Chưa bao giờ yêu cầu xét xử tránh oan sai đòi hỏi cao như hiện nay

Thêm cơ quan giám định sẽ phình bộ máy?

Chiều 21/5, Quốc hội thảo luận dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Giám định tư pháp. Một trong những nội dung còn nhiều ý kiến khác nhau nhất ở dự án này là quy định tại Điều 12 về việc bổ sung chức năng giám định tư pháp cho “Phòng Kỹ thuật hình sự thuộc Viện Kiểm sát nhân dân tối cao (VKSND TC)”. Cụ thể, dự thảo Luật bổ sung quy định “Phòng Giám định kỹ thuật hình sự thuộc VKSND TC” là một trong các tổ chức giám định tư pháp công lập về kỹ thuật hình sự với nhiệm vụ giám định về âm thanh, hình ảnh từ các dữ liệu điện tử (khoản 4, khoản 5, Điều 12). 

ĐBQH Nguyễn Mai Bộ cho rằng, cần bổ sung phòng giám định kỹ thuật hình sự thuộc Viện KSND tối cao để chống oan sai

Đóng góp ý kiến về vấn đề này, các đại biểu Quốc hội (ĐBQH) đã có phiên thảo luận gay gắt tại nghị trường. ĐBQH Nguyễn Thị Xuân (tỉnh Đắk Lắk) đề nghị không bổ sung quy định về Phòng Giám định kỹ thuật hình sự thuộc VKSND TC. Bởi, giám định kỹ thuật hình sự là lĩnh vực chuyên biệt, đòi hỏi trình độ chuyên môn rất cao, quá trình đào tạo cán bộ chuyên sâu. Hơn nữa, triển khai Luật Giám định tư pháp hiện hành từ năm 2012 đến nay đã đáp ứng được yêu cầu về giám định và sự kịp thời, nhanh chóng trong công tác này. 

Việc bổ sung quy định này, theo bà Xuân chưa cần thiết. Ngoài ra, ĐBQH này cho rằng, bổ sung Phòng Giám định kỹ thuật hình sự thuộc VKSND TC sẽ không phù hợp với quan điểm của Đảng tại Nghị quyết 39-NQ/TW, Nghị quyết 18-NQ/TW về tinh giản biên chế cũng như sắp xếp lại tổ chức bộ máy nhà nước. Bởi sẽ phát sinh thêm biên chế, kinh phí đầu tư trang thiết bị, đào tạo, bồi dưỡng giám định viên. “Tôi băn khoăn dự thảo luật quy định thành lập Phòng Giám định kỹ thuật hình sự thuộc VKSND TC thì liệu sau này tổ chức này có phình ra thêm ở cấp phòng giám định tư pháp, phòng giám định kỹ thuật hình sự thuộc VKSND cấp tỉnh, cấp huyện hay không?”, bà Xuân đặt câu hỏi.

Tương tự, ĐBQH Nguyễn Hữu Cầu (tỉnh Nghệ An) trích dẫn báo cáo của Viện Khoa học hình sự (Bộ Công an), trong tám năm từ năm 2012 tới nay, chỉ có 60 vụ việc giám định âm thanh, tiếng nói. “Trung bình một năm chỉ có tám vụ, anh em ở đó ngồi chơi không có việc làm”, đại biểu Cầu nói. Quan điểm của vị giám đốc Công an tỉnh Nghệ An là cần thực hiện nghiêm chỉ đạo của Đảng, tinh giản bộ máy, không thành lập cơ quan mới nếu không xuất phát từ nhu cầu cấp bách. 

Bổ sung quy định để chống oan sai

Trái với những ý kiến trên, ĐBQH Nguyễn Mai Bộ (tỉnh An Giang) nhấn mạnh sự cần thiết bổ sung Phòng Giám định kỹ thuật hình sự thuộc VKSND TC: “chưa bao giờ yêu cầu tránh oan sai trong hoạt động điều tra, truy tố xét xử đòi hỏi cao như hiện nay”.

Trong lịch sử tư pháp, theo ĐBQH Nguyễn Mai Bộ, có vụ “Nguyễn Tùng Dương ở cầu Chương Dương”, công an nhiều lần giám định không ra, phải đến khi giao cho quân đội mới có kết quả. Do đó, đại biểu Bộ nhấn mạnh, việc bổ sung bộ phận này là để thực hiện yêu cầu cao nhất của tố tụng và có căn cứ. 

ĐBQH Nguyễn Quang Dũng (tỉnh Quảng Nam) cũng nêu ví dụ để chứng minh tính khách quan, cần thiết phải có cơ quan giám định của VKSND TC: “Vụ án một nữ cán bộ công an bỏ ma túy vào cốp xe người khác để vu khống, khi trưng cầu giám định thì Viện Khoa học hình sự trả lời là không đủ cơ sở kết luận nhưng sau đó trưng cầu giám định ở một cơ quan khác thì lại đủ căn cứ để kết luận giám định. Hiện nay, vụ án đã được xử lý”.

Theo đại biểu Dũng, cơ quan này sẽ hỗ trợ cho cơ quan giám định thuộc Bộ Công an cũng như Bộ Quốc phòng để đảm bảo có sự lựa chọn khi cần thiết, giúp việc giám định nhanh gọn và khách quan.

Tại phiên thảo luận, ĐBQH Trương Trọng Nghĩa (TPHCM) phản bác lại nỗi lo phình bộ máy như nhiều đại biểu đề cập: “Đảng yêu cầu tinh giản những gì không cần thiết, chứ không nói trong trường hợp cần thiết cũng không được lập ra. Vấn đề ở đây là cần thiết hay không. Nếu cần thiết chúng ta phải có”.

ĐBQH TPHCM cũng chia sẻ quan điểm, Phòng Giám định kỹ thuật hình sự thuộc VKSND TC sẽ là công cụ để đơn vị thực hiện những chức năng và nhiệm vụ của mình theo luật định; trong đó có tiến hành một số hoạt động điều tra, trường hợp phát hiện các vụ án có dấu hiệu oan sai, khởi tố vụ án hình sự…

Trước những tranh luận gay gắt, Phó chủ tịch Quốc hội Uông Chu Lưu cho biết, quy định Phòng Kỹ thuật hình sự thuộc VKSND TC là vấn đề đã được Chính phủ cân nhắc kỹ trên cơ sở đề nghị của VKSND TC và cũng phù hợp với thực tiễn hoạt động tố tụng, quy định của pháp luật tố tụng… Do còn có ý kiến khác nhau, các ĐBQH cũng đề nghị Ủy ban Thường vụ Quốc hội sẽ lấy phiếu của ĐBQH về nội dung này. 

Minh Quang