Tạo thận phổ quát có thể ghép cho mọi nhóm máu

07/02/2026 - 17:46

PNO - Sau hơn 1 thập kỷ nghiên cứu, các nhà khoa học đang tiến rất gần tới bước ngoặt quan trọng trong lĩnh vực ghép thận.

Việc tạo ra thận phổ quát có thể tương thích với mọi nhóm máu, qua đó rút ngắn đáng kể thời gian chờ ghép và cứu sống nhiều bệnh nhân hơn - Ảnh: Nature Biomedical Engineering)
Thận phổ quát có thể tương thích với mọi nhóm máu, qua đó rút ngắn đáng kể thời gian chờ ghép và cứu sống nhiều bệnh nhân hơn - Ảnh: Nature Biomedical Engineering

Trong nghiên cứu vừa được công bố, nhóm nhà khoa học đến từ nhiều viện nghiên cứu tại Canada và Trung Quốc cho biết đã thành công trong việc tạo ra một quả thận phổ quát và cấy ghép vào cơ thể người chết não (có sự đồng ý của gia đình) và vẫn hoạt động trong vài ngày.

''Đây là lần đầu tiên chúng tôi chứng kiến điều này diễn ra trên người. Kết quả mang lại những hiểu biết vô giá để cải thiện hiệu quả lâu dài của ghép thận'' - nhà sinh hóa học Stephen Withers, Đại học British Columbia (Canada) - cho biết.

Hiện nay, bệnh nhân có nhóm máu O (chiếm hơn một nửa danh sách chờ ghép) thường chỉ có thể nhận thận từ người hiến cùng nhóm máu. Trong khi đó, thận của người nhóm máu O lại có thể ghép cho người các nhóm máu khác, điều này khiến nguồn cung trở nên đặc biệt khan hiếm.

Dù y học đã có phương pháp ghép thận khác nhóm máu bằng cách ''huấn luyện'' hệ miễn dịch của người nhận không đào thải cơ quan mới, quy trình này vẫn phức tạp, tốn kém, tiềm ẩn rủi ro và chủ yếu chỉ áp dụng với người hiến sống.

Trong nghiên cứu mới, các nhà khoa học đã ''chuyển đổi'' một quả thận nhóm máu A thành thận nhóm O bằng cách sử dụng các enzyme đặc biệt để loại bỏ các phân tử đường (kháng nguyên) đặc trưng của nhóm máu A. Những enzyme này được ví như ''chiếc kéo siêu nhỏ'', cắt bỏ chuỗi kháng nguyên để đưa thận về trạng thái không còn kháng nguyên ABO - đặc điểm của nhóm máu O.

''Giống như việc tẩy lớp sơn đỏ trên một chiếc xe để lộ lớp sơn lót trung tính bên dưới. Khi đó, hệ miễn dịch sẽ không còn nhận diện cơ quan này là ''vật lạ'' - ông Withers giải thích.

Tuy vậy, thách thức vẫn còn phía trước. Đến ngày thứ ba sau ca ghép, quả thận bắt đầu xuất hiện lại dấu hiệu của nhóm máu A, kích hoạt phản ứng miễn dịch. Dù phản ứng này nhẹ hơn so với thông thường, các nhà nghiên cứu cho rằng cần thêm thời gian và thử nghiệm trước khi có thể thử nghiệm lâm sàng rộng rãi.

Theo thống kê, riêng tại Mỹ, mỗi ngày có khoảng 11 người tử vong trong lúc chờ ghép thận, phần lớn là bệnh nhân nhóm máu O. Bên cạnh hướng tiếp cận thận phổ quát, giới khoa học cũng đang nghiên cứu các giải pháp khác như sử dụng thận heo hay phát triển kháng thể mới.

Việc mở rộng khả năng tương thích giữa người hiến và người nhận được kỳ vọng sẽ tạo ra khác biệt lớn. ''Đây là khoảnh khắc khi nhiều năm nghiên cứu khoa học cơ bản cuối cùng cũng kết nối trực tiếp với điều trị cho bệnh nhân. Chứng kiến những phát hiện của mình tiến gần hơn tới tác động thực tế chính là động lực để chúng tôi tiếp tục'' - ông Withers nói.

Gia Vũ (theo Science Alert)

 

news_is_not_ads=
TIN MỚI