Chuyện mẹ chồng nàng dâu và phiên tòa mạng xã hội

Khi chuyện mẹ chồng nàng dâu trở thành drama công cộng

Từ chuyện nội bộ gia đình, câu chuyện me chồng nàng dâu đã được đẩy thành drama, thành đề tài tranh cãi, chia phe, thậm chí kết tội nhân cách. Mâu thuẫn gia đình bị đẩy thành tâm điểm phần nhiều xuất phát từ việc mạng xã hội "làm lớn chuyện", biến đời sống riêng tư thành một dạng drama công cộng.

Chỉ vài dòng trạng thái, vài lời kể mang tính một chiều, cộng thêm trí tưởng tượng và cảm xúc tập thể, vậy là một câu chuyện gia đình trở thành “phiên tòa online”, nơi ai cũng có quyền xét xử nhưng không ai chịu trách nhiệm cho hệ quả.

Tấm ảnh được trích xuất tư camera gia đình đang lan truyền trên mạng xã hội

Trong vòng xoáy đó, những người trong cuộc, dù là mẹ chồng hay con dâu, đều rơi vào vị thế rất dễ tổn thương. Mối quan hệ vốn đã nhạy cảm nay bị đặt dưới ánh nhìn soi xét của hàng trăm ngàn người xa lạ, khiến mọi hành động, mọi lựa chọn đều có nguy cơ bị diễn giải theo hướng cực đoan. Lên tiếng thì dễ bị quy chụp là “kể khổ để kéo phe”, còn im lặng lại bị nghi ngờ là “có tật giật mình”.

Điều đáng ngại là câu chuyện chưa kịp được nhìn nhận đúng – sai một cách thấu đáo thì sự háo hức phán xét đã nhanh chóng lấn lướt khả năng cảm thông. Không ít bình luận đi rất nhanh từ việc bàn luận sang gán nhãn nhân cách, thậm chí công kích đời sống riêng, quá khứ, vai trò làm mẹ, làm vợ của người khác. Tệ hại hơn, nó kéo cả người không liên quan vào cuộc để có cớ kết nối với người nổi tiếng, đào bới chuyện đời tư... nhằm thu hút thêm sự chú ý.

Trong không gian số, những tổn thương ấy không đi nhanh như một bài đăng, mà tồn tại dai dẳng, để lại hệ lụy lâu dài. Thử nghĩ về cảm xúc của những đứa trẻ trong gia đình khi lớn lên và đọc lại những lời luận tội cay nghiệt mà đám đông từng dành cho người thân. Và tổn thương sẽ càng lớn hơn khi những đứa trẻ nhận ra rằng, cuộc tranh cãi trên mạng lại bắt nguồn từ chính những người thân ruột thịt của mình.

Phán xét đám đông và những tổn thương lâu dài

Thực tế mâu thuẫn gia đình là một phần của đời sống xã hội. Quan hệ mẹ chồng – nàng dâu, cha mẹ – con cái, anh em ruột thịt… luôn tiềm ẩn va chạm giữa kỳ vọng và thất vọng, giữa yêu thương và tổn thương.

Trước đây, những va chạm ấy thường được giải quyết trong phạm vi gia đình, hoặc cùng lắm là lan ra họ hàng, làng xóm. Còn hôm nay, mạng xã hội mở ra một không gian khác, nơi chỉ cần một câu chuyện được kể ra, nó lập tức có thêm hàng ngàn người đồng tác giả, mỗi người góp vào một góc nhìn, một phán xét, một trải nghiệm cá nhân.

Mạng xã hội, trong vai trò ấy, không chỉ là nơi chia sẻ mà còn là cỗ máy sản xuất cảm xúc. Thuật toán ưu ái những nội dung gây phẫn nộ, thương cảm hay sốc, bởi đó là những cảm xúc khiến người ta dừng lại, bấm vào và tranh luận.

Một mâu thuẫn gia đình, vốn đã đủ chất liệu bi kịch, vì thế rất dễ bị cuốn vào vòng xoáy lan truyền. Câu chuyện không còn xoay quanh việc làm sao để các bên hiểu nhau hơn, mà trượt dần sang câu hỏi ai đáng thương hơn, ai đáng bị lên án hơn.

Trong bối cảnh đó, sự tỉnh táo của người trong cuộc trở nên vô cùng quan trọng, không chỉ như một phản xạ tự vệ mà còn là biểu hiện của văn hóa ứng xử trong gia đình và trên không gian số. Không phải mọi nỗi đau đều cần được kể ra trước đám đông, và không phải sự im lặng nào cũng là yếu đuối.

Việc phơi bày cảm xúc trên mạng xã hội có thể trở thành con dao hai lưỡi, khiến tổn thương không dừng lại ở người trong cuộc mà lan sang cả những người thân, đặc biệt là trẻ nhỏ. Khi buộc phải lên tiếng, một thông điệp ngắn gọn, chừng mực, tránh kết tội và giữ lại lối thoát cho nhau không chỉ giúp hạn chế việc mọi chuyện bị đẩy đến tận cùng, mà còn thể hiện sự tôn trọng tối thiểu dành cho những mối quan hệ ruột thịt.

Về phía truyền thông, các nền tảng lan truyền thông tin, trách nhiệm cũng không hề nhỏ. Đời tư gia đình không nên bị đối xử như một “mỏ view” dễ khai thác. Việc đưa tin thiếu kiểm chứng, giật tít kích động hay khai thác quá sâu chi tiết riêng tư có thể vô tình đẩy người trong cuộc vào thế bị tổn thương thêm.

Mỗi người dùng mạng xã hội cũng là một phần của câu chuyện. Trước khi bấm chia sẻ hay để lại một bình luận phán xét, có lẽ nên tự hỏi: nếu đây là câu chuyện của gia đình mình, mình có muốn nó bị mổ xẻ như vậy không? Sự cảm thông đôi khi chỉ bắt đầu từ việc nhìn nhận rằng có những câu chuyện không thuộc về đám đông.

Mâu thuẫn gia đình không phải là trò giải trí và nỗi đau riêng tư không nên trở thành nhiên liệu cho thuật toán. Giữ lại cho nhau một khoảng lặng, trong thời đại ồn ào này, có lẽ chính là một lựa chọn nhân văn và cũng là một sự tử tế không thừa.

Ngọc Tiền