Đã đến lúc cư dân phải thay đổi cách nghĩ để thích ứng với 'thời của xe điện'

Từ những chiếc xe điện đến một cuộc thay đổi lớn trong tư duy quy hoạch

Chỉ vài năm trước, xe điện vẫn được xem là lựa chọn của số ít người tiêu dùng. Ngày nay, bức tranh đã hoàn toàn khác. Tại nhiều khu đô thị mới ở Hà Nội, TP.HCM, Hải Phòng hay Đà Nẵng, số lượng xe máy điện tăng nhanh từng tháng. Ôtô điện cũng dần trở thành lựa chọn quen thuộc của tầng lớp trung lưu. Sự thay đổi này diễn ra nhanh hơn dự báo của nhiều chuyên gia.

Trong khi đó, phần lớn chung cư hiện nay được thiết kế dựa trên tư duy của 10-15 năm trước, thời điểm xe điện gần như chưa xuất hiện trong đời sống đô thị.

Nỗi lo cháy nổ không phải là chuyện tưởng tượng

Mỗi khi nhắc đến xe điện, điều đầu tiên nhiều người nghĩ tới là nguy cơ cháy pin. Dù tỷ lệ xảy ra sự cố không lớn, nhưng đặc tính của cháy pin lithium khác biệt đáng kể so với cháy xăng dầu truyền thống. Một đám cháy liên quan đến pin có thể tạo nhiệt độ rất cao, kéo dài nhiều giờ, khó dập tắt hoàn toàn và có nguy cơ tái bùng phát. Đó là lý do tại nhiều quốc gia, khu vực sạc và đỗ xe điện luôn được quản lý bằng các tiêu chuẩn nghiêm ngặt.

Khi ngày càng nhiều người dân lựa chọn phương tiện xanh, những khu chung cư được chuẩn bị sẵn hạ tầng sẽ trở thành lựa chọn ưu tiên của thị trường - Ảnh minh họa

Ở Việt Nam, thực tế nhiều tầng hầm chung cư được thiết kế từ lâu không có hệ thống phát hiện cháy chuyên biệt cho khu vực xe điện. Nguồn điện cấp cho sạc cũng chưa được tính toán đồng bộ. Nhiều cư dân phải kéo dây từ căn hộ xuống tầng hầm hoặc sạc ở những vị trí không được thiết kế cho mục đích này. Đó là những nguy cơ tiềm ẩn mà không phải lúc nào mắt thường cũng nhìn thấy.

Chính vì vậy, dự thảo mới yêu cầu khu vực để xe điện phải tách biệt với xe chạy xăng dầu, có hệ thống camera phát hiện cháy sớm, đảm bảo thông gió và thuận lợi cho lực lượng cứu hỏa tiếp cận khi xảy ra sự cố.

Nhìn dưới góc độ chuyên môn, đây là cách tiếp cận phòng ngừa thay vì xử lý hậu quả. Một vụ cháy trong tầng hầm chung cư không chỉ ảnh hưởng đến vài phương tiện. Nó có thể đe dọa tính mạng của hàng nghìn cư dân đang sinh sống phía trên. Giá trị lớn nhất của quy định mới không nằm ở những bức tường ngăn cháy hay khoảng cách 2 mét giữa các khu vực đỗ xe. Giá trị lớn nhất nằm ở việc giảm thiểu rủi ro trước khi tai nạn xảy ra.

Không thể tiếp tục xây chung cư theo tư duy cũ

Điểm đáng chú ý nhất trong dự thảo lần này không nằm ở những yêu cầu kỹ thuật cụ thể, mà ở sự thay đổi trong cách nhìn nhận về tương lai của các khu nhà ở. Theo đó, các dự án chung cư mới sẽ phải bố trí khu vực riêng dành cho ôtô điện, xe máy điện và hệ thống sạc đi kèm ngay từ giai đoạn thiết kế. Điều này đồng nghĩa với việc xe điện không còn được xem là một yếu tố phát sinh để "bổ sung sau", mà đã trở thành một cấu phần chính thức trong hạ tầng đô thị hiện đại.

Thoạt nhìn, đây có thể chỉ là một thay đổi về quy chuẩn xây dựng. Nhưng nếu nhìn rộng hơn, đó là tín hiệu cho thấy tư duy phát triển nhà ở đang buộc phải chuyển mình trước những biến đổi của xã hội.

Trong nhiều năm qua, không ít dự án chung cư được thiết kế dựa trên mục tiêu tối ưu hóa diện tích khai thác và hiệu quả đầu tư. Từ số lượng chỗ đỗ xe đến diện tích kỹ thuật, mọi mét vuông đều được tính toán rất chặt chẽ. Cách làm đó không sai trong bối cảnh trước đây, nhưng đang dần bộc lộ những giới hạn khi nhu cầu của cư dân thay đổi nhanh hơn tuổi đời của một công trình.

Chủ đầu tư sẽ phải thay đổi cách nghĩ về giá trị bất động sản

Việc tiêu chí trạm sạc xe điện được đưa vào hệ thống đánh giá, xếp hạng nhà chung cư là một tín hiệu đáng chú ý. Điều đó cho thấy hạ tầng phục vụ phương tiện xanh đang dần chuyển từ một tiện ích cộng thêm trở thành một tiêu chuẩn phản ánh chất lượng và tầm nhìn của dự án.

Với những chủ đầu tư có tầm nhìn dài hạn, đây là cơ hội để tái định nghĩa giá trị của sản phẩm bất động sản. Đầu tư vào hạ tầng xe điện hôm nay thực chất là đầu tư vào sức cạnh tranh của dự án trong tương lai. Khi ngày càng nhiều người dân lựa chọn phương tiện xanh, những khu chung cư được chuẩn bị sẵn hạ tầng sẽ trở thành lựa chọn ưu tiên của thị trường.

Cư dân cũng phải thay đổi thói quen sử dụng

Tại nhiều khu chung cư hiện nay, việc kéo điện từ căn hộ xuống tầng hầm để sạc xe, để pin sạc ở hành lang, mang pin vào không gian sinh hoạt hoặc sạc xe tại các khu vực thoát hiểm vẫn diễn ra khá phổ biến. Những hành động này thường xuất phát từ sự tiện lợi hoặc thói quen sử dụng, nhưng lại tiềm ẩn những nguy cơ mà không phải ai cũng nhận thấy hết.

Trong môi trường nhà ở cao tầng, nơi hàng trăm, thậm chí hàng nghìn con người cùng chung sống trong một không gian khép kín, một sự cố nhỏ cũng có thể tạo ra những hậu quả vượt xa phạm vi của một cá nhân hay một gia đình.

Chính vì vậy, việc dự thảo quy định rõ các hành vi bị cấm liên quan đến sạc và lưu trữ phương tiện điện là cần thiết. Tuy nhiên, kinh nghiệm trong quản lý đô thị cho thấy, không có quy định nào đủ sức bảo đảm an toàn nếu chỉ dừng lại trên giấy tờ. Hạ tầng có thể hiện đại đến đâu, thiết bị có thể tiên tiến đến đâu, nhưng nếu người sử dụng thiếu ý thức hoặc xem nhẹ các quy tắc an toàn, nguy cơ vẫn luôn hiện hữu.

TS. Vũ Thị Minh Huyền - Học viện Y - Dược học cổ truyền Việt Nam