Videos Podcasts TikTok YouTube eMagazine Longform ePaper
ĐƯỜNG DÂY KHẨN: 0913.15.93.15

THẾ GIỚI > SỨC KHOẺ

    Mất ngủ làm 'bào mòn' tế bào não

    01/02/2026 - 23:45
    Chia sẻ

    PNO - Một nghiên cứu mới công bố trên tạp chí khoa học PNAS cảnh báo: Thiếu ngủ không chỉ khiến tinh thần uể oải mà còn gây ra những tổn thương vật lý thực sự cho cấu trúc não bộ.

    Mất ngủ khiến lớp bảo vệ quanh tế bào não bị tổn hại, dẫn đến khả năng xử lý thông tin suy giảm - Ảnh: Sunan Wongsa-nga/Getty Images
    Mất ngủ khiến lớp bảo vệ quanh tế bào não bị tổn hại, dẫn đến khả năng xử lý thông tin suy giảm - Ảnh: Sunan Wongsa-nga/Getty Images

    Lớp "áo giáp" của não bộ bị phá hủy

    Các nhà nghiên cứu tại Đại học Camerino (Ý) phát hiện ra rằng cái giá phải trả cho những đêm thức trắng đắt hơn chúng ta tưởng rất nhiều.

    Nghiên cứu chỉ ra, khi con người thiếu ngủ, lớp cách điện bằng chất béo bao bọc và bảo vệ các dây thần kinh (được gọi là myelin) sẽ bị tổn hại. Đây chính là nguyên nhân trực tiếp dẫn đến việc khả năng xử lý thông tin của não bị suy giảm.

    Thủ phạm của quá trình này là sự rối loạn chức năng của các tế bào thần kinh đệm ít gai (tế bào oligodendrocyte). Bình thường, các tế bào này chịu trách nhiệm xử lý cholesterol - thành phần chính tạo nên lớp vỏ myelin bảo vệ dây thần kinh.

    Nhóm tác giả viết trong báo cáo: "Nghiên cứu xác định tế bào oligodendrocyte là nhân tố trung gian chính. Thiếu ngủ làm suy yếu sự toàn vẹn của myelin, dẫn đến tốc độ dẫn truyền thần kinh bị chậm lại và gây ra các khiếm khuyết về hành vi".

    Bằng chứng từ quét MRI và thực nghiệm

    Để đi đến kết luận này, các nhà khoa học đã phân tích hình ảnh MRI của 185 tình nguyện viên khỏe mạnh. Dữ liệu khẳng định cấu trúc chất trắng trong não suy giảm rõ rệt ở những người có chất lượng giấc ngủ kém.

    Thử nghiệm sâu hơn trên chuột bị thiếu ngủ trong 10 ngày cho thấy kết quả đáng lo ngại: Dù kích thước sợi thần kinh không đổi, nhưng lớp vỏ myelin bao quanh sợi trục (axon) mỏng hơn hẳn so với nhóm được ngủ đủ.

    Hậu quả là tín hiệu giao tiếp giữa các vùng não cụ thể bị chậm lại khoảng 1/3. Sự thiếu ngủ cũng làm mất đi tính đồng bộ trong hoạt động của toàn bộ não bộ. Điều này giải thích tại sao khi mất ngủ, chúng ta thường rơi vào trạng thái "sương mù não", lờ đờ, phản ứng chậm và hay quên.

    Tia hy vọng cho các liệu pháp điều trị tương lai

    Một phát hiện thú vị từ nghiên cứu gen trên chuột cho thấy, khi thiếu ngủ, nhóm tế bào oligodendrocyte không còn xử lý cholesterol hiệu quả như bình thường.

    Các nhà nghiên cứu đã thử nghiệm cho chuột dùng thuốc cyclodextrin để khôi phục quá trình vận chuyển cholesterol. Kết quả rất khả quan khi khả năng vận động và trí nhớ của chuột được cải thiện.

    Dù phần lớn thí nghiệm mới chỉ thực hiện trên động vật và cần thêm thời gian để kiểm chứng trên người, nhưng đây là bằng chứng rõ ràng cho thấy cơ chế sinh học khiến con người trở nên chậm chạp khi thiếu ngủ.

    Phát hiện này mở ra hướng đi mới trong việc điều trị các tác động tiêu cực của mất ngủ mãn tính - một vấn đề sức khỏe cộng đồng ngày càng nghiêm trọng.

    Lời khuyên từ chuyên gia: Các biểu hiện như giảm sự tỉnh táo, phản ứng chậm và hay mắc lỗi là những dấu hiệu "kêu cứu" của não bộ. Đừng đợi đến khi sức khỏe suy kiệt mới quan tâm đến giấc ngủ. Hãy ưu tiên nghỉ ngơi sớm để bảo vệ "cơ quan chỉ huy" của cơ thể.

    Linh La (theo Science Alert)

    Tag mất ngủlàm việc uể oảithiếu ngủnão bộgiấc ngủ ngon
     
    TIN CÙNG CHUYÊN MỤC
    Xem nhiều

    news_is_not_ads=
    Cuộc sống quanh ta
    Chuyện lạ kỳ
    Ngược dòng thời gian
    TIN MỚI