ tịch UBND TPHCM Nguyễn Văn Được phát biểu khai mạc hội thảo - Ảnh: Thanh Tâm

Lãnh đạo UBND TPHCM cho biết kinh tế thành phố đang ghi nhận tín hiệu phục hồi tích cực khi GRDP quý I/2026 tăng 8,57% so với cùng kỳ. Kết quả này có sự đóng góp quan trọng từ các cơ chế đặc thù mà Trung ương và Quốc hội cho phép áp dụng thời gian qua như Nghị quyết 98 và Nghị quyết 260. Tuy nhiên, theo ông Nguyễn Văn Được, các cơ chế thí điểm hiện nay vẫn còn giới hạn, chưa tạo được niềm tin ổn định, dài hạn cho cộng đồng doanh nghiệp.

“Bộ Chính trị vừa ban hành Nghị quyết 09 về xây dựng và phát triển TPHCM trong kỷ nguyên mới. Cùng với Luật Đô thị đặc biệt, đây là cơ hội rất lớn để thành phố bứt phá, phát triển nhanh, bền vững và đạt mục tiêu tăng trưởng 2 con số” - Chủ tịch UBND TPHCM nhấn mạnh.

Theo ông, quan điểm xây dựng luật là kế thừa các cơ chế hiệu quả đã được áp dụng trước đây như Nghị quyết 98, Nghị quyết 260, Nghị quyết 188 cùng nhiều chính sách đặc thù trên các lĩnh vực. Đồng thời, thành phố cũng tham khảo những nội dung phù hợp từ Luật Thủ đô và mạnh dạn đề xuất thêm nhiều cơ chế mới, vượt khỏi khuôn khổ hiện hành nhằm tạo nền tảng thể chế vượt trội cho sự phát triển nhanh và bền vững của TPHCM.

Kỳ vọng lập “phòng thí nghiệm thể chế” tại TPHCM

Ông Nguyễn Thế Duy - Phó chủ tịch HĐQT, Phó Tổng giám đốc Tập đoàn Đầu tư và Phát triển Công nghiệp Becamex - cho rằng, luật mới không nên chỉ dừng ở quản lý đô thị hay phân cấp hành chính mà phải trở thành hành lang pháp lý đủ mạnh để mở khóa các nguồn lực phát triển. Trong đó, cần có cơ chế đặc thù cho doanh nghiệp nhà nước trong các lĩnh vực then chốt như hạ tầng, logistics, khu công nghiệp, y tế, giáo dục và các công trình trọng điểm.

“Nếu doanh nghiệp vẫn phải xin ý kiến cho từng giao dịch, từng khoản đầu tư hay phương án tăng vốn thì rất khó đáp ứng yêu cầu phát triển của một siêu đô thị và cạnh tranh quốc tế” - ông nói.

Hội thảo lấy ý kiến các doanh nghiệp, tập đoàn trong và ngoài nước về dự thảo Luật Đô thị đặc biệt sáng 27/5 - Ảnh: Thanh Tâm

Đại diện Becamex cũng đề xuất bổ sung các cơ chế thử nghiệm liên quan đến doanh nghiệp nhà nước, không bị giới hạn bởi ngành nghề hay lĩnh vực hoạt động. Đồng thời, cần mở rộng cách tiếp cận mô hình TOD (phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng), không chỉ gắn với metro mà cả các tuyến đường sắt quốc gia đi qua TPHCM. Theo ông, TOD cần được xem là công cụ tái thiết không gian đô thị, tạo nguồn lực tài chính cho phát triển hạ tầng.

Becamex cũng kiến nghị luật cho phép thu hồi đất, chuyển đổi công năng các cơ sở sản xuất cũ, gây ô nhiễm, chợ xuống cấp hoặc quỹ đất dôi dư để phát triển TOD, tối ưu hóa giá trị đất đai.

Tại hội thảo, lãnh đạo Becamex còn đề xuất xây dựng mô hình “khu thí điểm tự do đổi mới sáng tạo TPHCM” với các cơ chế đặc biệt nhằm thử nghiệm mô hình quản trị, giải pháp công nghệ và chính sách mới. Theo ông Nguyễn Thế Duy, sau sáp nhập, TPHCM trở thành siêu đô thị lớn nhất cả nước, là cơ hội để định vị thành phố thành trung tâm khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo của khu vực. Tuy nhiên, các chính sách hiện nay vẫn còn rời rạc, chưa đủ tạo đột phá cho hệ sinh thái công nghệ cao vốn đòi hỏi sự đồng bộ về hạ tầng, dữ liệu, tài chính, nhân lực và sở hữu trí tuệ.

“Khu thí điểm này không chỉ giúp TPHCM nâng vị thế trong chuỗi giá trị công nghệ toàn cầu mà còn có thể trở thành ‘phòng thí nghiệm thể chế’ để thử nghiệm các cơ chế đột phá trước khi nhân rộng ra cả nước” - ông nhấn mạnh.

Trao gần 300 thẩm quyền cho TPHCM Tại hội thảo, Giám đốc Sở Tư pháp TPHCM Nguyễn Thị Hồng Hạnh đã trình bày sơ lược các nội dung trong dự thảo Luật Đô thị đặc biệt. Theo đó, dự thảo luật Đô thị đặc biệt gồm 9 chương, 45 điều, tập trung vào các nhóm vấn đề lớn như xác lập vị trí pháp lý của đô thị đặc biệt; tổ chức chính quyền, chế độ công vụ; quy hoạch, xây dựng, phát triển đô thị và trật tự an toàn đô thị; phát triển kinh tế, văn hóa - xã hội; nguồn lực phát triển đô thị đặc biệt; liên kết, phát triển vùng và bảo vệ môi trường. Giám đốc Sở Tư pháp TPHCM Nguyễn Thị Hồng Hạnh báo cáo tại hội nghị - Ảnh: Thanh Tâm Theo dự thảo, luật quy định gần 300 thẩm quyền cho chính quyền thành phố. Trong đó, HĐND TPHCM được giao hơn 140 thẩm quyền, UBND TPHCM hơn 130 thẩm quyền và Chủ tịch UBND TPHCM hơn 20 thẩm quyền. Dự thảo luật cũng được thiết kế theo hướng ưu tiên áp dụng trong trường hợp có xung đột với các luật khác. Đồng thời, HĐND TPHCM được quyền lựa chọn áp dụng các cơ chế, chính sách ưu đãi, thuận lợi hơn do Trung ương ban hành sau thời điểm luật có hiệu lực.

Thanh Tâm