Nhiều mặt hàng rục rịch tăng giá “ăn theo” xăng dầu

Mặt hàng nào cũng tăng giá

Anh Lâm (phường An Lạc) cho biết, khi ghé quán hủ tíu quen, anh bất ngờ khi đọc thông báo tăng giá thêm 5.000 đồng/tô từ ngày 15/3 do giá nguyên liệu từ chợ đầu mối tăng cao. Anh Lâm nhẩm tính: “Cứ mỗi món ăn, thức uống tăng thêm vài ngàn đồng thì tổng chi phí ăn uống trong ngày của mỗi người sẽ tăng thêm khoảng 20.000-30.000 đồng. Tính ra, mỗi gia đình có 3 người sẽ phải gánh thêm khoản chi phí giá cả phát sinh cả triệu đồng mỗi tháng”.

Mấy ngày qua, bà Nguyễn Thị Dung - chủ một tiệm tạp hóa lớn ở xã Bà Điểm - liên tục nhận được những cuộc gọi từ các đầu mối cung ứng hàng, thông báo sẽ tăng giá khoảng 10% kể từ đầu tuần tới. “Tất cả mọi thứ, từ bia, nước giải khát, sữa đến bánh kẹo, dầu ăn đều nằm trong danh sách sẽ tăng giá” - bà nói.

Theo thông báo từ các đầu mối, giá bia Heineken loại chai 330ml sẽ tăng từ 462.000 đồng/thùng lên 508.000 đồng/thùng; giá bia Heineken xanh lùn sẽ tăng từ 441.000 đồng/thùng lên 485.000 đồng/thùng. Theo bà Dung, bên cạnh tăng giá, nguồn cung hàng hóa còn có dấu hiệu khan hiếm hơn. Chẳng hạn, bà đăng ký nhập 50 thùng bia nhưng chỉ được đại lý giao 5 thùng. Bà thắc mắc thì nhân viên đại lý giải thích rằng chỉ giao hàng cầm chừng để đợi nhà máy rà soát lại mọi chi phí để đưa ra mức giá mới phù hợp.

Một quán nước ở phường Bàn Cờ, TPHCM thông báo tăng giá đồ uống - ẢNH: THANH HOA

Bà Dung đang rất lo bởi lâu nay, sức mua vốn đã yếu, nay giá cả tăng càng khiến bà khó bán được hàng. Bà nhận xét: “Người tiêu dùng bây giờ rất nhạy cảm về giá, chỉ cần giá nhích lên một chút là họ sẽ cân nhắc ngay. Tôi chỉ dám nhập hàng cầm chừng để duy trì tiệm chứ không dám ôm hàng nhiều vì sợ bị tồn kho”.

Những người kinh doanh trên sàn thương mại điện tử cũng đang cảm nhận rõ sức ép tăng giá. Anh V.T. - chủ một gian hàng thời trang trên sàn Shopee - cho biết, vừa nhận được thông báo rằng, Viettel Post sẽ thu phụ phí xăng dầu từ ngày 16/3 đối với các dịch vụ chuyển phát trong nước, mức phụ thu bằng 10% cước vận chuyển của từng đơn hàng và áp dụng cho toàn bộ danh mục dịch vụ chuyển phát nội địa. Thu phụ phí là giải pháp bắt buộc nhằm bù đắp phần chi phí nhiên liệu gia tăng quá mạnh, từ đó duy trì chất lượng dịch vụ và khả năng vận hành mạng lưới ổn định.

Anh V.T. cho hay, đây là điều bất lợi cho chủ gian hàng. Chi phí giao hàng vốn đã chiếm tỉ trọng lớn trong cơ cấu giá, nếu phí vận chuyển tiếp tục tăng thì biên độ lợi nhuận vốn đã thấp, nay càng thấp hơn. “Nhiều món đồ chỉ có giá vài chục ngàn đồng, phí giao hàng gần bằng giá sản phẩm. Nếu không tăng giá bán thì lỗ, mà tăng giá thì mất khách. Bởi vậy, chủ gian hàng tiến thoái lưỡng nan” - anh nói.

Xử lý nghiêm hành vi găm hàng, tăng giá

Thông thường, mỗi khi giá xăng dầu tăng thì giá các loại hàng hóa khác cũng tăng theo. Ông Trần Quang Thắng - Viện trưởng Viện Kinh tế và Quản lý TPHCM - cho rằng, cần phải làm rõ nguyên nhân tăng giá hàng hóa là do sự vận hành tất yếu của cơ chế thị trường hay hành vi trục lợi, đầu cơ bất chính.

Theo ông, xăng dầu là loại hàng hóa chiến lược, là đầu vào trọng yếu tác động trực tiếp đến toàn bộ chuỗi cung ứng, gồm sản xuất, bảo quản, vận chuyển, phân phối. Do đó, khi chi phí đầu vào tăng, giá thành phẩm ở đầu ra tăng là điều khó tránh khỏi. Điều đáng quan ngại nhất là tình trạng một bộ phận cá nhân, tổ chức lợi dụng tâm lý lo âu của thị trường để thổi giá cao hơn mức tăng thực tế của chi phí, hoặc cố tình “tăng nhanh, giảm chậm”, tức là tăng giá ngay khi giá xăng dầu tăng nhưng lại không chịu giảm giá ngay khi giá xăng dầu giảm.

Ông chỉ ra 3 khó khăn trong công tác quản lý giá: cơ quan nhà nước chỉ có thể tập trung quản lý nhóm hàng hóa, dịch vụ thiết yếu theo danh mục; cách thức sản xuất của mỗi doanh nghiệp là khác nhau; hàng hóa phải đi qua nhiều khâu trước khi đến tay người tiêu dùng. Cụ thể, giá hàng hóa phần lớn là do doanh nghiệp tự quyết, cơ quan quản lý nhà nước không thể dùng mệnh lệnh hành chính để áp giá cho mọi mặt hàng; mỗi doanh nghiệp có cấu trúc giá thành, định mức tiêu hao năng lượng khác nhau nên không thể áp một mức tăng “hợp lý” chung cho mọi doanh nghiệp; từ khâu sản xuất đến tiêu thụ, hàng hóa đi qua quá nhiều khâu trung gian, mỗi khâu lại cộng thêm chi phí…

Theo ông, để giá cả thị trường ổn định lâu dài, cần có nhóm giải pháp đồng bộ. Về phía điều hành vĩ mô, Nhà nước cần tối ưu hóa 5 yếu tố cốt lõi, gồm chu kỳ điều chỉnh giá; sử dụng hiệu quả quỹ bình ổn giá; rà soát các loại thuế và phí xăng dầu; quản trị tốt lượng hàng tồn kho; bám sát mục tiêu ổn định kinh tế vĩ mô. Song song đó, cơ quan chức năng cần yêu cầu minh bạch hóa việc kê khai giá, tăng cường thanh tra và xử phạt nghiêm khắc các hành vi găm hàng, thao túng giá. Về phía thị trường, thúc đẩy sự cạnh tranh lành mạnh chính là giải pháp hiệu quả nhất để điều tiết giá cả. Khi người tiêu dùng có sự lựa chọn đa dạng, các đơn vị kinh doanh buộc phải tự tối ưu hóa quy trình, tiết giảm chi phí để giữ giá bán có tính cạnh tranh nhằm giữ thị phần.

Ông nói thêm: “Về chiến lược dài hạn, cần giảm bớt sự lệ thuộc quá lớn vào nhiên liệu hóa thạch. Chính phủ nên có chính sách hỗ trợ thiết thực để các doanh nghiệp vận tải chuyển đổi sang sử dụng năng lượng xanh để vừa bảo vệ môi trường, vừa khỏi lệ thuộc xăng dầu”.

Thanh Hoa - Mai Ca