PNO - Mọi chi phí “đầu vào” đều tăng cao, trong khi giá nhiều loại nông sản lại “giậm chân tại chỗ”, thậm chí giảm sâu, khiến nông dân miền Tây rơi vào thế khó. Để thích ứng với tình hình mới, nông dân buộc phải thay đổi tập quán canh tác.
Vụ lúa đông xuân năm nay, gia đình chị Nguyễn Thị Út - ngụ xã Hòn Đất, tỉnh An Giang - canh tác hơn 2ha. Nhờ áp dụng kỹ thuật mới nên lúa đạt năng suất cao, bình quân gần 8 tấn/ha, nhưng chị không vui bởi giá lúa xuống thấp, lại khó tiêu thụ. “Mọi năm khi lúa mới bắt đầu chín, thương lái đã tìm tới hỏi mua, đặt cọc và hẹn ngày đến cân ngay tại ruộng. Năm nay thì ngược lại, lúa trên đồng đã quá thời gian thu hoạch nhưng khó thuê được máy gặt. Chi phí máy gặt cũng tăng từ 300.000-330.000 đồng lên 600.000-700.000 đồng/công. Những nơi xa đường giao thông giá gặt còn cao hơn. Thiếu máy gặt khiến lúa chín rục, đổ ngả, hao hụt sản lượng, ảnh hưởng giá bán” - chị Út than.
Hiện tại giá phân bón đang tăng cao, gây khó khăn cho việc sản xuất của nông dân ở miền Tây
Ông Trần Văn Năm - ngụ xã Thoại Sơn - bộc bạch: “Đông xuân là vụ mùa chủ lực của bà con miền Tây, nhưng năm nay giá lúa khá thấp, chỉ từ 5.500-6.500 đồng/kg, trong khi mọi chi phí phân thuốc, xăng dầu, máy gặt, công lao động đều tăng cao, thu hoạch lại chậm và tiêu thụ khó nên bà con không có lãi”. Theo thống kê, vụ đông xuân 2026, toàn tỉnh An Giang gieo sạ trên 503.000ha. Do chi phí đầu vào tăng cao nhưng đầu ra không tăng, nên bà con lãi không bao nhiêu; riêng những hộ thuê đất từ hòa tới lỗ.
Tại TP Cần Thơ, do tiến độ thu mua chậm, lúa tồn kho nhiều, nên nông dân chưa thể giải quyết nợ nần và tái đầu tư cho vụ sau. Ông Nguyễn Văn Sử - Chủ tịch Hội Nông dân TP Cần Thơ - cho biết: “Dự kiến vào cuối tháng 4, đầu tháng 5/2026, sản lượng lúa thu hoạch trên địa bàn lên đến vài trăm ngàn tấn. Nhằm giúp bà con tiêu thụ, Hội Nông dân thành phố phối hợp với các sở ngành liên quan và chính quyền địa phương mời doanh nghiệp về mua lúa. Tuy nhiên, doanh nghiệp than đang gặp trở ngại về tài chính, thị trường xuất khẩu cũng chưa như mong muốn, nên chưa thể mua nhiều được”.
Lãnh đạo Hội Nông dân xã Tân Long (TP Cần Thơ) chia sẻ: “Lúa OM18 chỉ còn 5.800-5.900 đồng/kg nhưng thương lái chỉ mua lúa đẹp. Bà con đang “tiến thoái lưỡng nan” vì vừa lo bán lúa, vừa lo sản xuất vụ hè thu tiếp theo trong hoàn cảnh giá vật tư tăng phi mã. Do đó, ngoài giải pháp cấp bách là tìm đầu ra cho hạt lúa, thì ngành chức năng cũng nên xem xét khoanh nợ, giãn nợ và tiếp thêm nguồn vốn giúp nông dân tái đầu tư vụ hè thu”. Ông Vương Quốc Nam - Phó chủ tịch UBND TP Cần Thơ - đề nghị Ngân hàng Nhà nước chi nhánh khu vực 14 chỉ đạo các tổ chức tín dụng trên địa bàn tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp tiếp cận vốn vay thu mua lúa gạo; xem xét cơ chế gia hạn, cơ cấu nợ đối với các trường hợp khó khăn và thông tin các chương trình tín dụng ưu đãi nông nghiệp. Thành phố sẽ đẩy mạnh xúc tiến thương mại, mở rộng thị trường xuất khẩu gạo. Về lâu dài, sẽ định hướng sản xuất gắn với nhu cầu thị trường, tăng cường hợp tác giữa nông dân với doanh nghiệp từ sản xuất đến thu hoạch, tiêu thụ một cách bền vững.
Cà Mau: Hàng ngàn héc ta thủy sản bị thiệt hại
Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Cà Mau cho biết, do nắng nóng gay gắt kéo dài, mực nước trong ao giảm nhanh, độ mặn tăng cao, làm ảnh hưởng đến sức để kháng của các loài thủy sản nuôi, tạo điều kiện cho mầm bệnh phát triển.
Đến đầu tháng 4/2026, dịch bệnh thủy sản đã xảy ra ở hơn 50 xã, phường trên địa bàn tỉnh Cà Mau với diện tích hơn 1.320ha. Một số nơi thiệt hại ở mức trên 70%. Cụ thể là tôm nuôi mô hình siêu thâm canh, thâm canh và bán thâm canh - thiệt hại gần 247ha; tôm quảng canh, quảng canh cải tiến - thiệt hại 97ha; cua thương phẩm - thiệt hại 395ha; sò huyết - thiệt hơn 583ha… Ngành nông nghiệp đang triển khai nhiều giải pháp hỗ trợ bà con khắc phục thiệt hại, ổn định vùng nuôi, tái sản xuất…
Trái cây, thủy hải sản: thua lỗ vì giá thấp
Cũng tại TP Cần Thơ, nhiều nông dân nuôi lươn đứng ngồi không yên khi 4.000 tấn lươn quá lứa chưa bán được. Từ sau tết Nguyên đán 2026 đến nay, giá lươn thịt ở miền Tây giảm mạnh từ 90.000-100.000 đồng/kg xuống còn 60.000 đồng, có nơi chỉ còn 35.000-40.000 đồng/kg. Ông Trịnh Văn Bôi - ngụ phường Mỹ Quới - cho hay, mỗi đợt nuôi kéo dài khoảng 8 tháng, lươn đạt trọng lượng hơn 3 con/kg sẽ bán ra thị trường. Tuy nhiên, gần đây đầu ra khó khăn, nên phải nuôi kéo dài, gây tốn kém chi phí thức ăn.
Trước thực trạng trên, Hội Nông dân TP Cần Thơ đề xuất UBND thành phố chỉ đạo các ngành liên quan kết nối với các đơn vị tiêu thụ giúp nông dân. Tới đây, Hội Nông dân sẽ phối hợp với các ngành vận động bà con giảm nuôi tự phát, tổ chức lại sản xuất theo quy trình, quy chuẩn, có liên kết giữa nông dân với đơn vị cung ứng thức ăn và tiêu thụ.
Do giá vật tư đầu vào tăng cao, trong khi giá lúa thấp, nên nông dân ở An Giang không có lãi nhiều
Để nâng giá trị cho con lươn và nghề nuôi lươn, ông Nguyễn Văn Đảnh - ngụ xã Phong Nẫm - đã mạnh dạn chuyển sang chế biến khô lươn - thay vì bán lươn thương phẩm giá thấp. Theo ông Đảnh, bình quân 100kg lươn tươi sẽ chế biến được 10kg lươn khô, bán giá 700.000 đồng/kg, góp phần đa dạng đầu ra. Ông đề xuất chính quyền và ngành chuyên môn hỗ trợ quy trình phát triển sản phẩm khô lươn OCOP, xây dựng thương hiệu để mở rộng thị trường tiêu thụ. Hiện, xã Phong Nẫm đang xúc tiến thành lập tổ hợp tác nuôi lươn, hỗ trợ tiến bộ khoa học kỹ thuật, đề xuất nguồn vốn ưu đãi để bà con yên tâm sản xuất.
Tại các tỉnh An Giang, Đồng Tháp… mùa xoài đang vào thu hoạch, nhưng người trồng chẳng vui vì giá thấp. Bà Lê Thị Lan - ngụ xã Cù Lao Giêng - cho hay, năm ngoái giá xoài hạt lép bán được 7.000-10.000 đồng/kg, năm nay chỉ còn 2.500-4.000 đồng/kg, xoài tượng da xanh hiện chỉ có giá 9.000-16.000 đồng/kg, giảm hơn 40% so với cùng kỳ. “Xoài được mùa, sản lượng tăng, nhưng đầu ra gặp khó, giá giảm, trong khi vật tư, phân, thuốc tăng cao nên bà con chỉ mong hòa vốn là mừng. Những hộ thuê đất trồng xoài thì lỗ nặng” - bà Lan nói.
Trước thực trạng trên, địa phương đang tổ chức lại sản xuất theo hướng liên kết chuỗi giá trị; vận động nông dân vào hợp tác xã, từ đó kêu gọi doanh nghiệp hỗ trợ vật tư, kỹ thuật, bao tiêu sản phẩm khi thu hoạch…
Tìm cách giảm giá thành nông sản để thích ứng với cơn “bão giá”
Ngày 17/4, tại xã Ngũ Hiệp, Hội Nông dân tỉnh Đồng Tháp ra mắt “Tổ hội nông dân chuyên nghiệp” và trao đổi sản xuất với Hội Nông dân của 102 xã, phường trên địa bàn tỉnh.
Hiện nay Đồng Tháp đang giúp nông dân chuyển đổi từ tư duy sản xuất truyền thống sang tư duy kinh tế nông nghiệp hiện đại, thích ứng theo nhu cầu thị trường và có trách nhiệm với người tiêu dùng. Vì vậy mô hình “nông dân chuyên nghiệp” là hướng đi tất yếu để phát triển bền vững, trong điều kiện giá cả thị trường có nhiều biến động.
Trao đổi với nông dân Đồng Tháp, ông Lê Minh Hoan - nguyên Phó chủ tịch Quốc hội - nhấn mạnh: “Làm nông nghiệp hiện nay không còn là “trông trời, trông đất”, mà là biết quản trị rủi ro, là khoa học đất, là sinh học cây trồng, là kinh tế nông nghiệp, là văn hóa sản phẩm, là câu chuyện thương hiệu. Nếu như trước đây chúng ta đã quen với tư duy “phát triển nông nghiệp” thì giờ đây cần chuyển sang tư duy “phát triển người nông dân”. Theo đó, cần đào tạo kỹ năng, tạo môi trường học tập, tạo cơ hội tiếp cận thông tin minh bạch, tạo niềm tin để nông dân dám thay đổi. Cần khuyến khích nông dân tự học cách bán hàng online, live stream giới thiệu sản phẩm, biết liên kết vùng nguyên liệu, biết tính toán phát thải thấp. Muốn vậy, chúng ta phải có hệ thống đào tạo nghề nông hiện đại, các hợp tác xã thực sự là “trường học tại chỗ” và doanh nghiệp phải đồng hành.
Theo ông Lê Minh Hoan, thị trường luôn vận động và giá cả nông sản thường thay đổi là khó tránh khỏi. Vấn đề quan trọng là nông dân cần thích ứng bằng cách giảm chi phí đầu vào, giảm giá thành sản phẩm càng nhiều càng tốt nhằm tăng sức cạnh tranh. Muốn được vậy thì nông dân phải thay đổi tập quán canh tác, chuyển đổi từ nhỏ lẻ sang quy mô lớn để giảm chi phí đầu tư và mô hình “nông dân chuyên nghiệp” đang hướng tới mục tiêu đó.
Ủy ban Tài chính và Ngân sách cho rằng, tờ trình chưa thể hiện dự kiến ngưỡng doanh thu chịu thuế tăng hay giảm, chưa rõ định hướng áp dụng chính sách.