Vướng 19 căn nhà, kênh Hàng Bàng hồi sinh...đứt quãng

Hồi sinh dòng kênh ô nhiễm nhiều năm

6g sáng, bà ông Sáu Đoàn (70 tuổi, nhà gần chợ Kim Biên) thong thả bước đi dọc bờ kênh Hàng Bàng, vừa đi bộ vừa trò chuyện cùng nhóm bạn tập dưỡng sinh. “Hồi trước đi ngang qua đây phải che mũi vì mùi hôi. Giờ sáng nào tôi cũng ra tập thể dục, không khí trong lành, mát mẻ lắm” - ông Sáu Đoàn cười nói.

Ông Sáu Đoàn thong thả dạo bước bờ trên bờ kênh Hàng Bàng

Cảnh nhếch nhác tại khu vực 19 căn nhà chưa được giải tỏa

Tuy nhiên, sau đó khi nhìn về đoạn kênh còn “đứt quãng”, ông thở dài vì không gian xanh của kênh Hàng Bàng vẫn chưa thông suốt, còn nhếch nhác một đoạn do vướng mấy căn nhà chưa được giải tỏa để triển khai dự án. “Cả năm nay vẫn chưa cải tạo xong đoạn này, nhìn nhếch nhác lắm” - ông chia sẻ.

Từ một dòng kênh bị ô nhiễm nặng nề suốt hàng chục năm, kênh Hàng Bàng, tuyến kênh dài 1,7km nối kênh Tân Hóa - Lò Gốm (quận 6 trước đây, nay là phường Bình Tiên) với kênh Tàu Hủ (quận 5 trước đây, nay là phường Chợ Lớn), đang dần hồi sinh, mở ra diện mạo đô thị hiện đại cho khu vực trung tâm phía Tây TPHCM.

Một đoạn kênh Hàng Bàng đã "hồi sinh"

Trước đây, hàng trăm hộ dân sinh sống lấn chiếm trên và ven kênh khiến nhiều đoạn bị bồi lấp, phủ kín cỏ dại và rác thải. Nước thải sinh hoạt xả trực tiếp xuống dòng kênh khiến môi trường ô nhiễm nghiêm trọng, ảnh hưởng đến đời sống người dân xung quanh.

Từ năm 2019, TPHCM triển khai giai đoạn 2 dự án cải tạo kênh Hàng Bàng trên đoạn dài 750m, từ đường Mai Xuân Thưởng đến kênh Vạn Tượng. Công trình xây dựng tuyến kênh hở hình thang, rộng 12m mặt kênh, đáy 4m, sâu khoảng 4,5m; lắp đặt hệ thống thoát nước mưa, nước thải (đường kính D600 - D800); đồng thời cải tạo đường Phan Văn Khỏe, Bãi Sậy và tổ chức lại giao thông khu vực.

Dòng kênh đã được cải tạo sạch đẹp

Người dân thảnh thơi tập thể dục bên dòng kênh Hàng Bàng

Tại phường Bình Tiên, đoạn dài 500m có chi phí xây lắp khoảng 67 tỉ đồng, chi phí bồi thường giải phóng mặt bằng hơn 1.182 tỉ đồng. Tại phường Chợ Lớn, đoạn 250m có chi phí xây lắp khoảng 33 tỉ đồng, bồi thường khoảng 600 tỉ đồng.

Đến đầu năm 2025, đoạn 250m từ đường Ngô Nhân Tịnh đến kênh Vạn Tượng đã hoàn thành và đưa vào sử dụng. Hai bên bờ kênh được bổ sung mảng xanh, hình thành công viên, lối đi bộ, tạo không gian sinh hoạt cộng đồng khang trang, sạch đẹp.

Vẫn còn đoạn “đứt quãng” phía sau chợ Bình Tây

Không chỉ cải thiện khả năng thoát nước và giảm ô nhiễm, dự án còn mang lại giá trị tinh thần rõ rệt cho người dân. Buổi chiều, nhiều gia đình đưa trẻ nhỏ ra vui chơi, người lớn tuổi tập thể dục, thanh niên chạy bộ.

Ông Minh (60 tuổi, phường Bình Tiên) đang ngồi hóng mát bên bờ kênh. Ông chia sẻ, nhiều năm trước, khu vực này nhếch nhác, nước kênh đen đặc, rác nổi lềnh bềnh. “Không ai nghĩ có ngày nơi này lại thành chỗ đi dạo, tập thể dục đông vui như vậy. Có công viên, có cây xanh, nhà cửa xung quanh cũng sáng sủa hơn, khu phố thay đổi hẳn. Trước đây nhà tôi cũng nằm sát bờ kênh, phải di dời. Sau khi dời vào trong, dòng kênh, con đường ven kên được cải tạo khang trang, đời sống cũng được cải thiện” - ông nói.

Ông Minh ngồi thư giãn, ngắm nhìn cảnh quan hai bên dòng kênh Hàng Bàng đã cải tạo

Khu vực trước đây là nhà ở, hiện đã đổi thay thành công viên cây xanh

Sự thay đổi ấy được cảm nhận rõ nhất vào mỗi sớm mai, khi dòng nước xanh phản chiếu ánh nắng, thay cho hình ảnh nước đen và rác thải từng ám ảnh suốt nhiều năm.

Dù vậy, tuyến kênh vẫn còn đoạn “đứt quãng” phía sau chợ Bình Tây do vướng giải phóng mặt bằng. Theo Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng các công trình giao thông TPHCM (chủ đầu tư), hiện còn 120m mặt bằng với 19 ngôi nhà (thuộc phường Bình Tiên) chưa được bàn giao. Theo kế hoạch, phần mặt bằng này sẽ được hoàn tất trước ngày 30/4 năm nay và thi công hoàn thiện trong khoảng 3 tháng sau đó.

Đoạn kênh bị "đứt quãng" do 19 căn nhà chưa được giải tỏa

Do chưa thể cải tạo, đoạn kênh này trở nên nhếch nhác đầy rác thải

Song song đó, giai đoạn 3 của dự án với đoạn 730m từ đường Bình Tiên đến Mai Xuân Thưởng đang được lập điều chỉnh chủ trương đầu tư với tổng mức khoảng 2.400 tỉ đồng, dự kiến giải tỏa 391 trường hợp. Công trình dự kiến khởi công vào quý I/2027 và hoàn thành vào quý III/2028.

Cây cỏ dại xâm lấn từ dưới kênh đến trên bờ khiến dòng chảy bị ngắt quãng

Toàn cảnh kênh Hàng Bàng đã mang diện mạo mới sau khi được cải tạo

Khi toàn tuyến hoàn chỉnh, kênh Hàng Bàng sẽ được chỉnh trang đồng bộ, góp phần cải thiện môi trường, giảm ngập và nâng cao chất lượng sống cho người dân. Từ một dòng kênh từng bị xem là “điểm đen” ô nhiễm, Hàng Bàng đang từng bước hồi sinh không chỉ bằng những con số đầu tư, mà bằng chính nụ cười và bước chân rộn ràng của người dân mỗi ngày bên dòng kênh mới.

Tứ Quý