Hộ kinh doanh chỉ hoạt động cầm chừng vì lợi nhuận thấp, bế tắc thủ tục pháp lý

25/04/2026 - 18:16

PNO - Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) vừa khảo sát hơn 1.000 kinh doanh trên cả nước, đa phần đang hoạt động cầm chừng với biên lợi nhuận rất thấp, trong đó nguyên nhân là do gặp khó khăn về các thủ tục thuế.

Trong 1000 hộ được khảo sát, có tới 97% hộ kinh doanh coi đây là nguồn thu nhập duy nhất của cả gia đình. Tuy nhiên, gần 74% cho biết trong năm 2025 họ có lãi rất ít; hơn 81% bị giảm doanh thu và 75% sụt giảm lượng khách hàng; chỉ có 1,9% đạt mức lãi như kỳ vọng.

Theo VCCI, hộ kinh doanh hiện đang vận hành trong tâm thế phòng thủ khi có đến 61% hộ đang duy trì hoạt động cầm chừng, 33% buộc phải thu hẹp quy mô và 4,4% giải thể.

Nguyên nhân chính không chỉ đến từ thị trường hay chi phí đầu vào, mà còn từ rào cản pháp lý. Hơn 73% hộ cho rằng khó khăn lớn nhất là hiểu và tuân thủ quy định pháp luật. Chi phí tuân thủ quy định pháp luật đang trở thành áp lực đáng kể, đặc biệt trong các nghiệp vụ thuế – kế toán. Có khoảng 71% hộ lúng túng khi thu thập thông tin để triển khai hóa đơn điện tử; trên 60% vướng mắc trong hạch toán chi phí, theo dõi chính sách và kê khai, nộp thuế; hơn 58% gặp khó trong lưu trữ sổ sách.

Riêng với hóa đơn điện tử, trên một nửa số hộ không biết xử lý khi phát sinh sai sót, đặc biệt ở nhóm chủ hộ lớn tuổi hoặc trình độ thấp. Khoảng 71% hộ đánh giá thủ tục kê khai hoá đơn điện tử còn phức tạp, 68% lo rủi ro vi phạm khi kê khai, 63% khó cập nhật quy định và 60% thiếu kỹ năng công nghệ. Đáng chú ý, 41% lo ngại xuất hóa đơn đầy đủ sẽ làm mất khách.

Đa phần các hộ kinh doanh đều gặp khó về thủ tục thuế - Ảnh: Thanh Hoa
Đa phần các hộ kinh doanh đều gặp khó về thủ tục thuế - Ảnh: Thanh Hoa

Về mức thuế áp dụng với hộ cá nhân kinh doanh, gần một nửa số hộ cho là “tương đối cao”, 22% đánh giá “quá cao”, chỉ gần 11% cho rằng phù hợp. Gần 34% số hộ chỉ ở mức “có nghe nói” về chính sách.

Trước thực trạng trên, ông Phạm Ngọc Thạch - Phó trưởng Ban Pháp chế VCCI - cho rằng, cần ưu tiên giảm độ phức tạp của các quy định về thuế, kế toán và hóa đơn điện tử theo hướng phù hợp với năng lực thực tế của hộ kinh doanh, nhất là nhóm siêu nhỏ, trình độ thấp và cao tuổi. Chính sách hỗ trợ cần xác định rõ nhóm ưu tiên, phát triển công cụ hỗ trợ tuân thủ chi phí thấp, dễ sử dụng.

Khu vực hộ kinh doanh hiện có khoảng 6,1 triệu hộ (cuối năm 2025), tạo việc làm cho gần 10 triệu lao động, đóng góp khoảng 32.840 tỉ đồng thu ngân sách – tương đương gần 6,8% tổng thu từ khu vực ngoài quốc doanh. Đại diện VCCI cho rằng, muốn hộ kinh doanh lớn lên, trước hết phải sửa đổi sao cho hệ thống pháp luật dễ tuân thủ hơn. Chính sách hiệu quả không chỉ là quản lý chặt chẽ mà còn giúp các hộ đủ tự tin để tồn tại, phục hồi và trưởng thành.

Thanh Hoa

 

news_is_not_ads=
TIN MỚI