Phát hiện thai mắc bệnh tim, giữ lại hay bỏ con?

Chia sẻ với chúng tôi, bác sĩ CK2 Nguyễn Đức Tuấn - Trưởng khoa Phẫu thuật tim, Bệnh viện Nhi Đồng 1 TP.HCM - trăn trở: “Mỗi năm, Việt Nam có 3.000 trẻ sơ sinh chào đời mắc bệnh tim bẩm sinh nặng, trong đó khoảng 20% trẻ không được phát hiện bệnh ngay sau sinh”.

Thai mấy tuần có thể siêu âm tim?

Ê-kíp bác sĩ mổ nội soi đốt ổ rối loạn nhịp cho bệnh nhi. Ảnh do BS Nguyễn Đức Tuấn cung cấp

Bệnh tim bẩm sinh ở trẻ em là những dị dạng ở tim xảy ra từ khi còn trong bào thai. Cấu trúc tim bị khiếm khuyết nên các chức năng và hoạt động của tim bị ảnh hưởng, tuần hoàn máu trong cơ thể hoạt động bất thường.

Từ năm 2013, Bệnh viện Nhi Đồng 1 đã triển khai mô hình siêu âm tim bào thai cho các sản phụ tại miền Nam và đến năm 2016 đã triển khai rộng rãi. Hiện hàng ngày, các bệnh viện phụ sản lớn tại TP.HCM như Bệnh viện Từ Dũ, Bệnh viện Hùng Vương đều gửi những thai phụ nghi thai nhi mắc bệnh tim bẩm sinh qua Bệnh viện Nhi Đồng 1 để siêu âm kiểm tra.

Theo bác sĩ Nguyễn Đức Tuấn, siêu âm tim hiện nay là phương pháp chẩn đoán rất tốt, giúp phát hiện sớm bào thai có bị bệnh tim bẩm sinh hay không, dù xác suất không phải lúc nào cũng đạt 100%. Qua thăm khám thai định kỳ, với các trường hợp nghi ngờ thai nhi mắc bệnh tim thì thai phụ sẽ được bác sĩ sản khoa cho siêu âm tim từ tuần 12-16 qua ngã âm đạo. Tuy nhiên, các dị tật tim được phát hiện rõ ràng hơn từ tuần 16 trở đi.

Trẻ sơ sinh bị tim bẩm sinh có chữa được không?

Các bác sĩ kiểm tra sức khỏe cho bệnh nhi trước khi quyết định mổ tim hở đầu tiên. Ảnh do BS Nguyễn Đức Tuấn cung cấp

Tùy vào mỗi trường hợp bệnh lý, hoàn cảnh gia đình mà bác sĩ chuyên về tim mạch nhi sẽ tư vấn, phối hợp với thai phụ để ra quyết định nên giữ lại hay bỏ thai. Theo bác sĩ Nguyễn Đức Tuấn, nếu không tư vấn tới nơi tới chốn thì chính bác sĩ sẽ có lỗi với bệnh nhân vì có những trường hợp thai phụ khó có con, điều trị hiếm muộn, tuổi cao… thì sẽ cân nhắc việc giữ con.

Lợi ích của việc siêu âm tim thai là giúp phát hiện sớm, theo dõi chặt chẽ ngay khi trẻ lọt lòng mẹ để điều trị kịp thời. Đặc biệt, 90% các trường hợp dị tật tim bẩm sinh có thể chữa khỏi, giúp trẻ có cuộc sống như bao trẻ bình thường. Hiện nay, Bệnh viện Nhi Đồng 1 đã mổ tốt các bệnh tim bẩm sinh như: thông liên thất, thông liên nhĩ, tứ chứng Fallot, chuyển vị đại động mạch. Nhiều trẻ mắc bệnh tim khi cân nặng mới có 1,6kg, đưa vào phòng mổ vẫn cho kết quả tốt.

Riêng 10% các bệnh tim còn lại, đơn cử như: tật thiểu sản tim trái… thì trẻ phải lên bàn mổ nhiều lần để kéo dài thời gian chờ ghép tim.

Làm thế nào để phát hiện trẻ sơ sinh mắc bệnh tim?

Theo thống kê, cứ 1.000 trẻ được sinh ra thì có 8 trẻ mắc tim bẩm sinh. Nếu không được phát hiện và điều trị sớm, bệnh có thể gây ra những ảnh hưởng nặng nề đến sức khỏe sau này, thậm chí gây tử vong.

Dấu hiệu phát hiện sớm trẻ bị tim bẩm sinh là sau khi sinh, trẻ tím môi, tím ở kết mạc mắt, đầu ngón tay chân… nên dễ nhận biết. Hoặc trẻ có dấu hiệu tim đập nhanh, vã mồ hôi hay sau khi khóc sẽ tím rất nhanh.  

Do đó, khi thấy con tím tái, cha mẹ nên đưa đến bác sĩ bắt mạch tay, chân và đo độ bão hòa máu để phát hiện bệnh sớm. Nhiều trường hợp, cha mẹ phát hiện trễ khiến trẻ không còn cơ hội lên bàn mổ hoặc ca mổ diễn ra khó khăn, mổ nhiều lần do bệnh tiến triển quá nặng, gây tốn kém tiền của và kéo dài thời gian điều trị.

Cách nào ngăn trẻ không bị tim bẩm sinh trong bụng mẹ?

Hiện có nhiều giả thuyết nói về nguy cơ dẫn đến trẻ bị tim bẩm sinh từ trong bào thai như: di truyền, bà bầu bị nhiễm độc do uống bia rượu, uống thuốc, không theo chỉ định bác sĩ, chụp X-quang… nhưng một trong những nguyên nhân được y văn chứng minh là mẹ nhiễm Rubella trong thai kỳ. Do đó, phụ nữ trước khi mang thai cần chích ngừa vắc xin ngừa bệnh Rubella.

 Châu Thanh