Trước khi giao cha mẹ già cho người lạ, cần biết mình đang giao cho ai

Nhiều gia đình từng nghĩ thuê người giúp việc chỉ là bài toán chi phí và đối đãi. Trả lương cao hơn thị trường, lo ăn ở đầy đủ, cư xử đàng hoàng thì sẽ đổi lại sự yên tâm. Nhưng thực tế cho thấy việc chăm con nhỏ hay chăm người già là lĩnh vực mà tiền bạc chỉ mua được thời gian lao động, còn cách hành xử phía sau cánh cửa khép kín lại phụ thuộc vào con người cụ thể và mức độ họ được giám sát.

Bà cụ bị người giúp việc bẻ cổ tại Lò Đúc, Hà Nội - Ảnh chụp màn hình

Vụ cụ bà 82 tuổi ở ngõ 190 Lò Đúc, Hà Nội bị người giúp việc bạo hành khiến nhiều người không khỏi lạnh người. Gia đình thuê người chăm sóc tại nhà, trả lương 11 triệu đồng mỗi tháng, tin rằng có người túc trực là ổn. Cho đến một ngày kiểm tra camera, họ thấy cảnh người giúp việc quát mắng, tát, bóp cổ, kéo lê người thân của mình. Kết luận giám định xác định cụ bà gãy xương sườn số 2 bên phải. Người giúp việc bị khởi tố, bị tạm giam.

Người già gần như không có khả năng tự bảo vệ, càng không thể trình bày rõ ràng điều gì đã xảy ra. Gia đình thì bận mưu sinh, tối về ghé qua vài phút, nghe báo cáo, nhìn nét mặt bình thường, rồi lại đi. Những câu nói quen thuộc kiểu bà cụ tự ngã, bé tự khóc, con nít nghịch dại đủ để mọi thứ trôi qua.

Không phải lần đầu những hình ảnh như vậy xuất hiện. Năm 2017, một em bé hơn 1 tháng tuổi ở Ninh Bình bị giúp việc bạo hành ngay trong nhà riêng. Gia đình chỉ phát hiện khi xem lại camera và thấy cảnh bóp miệng, tát, tung hứng đứa trẻ lúc quấy khóc. Công an vào cuộc sau khi clip lan truyền. Gần một thập niên trôi qua, các vụ việc tương tự vẫn lặp lại với một kịch bản quen thuộc. Chỉ khác địa điểm, khác gương mặt, còn cách mọi chuyện bị phanh phui thì gần như không đổi. Nếu không có camera, nếu dữ liệu bị xóa, nếu gia đình tin vào lời giải thích, sự thật rất dễ biến mất.

Ngoài bạo hành, nhiều gia đình còn đối diện một nỗi lo mất tài sản ngay trong chính ngôi nhà của mình. Tháng 12/2025 tại TPHCM, một nữ giúp việc bị phát hiện lấy trộm vàng của chủ nhà, mang đi bán, một phần giấu trong bồn nước nhà vệ sinh. Nghe qua tưởng như chuyện hi hữu, nhưng thực tế rất dễ xảy ra. Người ở trong nhà nắm rõ lịch sinh hoạt, biết lúc nào chủ vắng mặt, biết chỗ cất giữ, biết khu vực ít bị chú ý. Trộm ngoài đường cần cơ hội, trộm trong nhà chỉ cần thời gian.

Thực tế không thiếu những người giúp việc đòi hỏi thêm khi thấy gia chủ cần mình, gợi ý quà cáp dịp lễ, tăng yêu sách, thử phản ứng của chủ nhà. Nhà đang cần người nên dễ nhún nhường. Người làm biết nhà cần nên dễ lấn. Quan hệ dần nghiêng về thế mặc cả, còn người chịu rủi ro lớn nhất vẫn là con nít và người già, những người không có quyền chọn lựa và cũng không có khả năng phản kháng.

Vấn đề nằm ở chỗ quan hệ giúp việc gia đình lâu nay chủ yếu vận hành theo cảm tính và quen biết. Nhiều người nhận việc chưa từng được hướng dẫn cách chăm sóc người sau tai biến, chưa quen xử lý áp lực khi trẻ khóc đêm, càng không được chuẩn bị để đối diện sự căng thẳng trong một không gian kín kéo dài. Khi mệt mỏi tích tụ, hành vi rất dễ trượt đi.

Trong bối cảnh đó, nhiều gia đình buộc phải thay đổi cách nhìn. Camera cần được xem là điều kiện làm việc, nói rõ ngay từ đầu, lắp ở khu vực chung, lưu dữ liệu đủ dài. Camera không chỉ bảo vệ người yếu thế, nó còn bảo vệ người làm đúng. Bên cạnh đó là thói quen kiểm tra thường xuyên đều đặn, thay vì chỉ xem khi đã nghi ngờ. Không ít vụ việc chỉ cần phát hiện sớm vài ngày là đã tránh được thương tích đáng tiếc.

Quan trọng hơn, trước khi giao con hay giao cha mẹ già cho một người lạ, gia đình cần biết mình đang giao cho ai. Không phải qua vài lời giới thiệu, cũng không chỉ qua mấy ngày đầu làm việc. Chúng ta cần biết người đó đã từng đi qua những công việc như thế nào, đã từng chịu được áp lực ra sao, đã từng xử lý những tình huống khó bằng cách gì. Những điều này không nằm trên giấy tờ, cũng hiếm khi được nói đủ trong buổi gặp đầu. Chúng chỉ lộ ra khi người ta kể về những ca việc cũ, về cách họ phản ứng lúc mệt, lúc bị nhắc nhở, lúc đối diện sự từ chối. Nếu bỏ qua phần này, gia đình gần như đang đặt cược sự an toàn của người thân vào cảm giác ban đầu.

Thuê người chăm con nhỏ hay chăm cha mẹ già là giao một việc rất lớn cho người lạ trong một căn nhà kín cửa. Nếu chỉ trông chờ may mắn gặp người tốt, gia đình luôn ở thế yếu. Muốn yên, phải dựng hàng rào ngay từ đầu, bằng giám sát, bằng thỏa thuận rõ ràng, bằng thói quen kiểm tra, bằng khả năng thay người khi thấy dấu hiệu bất thường. Một vết bầm trên người già, một lần giật mình của trẻ nhỏ nhiều khi chính là tín hiệu đầu tiên của một câu chuyện dài mà không ai muốn phải đọc đến đoạn sau.

Thanh Thuý