Khi ngôn ngữ điện ảnh giao thoa với ngôn ngữ ký hiệu

26/01/2026 - 06:10

PNO - Thật khó hình dung người điếc/khiếm thính xem và hiểu được một bộ phim bằng cách nào khi không có phụ đề. Càng khó tin hơn khi họ trở thành diễn viên. Dự án Pháo hoa đã làm được điều mới lạ, thú vị đó.

Nhịp cầu điện ảnh

8 học viên điếc/khiếm thính diễn xuất trong 5 phim ngắn của 6 đạo diễn trẻ là trái ngọt được thấy tại lễ tổng kết dự án Pháo hoa (Âu Cơ Film thực hiện với sự tài trợ của Viện Pháp và Đại sứ quán Pháp tại Việt Nam) - khóa dạy diễn xuất dành cho người điếc/khiếm thính - diễn ra vào giữa tuần qua tại TPHCM.

Giảng viên Quế Thanh đang hướng dẫn diễn xuất cho học viên - Ảnh do nhân vật cung cấp
Giảng viên Quế Thanh đang hướng dẫn diễn xuất cho học viên - Ảnh do nhân vật cung cấp

5 phim ngắn trình chiếu (Rừng; Tiếng thét; Nougat; Đôi bông Gò Công có còn không; Chị, em và điện thoại xuân Bính Ngọ) gây ấn tượng với màn “thoại” bằng thủ ngữ của diễn viên. Khán giả được bước vào một trải nghiệm điện ảnh vắng bóng âm thanh, để nhìn thế giới từ một góc nhìn khác, chậm rãi và tập trung hơn. Điều đặc biệt là câu chuyện ở mỗi phim được đạo diễn viết riêng cho diễn viên đặc biệt của mình. Những thước phim không lời, chỉ có phụ đề tiếng Việt khơi gợi cảm xúc khác lạ nơi người xem về kết nối giữa thế giới người điếc và người nghe thông qua nhịp cầu điện ảnh.

Nói đến thách thức khi hướng dẫn người điếc/khiếm thính diễn xuất, giảng viên Quế Thanh bộc bạch: “Trong tiếng Việt có nhiều từ như “mịn màng”, “mềm mại” để chỉ độ mềm nhưng trong ngôn ngữ ký hiệu thường chỉ có một ký hiệu chung là “mềm”. Để các bạn phân biệt, phải dùng hình ảnh trực quan. Ví dụ “mềm mại như làn da” hay “mịn màng như lụa”. Về cảm xúc như “hạnh phúc” hay “vui”, người điếc không dùng nhiều từ khác nhau mà thể hiện mức độ qua nét mặt”.

Dự án chỉ gồm 8 buổi học và thực hành với các nhà làm phim, diễn viên nhưng là một hành trình vất vả thầm lặng của các học viên để chạm tới niềm đam mê nghệ thuật. Giảng viên Quế Thanh cho biết: “Có học viên như Baron Phạm vừa tan làm đã chạy hơn chục cây số để kịp vào học. Có bạn từ Bến Tre lên không có chỗ ở, tôi phải tìm giúp em”.

Ngoài giảng viên Quế Thanh, 2 phiên dịch ngôn ngữ Hạnh Nguyễn, Dũng Trần và 6 đạo diễn trẻ, dự án còn nhận được sự đồng hành từ nhà sản xuất - biên kịch Kay Nguyễn, đạo diễn, nhà sản xuất Nguyễn Thị Xuân Trang, diễn viên Oanh Kiều, Khánh Ly, Kha Nguyễn. Những chia sẻ về nghề của họ đã truyền cảm hứng cho các diễn viên đặc biệt hiểu thêm về công việc diễn xuất, nghề diễn viên.

Thầm lặng gieo tình yêu diễn xuất

Không phải đợi đến dự án Pháo hoa, cộng đồng người điếc/khiếm thính mới được dạy về diễn xuất mà từ năm 2023, một số học viên của dự án đã được tiếp cận với diễn xuất. Người khởi xướng ý tưởng trên là giảng viên Quế Thanh - biên kịch phim Gái già lắm chiêu, Làm giàu với ma: Cuộc chiến hột xoàn.

Nhắc về cơ duyên gắn bó với những học viên đặc biệt này, chị Quế Thanh cho biết: “Xuất phát từ việc gia đình không hạnh phúc, mỗi người như một ốc đảo, không có sự kết nối, tôi luôn tự hỏi nếu không dùng lời nói, phải dùng gì để thể hiện điều mình muốn. Từ đó, tôi liên tưởng đến thế giới của người điếc và đăng ký học ngôn ngữ ký hiệu (thủ ngữ) tại trung tâm Nắng Mới. Một lần, cô giáo ở trung tâm nhờ tôi giới thiệu chỗ dạy diễn xuất cho các học viên. Từng tham gia 3 khóa học diễn xuất, tôi mạnh dạn nhận dạy”.

Giảng viên Quế Thanh đang hướng dẫn diễn xuất cho học viên. Ảnh: Nhân vật cung cấp)
Giảng viên Quế Thanh và học viên lớp diễn xuât. Ảnh: Nhân vật cung cấp

Lớp học đầu tiên vào năm 2023 có khoảng 8-10 học viên. Kết thúc lớp, chị trăn trở với câu hỏi: Nếu mở khóa tiếp theo, làm sao có kinh phí cho các bạn trang trải cuộc sống khi đi học? Học xong, các bạn có làm được nghề không?

Học viên Như bày tỏ niềm phấn khởi: “Lần đầu tham gia dự án, em rất vui. Từ nhỏ, em đã gặp nhiều vấn đề, bị bạn bè xa lánh nên em rất mệt mỏi. Dự án này giúp em tự thay đổi bản thân, chủ động và vui vẻ hơn để giao tiếp với mọi người”.

Nhờ sự giúp đỡ của 3 người bạn trong nghề, chị kết nối được với Viện Pháp và Đại sứ quán Pháp tại Việt Nam. Vậy là dự án Pháo hoa 2025 ra đời. Học viên Nguyễn Thị Thắm (phim Chị, em và điện thoại xuân Bính Ngọ) thổ lộ: “Đây là lần thứ hai em tham gia lớp học diễn xuất. Mùa này phức tạp hơn vì phải diễn sâu, bộc lộ cảm xúc thật. Đạo diễn bảo không có kịch bản, phải tự suy nghĩ và hoạt động. Từ đó, em nhận ra mình có rất nhiều ý tưởng sáng tạo. Em mong sau này được diễn chung với cả các diễn viên người nghe”.

Pháo hoa 2025 đã kết thúc để lại dư âm đẹp về một dự án giàu nhân văn, nhiều ý nghĩa. Nơi đó, điện ảnh là cầu nối đầu tiên và diễn xuất trở thành ngôn ngữ trung tâm để kết nối cộng đồng người điếc/khiếm thính với người Nghe.

Hương Nhu

 

news_is_not_ads=
TIN MỚI