Kịp thời cứu người nhờ kỹ thuật cấp cứu ngưng tim chuyên sâu

Nhiều bệnh nhân ngưng tim được cứu sống ngoạn mục

Thấy ông N.P.H. (54 tuổi, ở Thạnh Mỹ Tây, TPHCM) ngồi chờ tái khám với tinh thần lạc quan, vui vẻ, ít ai biết gần 1 tháng trước ông đã đứng trước lằn ranh sinh tử bởi cơn rối loạn nhịp tim.

Ông H. thời điểm đang điều trị bệnh tại Bệnh viện Nhân dân Gia Định

Đêm 29 tháng Chạp (16/2), khi cả nhà đang chuẩn bị đón năm mới, ông H. than đau ngực, cơn đau ngày càng nhiều khiến ông lịm dần. Gia đình vội vàng đưa ông đến Bệnh viện Nhân dân Gia Định cấp cứu. Nhưng trên đường đi, ông đột ngột bị rối loạn nhịp tim nặng và ngưng tim.

Ngay khi tiếp nhận bệnh nhân, bệnh viện đã kích hoạt quy trình E-CPR. Ê kíp bác sĩ, điều dưỡng can thiệp ECMO của Khoa Hồi sức tim mạch lập tức “chạy đua với tử thần” thiết lập V-A ECMO ưu tiên cứu sống ông H.

Sau khi can thiệp thành công, bệnh nhân có nhịp tim trở lại. Qua kết quả chẩn đoán hình ảnh, bác sĩ phát hiện ông H. bị tắc động mạch vành. Các bác sĩ Khoa Tim mạch tiếp tục can thiệp, tái thông cấp cứu động mạch bị tắc cho ông. Nhờ vào quy trình E-CPR nhanh chóng, ông H. qua cơn nguy kịch, hồi phục ngoạn mục. Sau 8 ngày nằm viện, ông khỏe mạnh trở về với cuộc sống hằng ngày.

Còn anh L.V.H. (33 tuổi) cũng may mắn thoát khỏi tay tử thần khi đột ngột ngừng tim lúc đang chơi cầu lông. Anh cho biết: “Hôm đó, mới vào sân được một chút thì tôi cảm thấy hồi hộp, hơi đau ngực nên giải lao. Tôi đang ngồi nghỉ thì có cơn đau nhói ở ngực rồi ngất xỉu”.

Anh H. được đưa vào Khoa Cấp cứu, các bác sĩ vừa hồi sức tích cực, vừa triển khai can thiệp kỹ thuật V-A ECMO cứu sống anh trong gang tấc. Sau đó, anh được chẩn đoán viêm cơ tim cấp. Qua 7 ngày điều trị, sức khỏe anh ổn định.

Tiến sĩ, bác sĩ Giang Minh Nhật - Phó trưởng khoa Hồi sức tim mạch, Bệnh viện Nhân dân Gia Định - cho biết, trước đây, khi chưa triển khai E-CPR, tỉ lệ tử vong ở bệnh nhân ngưng tim, đặc biệt là ngưng tim ngoài bệnh viện có thể lên đến 90%.

Bởi vì, nếu sau 10 phút hồi sức thông thường mà tim bệnh nhân không đập lại, mỗi phút trôi qua nguy cơ tử vong tăng thêm khoảng 25%. Sau 60 phút ngưng tim, bệnh nhân gần như tử vong hoặc rơi vào tình trạng sống thực vật do tổn thương não nặng.

Năm 2025, khi triển khai quy trình E-CPR, hiệu quả cấp cứu bệnh nhân ngưng tuần hoàn, ngưng hô hấp tăng rõ rệt với 15 trường hợp người bệnh được cứu sống. “Tỉ lệ bệnh nhân giữ được chức năng thần kinh tốt, quay trở lại cuộc sống bình thường lên tới 36%. Con số này tương đương với tỉ lệ thành công của các trung tâm cấp cứu E-CPR lớn trên thế giới” - ông nói.

Mở rộng cấp cứu ngưng tim ngoài bệnh viện

Bác sĩ Giang Minh Nhật cho hay, kỹ thuật ECMO (hệ thống tim phổi nhân tạo ngoài cơ thể) ngày càng được ứng dụng rộng rãi. Đây là phương thức hồi sức chuyên sâu dành cho bệnh nhân suy hô hấp, hoặc suy tuần hoàn nặng không đáp ứng với các biện pháp điều trị thông thường. ECMO hỗ trợ tim trong các trường hợp sốc tim, nhồi máu cơ tim nặng hoặc hỗ trợ phổi đối với bệnh nhân viêm phổi nặng, suy hô hấp nguy kịch.

Từ nền tảng này, các trung tâm cấp cứu trên thế giới phát triển thêm một kỹ thuật chuyên sâu hơn là E-CPR (ECMO trong hồi sinh tim phổi), được áp dụng cho những bệnh nhân không đáp ứng với các phương pháp hồi sức tim phổi thông thường.

Theo đó, khi một bệnh nhân ngưng tim, sẽ được cấp cứu qua xoa bóp tim ngoài lồng ngực, hỗ trợ thở, hoặc năng cao hơn là sốc tim, đặt nội khí quản. Tuy nhiên, trong một số trường hợp dù đã áp dụng các biện pháp này nhưng không cấp cứu thành công, ê kíp sẽ kích hoạt hệ thống E-CPR để thay thế tạm thời chức năng tim và phổi, giúp duy trì tuần hoàn cho người bệnh.

“Với kỹ thuật V-A ECMO đòi hỏi ê kíp bác sĩ phải có kinh nghiệm, tay nghề cao, phối hợp tốt trong hồi sức và can thiệp. Trong khoảng 15-20 phút từ khi tiếp nhận, phải hoàn tất quy trình E-CPR. Bởi sau khi người bệnh ổn định, bác sĩ sẽ tiến hành các xét nghiệm, chẩn đoán hình ảnh để xác định nguyên nhân và tiếp tục điều trị. Thế nên, càng chậm trễ cơ hội sống cũng như hồi phục của bệnh nhân càng thấp” - bác sĩ Giang Minh Nhật chia sẻ.

Từ hiệu quả của quy trình E-CPR, Bệnh viện Nhân dân Gia Định đã cải thiện quy trình, không chỉ cấp cứu bệnh nhân nội viện, mà còn mở rộng cấp cứu ngưng tim ngoài bệnh viện. Đến nay, đã có 9 ca ngưng tim nội viện, 6 ca ngưng tim ngoại viện được cấp cứu thành công.

Bệnh viện còn xây dựng quy trình chẩn đoán hiện đại như siêu âm tim 4D, MRI, CT tim và xét nghiệm gen, nhằm giúp chẩn đoán nhanh, chính xác và điều trị hiệu quả. Không chỉ giúp bệnh nhân có thêm cơ hội được cứu sống mà còn hạn chế tối đa các nguy cơ như suy đa tạng, tổn thương não, nhanh chóng hồi phục, quay trở lại cuộc sống bình thường.

“Do quy trình E-CPR không chỉ đòi hỏi các thiết bị can thiệp hiện đại, mà đội ngũ bác sĩ, điều dưỡng cũng phải được đào tạo bài bản, có nhiều kinh nghiệm… nên tại Việt Nam chưa có nhiều cơ sở triển khai. Riêng tại Bệnh viện Nhân dân Gia Định, quy trình này thực hiện toàn diện cho tất cả bệnh nhân ngừng tim kháng trị cả trong và ngoài bệnh viện” - bác sĩ Giang Minh Nhật thông tin.

Phạm An