Thiếu nhân lực an ninh mạng thời bùng nổ chuyển đổi số

Ngành an ninh mạng đang “khát” nhân lực

Chuyên gia an ninh mạng Ngô Minh Hiếu (Hiếu PC) - Giám đốc Dự án Chống lừa đảo - chia sẻ, cùng với tốc độ phát triển nhanh của công nghệ số, các rủi ro về an ninh mạng ngày càng trở nên phức tạp và khó kiểm soát. Từ trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn đến các giao dịch số, mọi nền tảng đều tiềm ẩn nguy cơ bị tấn công, xâm nhập hoặc lừa đảo. Thực tế đó khiến nhu cầu đào tạo và phát triển nguồn nhân lực an ninh mạng không ngừng tăng, trở thành xu hướng tất yếu của xã hội số.

Khóa học an toàn thông tin mạng Cybersecurity do Trường đại học Công nghệ TPHCM tổ chức đã thu hút nhiều sinh viên tham gia

Đánh giá về thị trường lao động, ông Ngô Minh Hiếu cho rằng lĩnh vực an ninh mạng đang “khát” nhân lực chất lượng cao, đặc biệt ở các mảng phòng thủ hệ thống, điều tra số và phòng chống lừa đảo trực tuyến. Doanh nghiệp sẵn sàng trả mức lương hấp dẫn cho nhân sự giỏi. Tuy nhiên, yêu cầu đi kèm là năng lực thực hành vững vàng, kinh nghiệm thực tế và đạo đức nghề nghiệp, bởi liên quan đến an toàn thông tin và quyền lợi của tổ chức, cá nhân.

Tiến sĩ Nguyễn Quốc Anh - Phó hiệu trưởng Trường đại học Công nghệ TPHCM - cho biết, thị trường việc làm an ninh mạng đang rộng cửa nhưng cũng đầy thách thức. Nhiều báo cáo và phát biểu tại các diễn đàn liên tục nhấn mạnh tình trạng thiếu nhân lực. Một số ước tính cho thấy Việt Nam có thể thiếu hơn 700.000 nhân sự an ninh mạng trong vài năm tới, trong khi khoảng 56% cơ quan, doanh nghiệp được ghi nhận là không đủ nhân lực công nghệ thông tin và an toàn thông tin để vận hành, giám sát, ứng phó rủi ro.

Ở thị trường quốc tế, bài toán cũng không “dễ thở” hơn. Nghiên cứu của Hiệp hội Chứng nhận an ninh hệ thống thông tin quốc tế (ISC)² về lực lượng lao động an ninh mạng, ước tính, khoảng trống nhân lực toàn cầu lên tới hơn 4,7 triệu người (năm 2024), phản ánh nhu cầu tăng nhanh trong khi nguồn cung chưa kịp bù đắp.

Từ ngân hàng, thương mại điện tử, viễn thông, sản xuất, y tế đến khối cơ quan nhà nước, hạ tầng trọng yếu… đều cần đội ngũ an ninh mạng, ứng cứu sự cố, điều tra số, kiểm thử xâm nhập, bảo mật đám mây, quản trị rủi ro…

Để phát triển nguồn nhân lực an ninh mạng, Chính phủ đã ban hành nhiều chiến lược và đề án quy mô quốc gia như: chiến lược an toàn, an ninh mạng quốc gia, chủ động ứng phó với các thách thức từ không gian mạng đến năm 2025, tầm nhìn 2030 và đề án đào tạo nguồn nhân lực an ninh mạng đến năm 2025, tầm nhìn đến năm 2030. Bộ GD-ĐT cũng phê duyệt đưa an ninh mạng vào các ngành đào tạo thí điểm từ tháng 6/2024…

Phản ứng trước nhu cầu của thị trường, năm 2026, thêm nhiều trường mở ngành an ninh mạng như Trường đại học Công nghệ TPHCM, Trường đại học Kinh tế - Tài chính TPHCM, Trường đại học Phenikaa.

Ai phù hợp với ngành an ninh mạng?

Ở góc nhìn thị trường lao động, tiến sĩ Đoàn Trung Sơn - Giám đốc Chương trình đào tạo an toàn thông tin Đại học Phenikaa - cho rằng hiện nay nhiều cơ quan, doanh nghiệp chưa có bộ phận chuyên trách về an ninh mạng, hoặc chỉ bố trí số ít nhân sự, thậm chí thiếu nền tảng chuyên môn. Một số kỹ năng mới như bảo mật đám mây, AI, DevSecOps hay mô hình Zero Trust vẫn còn là điểm yếu.

Dù chương trình đào tạo trong nước đang được mở rộng, nhưng chưa theo kịp yêu cầu thực tế. Không chỉ thiếu về số lượng, chất lượng nhân lực cũng chưa đáp ứng đòi hỏi ngày càng cao của thị trường. Kỹ năng thực hành, năng lực ứng phó sự cố và khả năng làm chủ công nghệ mới còn hạn chế; trong khi ngoại ngữ, kỹ năng mềm và hiểu biết pháp lý vẫn là những “khoảng trống” cần sớm được lấp đầy để thích ứng với môi trường làm việc chuyên nghiệp và hội nhập.

Thạc sĩ Trương Thị Ngọc Bích - Giám đốc thông tin - truyền thông Trường đại học Kinh tế - Tài chính TPHCM - cho biết, trường định hướng đào tạo đội ngũ chuyên gia bảo mật thông tin có năng lực chuyên môn và tư duy chiến lược, đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số, bảo vệ tài sản số cho doanh nghiệp và cộng đồng.

Nhiều học phần chuyên sâu được đưa vào chương trình như an toàn mạng, mã hóa, bảo mật ứng dụng web, hệ thống nhận dạng xâm nhập, kiểm thử xâm nhập, pháp luật an ninh mạng… Sau phần lý thuyết, sinh viên thực hành tại phòng máy và tham gia các dự án mô phỏng như thiết kế hệ thống bảo mật, tấn công mạng giả định, giám sát và phản hồi sự cố.

Trường đại học Công nghệ TPHCM cũng xây dựng chương trình theo hướng thực hành - ứng dụng, tập trung vào các nội dung cốt lõi như bảo mật hệ thống, an toàn mạng, phân tích và xử lý sự cố, giúp sinh viên sớm tiếp cận các tình huống thực tế. Nhà trường đầu tư hệ thống phòng lab và hạ tầng công nghệ chuyên sâu, tạo môi trường học tập mô phỏng sát với yêu cầu doanh nghiệp.

Theo ông Ngô Minh Hiếu, về cơ hội việc làm, sinh viên tốt nghiệp ngành an ninh mạng có thể đảm nhiệm nhiều vị trí: chuyên viên an ninh mạng, phân tích viên trung tâm điều hành an ninh, kiểm thử xâm nhập, chuyên gia điều tra số, quản lý rủi ro, tư vấn bảo mật; hoặc tham gia các dự án phòng chống gian lận, lừa đảo trực tuyến tại doanh nghiệp, cơ quan nhà nước.

Để gắn bó lâu dài với ngành an ninh mạng, sinh viên cần có tư duy logic tốt, khả năng tự học và cập nhật kiến thức liên tục. Niềm đam mê công nghệ phải đi kèm tinh thần kỷ luật và ý thức trách nhiệm cao. Bởi đây không phải ngành học phù hợp với cách tiếp cận đối phó hay chạy theo xu hướng nhất thời.

Nguyễn Loan