Có 200 triệu đồng trong tay, nên trả bớt nợ gốc hay đem đầu tư để “tiền đẻ ra tiền”?

Câu chuyện này không mới, nhưng mỗi thời điểm kinh tế lại có một đáp án khác nhau. Tuần trước, một người bạn của tôi vừa đáo hạn sổ tiết kiệm được hơn 200 triệu đồng. Vợ chồng bạn ấy đang gánh khoản vay mua nhà 1 tỉ đồng tại một ngân hàng TMCP với lãi suất thả nổi hiện tại khoảng 10.5%/năm. Cậu bạn thì muốn mang 200 triệu đồng này đi tất toán một phần gốc cho "nhẹ nợ", nhưng cô vợ lại tiếc, muốn rút ra mua vàng hoặc ôm một lô đất nền vùng ven đang cắt lỗ sâu.

Vậy dưới góc độ bài toán tài chính và hiệu suất dòng tiền, đâu mới là nước đi khôn ngoan? Chúng ta cùng mổ xẻ qua hai yếu tố cốt lõi: Phí phạt trả trước hạn và hiệu suất dòng tiền.

Trong bối cảnh lãi suất đang tăng cao, nếu có tiền hãy ưu tiên trả nợ

"Cạm bẫy" phí trả nợ trước hạn ít người tính kỹ

Nhiều người nghĩ đơn giản: Có tiền trả bớt cho ngân hàng thì ngân hàng phải mừng. Nhưng thực tế, việc trả nợ trước hạn làm phá vỡ kế hoạch dòng tiền và chi phí vốn của ngân hàng. Vì vậy, họ luôn áp dụng một mức phí phạt, thường dao động từ 1 – 3% trên số tiền gốc trả trước, tùy thuộc vào thời gian bạn đã vay (thường áp dụng trong 3 - 5 năm đầu).

Theo khảo sát thực tế từ biểu phí của các ngân hàng thương mại hiện nay:

Techcombank, VPBank, VIB... thường áp dụng mức phạt 2 - 3% nếu trả trong 1 - 2 năm đầu; giảm dần về 0.5 - 1% từ năm thứ 3 hoặc thứ 4; và miễn phí từ năm thứ 5 trở đi.

Giả sử với 200 triệu đồng đó nếu vay chưa qua năm thứ 3 và dính mức phạt trung bình là 2%, số tiền phạt sẽ là: Phí phạt = 200.000.000 x 2\% = 4.000.000 đồng

Tuy nhiên, đổi lại, sẽ tiết kiệm được khoản lãi thả nổi 10.5%/năm trên khoản gốc 200 triệu đồng này cho những năm tiếp theo, tương đương giảm khoảng 21 triệu đồng tiền lãi trong năm đầu tiên.

Trừ đi chi phí phạt 4 triệu đồng, số tiền thực tế "sinh lời" (từ việc giảm chi phí lãi vay) ngay trong năm đầu là 17 triệu đồng, tương đương mức hiệu suất thực tế khoảng 8.5%. Nếu lãi suất thả nổi của khoản vay càng cao, việc trả gốc trước hạn càng có lợi.

So sánh hiệu suất dòng tiền

Để quyết định có nên đem 200 triệu đồng đi đầu tư tiếp hay không, hãy dùng nguyên tắc so sánh lợi nhuận kỳ vọng với chi phí cơ hội.

Nếu đem 200 triệu đồng đi gửi tiết kiệm ngân hàng ở thời điểm hiện tại, lãi suất huy động kỳ hạn 12 tháng chỉ dao động quanh mức 5- 6%/năm. Rõ ràng, đem tiền gửi tiết kiệm trong khi đang gánh lãi vay 10.5% là một bài toán "lỗ ngược" nặng nề.

Còn nếu chọn các kênh đầu tư mạo hiểm hơn:

Vàng: Từng có sóng tăng mạnh, nhưng mua ở vùng đỉnh hiện tại rủi ro biến động rất lớn.

Chứng khoán hay Bất động sản: Có thể mang lại lợi nhuận 15 - 20% nhưng đòi hỏi kiến thức sâu và không có gì đảm bảo dòng tiền sẽ ổn định hàng tháng để bạn vừa xoay vòng vốn, vừa trả gốc lãi đều đặn cho ngân hàng.

Qua bài toán trên, tôi nhận ra một triết lý, trả nợ trong thời kỳ lãi suất cao chính là một kênh đầu tư lãi suất kép an toàn nhất.

Hiện tại, các dự báo từ VIS Rating cho thấy lãi suất cho vay bình quân 2026 có thể cao hơn 3-4% so với năm trước. Nếu lãi vay của bạn là 15% bạn đi tìm kênh đầu tư nào lãi 15% mà không có rủi ro là gần như không có (chứng khoán lỗ, vàng lên xuống thất thường, bất động sản khó thanh khoản).

Nếu khoản vay dưới 3 năm: Hãy cân nhắc kỹ phí phạt trả trước. Nếu áp lực trả nợ hàng tháng không quá lớn (chiếm dưới 40% thu nhập), và có cơ hội đầu tư chắc chắn sinh lời trên 15%\năm, hãy giữ lại vốn để đầu tư.

Nếu khoản vay đã qua giai đoạn phạt (hoặc phí phạt thấp dưới 1%): Trong bối cảnh kinh tế chưa có nhiều kênh đầu tư tăng trưởng ổn định, việc dồn tiền trả bớt gốc là phương án "ăn chắc mặc bền" nhất. Nó không chỉ giảm áp lực tài chính hàng tháng mà còn mang lại sự thảnh thơi về mặt tâm lý – thứ giá trị không có công thức toán học nào đo đếm được.

Lý Hòa An