TPHCM phát triển như thế nào trong 100 năm tới?

Tầm nhìn mới cho TPHCM

Sáng 2/6, HĐND TPHCM tổ chức hội thảo “Quy hoạch tổng thể TPHCM tầm nhìn 100 năm”, mở đầu cho quá trình xây dựng quy hoạch tổng thể thành phố theo tinh thần Nghị quyết 260 của Quốc hội và Nghị quyết 09 của Bộ Chính trị về xây dựng, phát triển TPHCM trong kỷ nguyên mới.

Hội thảo “Quy hoạch tổng thể TPHCM tầm nhìn 100 năm” sáng 2/6 - Ảnh: Thanh Tâm

Phát biểu khai mạc hội thảo, Chủ tịch HĐND TPHCM Võ Văn Minh cho biết, sau khi mở rộng địa giới hành chính, TPHCM có diện tích hơn 6.700km², dân số trên 14 triệu người, trở thành một trong những siêu đô thị lớn nhất Đông Nam Á. Thành phố tiếp tục giữ vai trò đầu tàu kinh tế cả nước khi đóng góp hơn 23% GDP và trên 30% tổng thu ngân sách quốc gia.

Theo ông Võ Văn Minh, bước vào giai đoạn phát triển mới, TPHCM đang được Trung ương trao nhiều cơ chế, chính sách đặc thù nhằm tạo động lực tăng trưởng và phát huy vai trò dẫn dắt nền kinh tế. Trong đó, Nghị quyết 260 của Quốc hội xác định yêu cầu xây dựng mô hình phát triển mới cho thành phố, đồng thời tổ chức lại không gian phát triển và hệ thống hạ tầng kinh tế - xã hội thông qua quy hoạch tổng thể.

Chủ tịch HĐND TPHCM nhấn mạnh, quy hoạch tổng thể không chỉ là công cụ định hướng phát triển dài hạn mà còn là cơ sở để tối ưu hóa nguồn lực, hạn chế chồng chéo, xung đột trong quá trình phát triển, từ đó nâng cao hiệu quả đầu tư, chất lượng sống của người dân và vị thế của thành phố trong vùng cũng như cả nước.

Ông cũng cho biết, các định hướng lớn được Bộ Chính trị đặt ra yêu cầu TPHCM phải phát triển theo tư duy đa cực, tích hợp và kết nối; vận hành theo mô hình quản trị đa trung tâm; bảo đảm sự hài hòa giữa phát triển kinh tế với văn hóa, xã hội, giữa hiện đại hóa đô thị với bảo tồn các giá trị lịch sử, truyền thống.

Tại hội thảo, lãnh đạo HĐND TPHCM mong muốn các chuyên gia, nhà khoa học và nhà quản lý tập trung hiến kế cho những vấn đề mang tính nền tảng của quy hoạch tổng thể thành phố trong thế kỷ tới. Trong đó, trọng tâm là khung chiến lược phát triển kinh tế - xã hội, định hướng tổ chức không gian đô thị, phát triển hạ tầng kỹ thuật, quản lý tài nguyên, bảo vệ môi trường và nâng cao năng lực ứng phó với biến đổi khí hậu.

“Việc xây dựng và triển khai quy hoạch tổng thể TPHCM đang đứng trước cơ hội mang tính thời đại. Đây sẽ là nền tảng quan trọng để thành phố phát huy tối đa tiềm năng, lợi thế, hướng tới mục tiêu trở thành đô thị hiện đại, năng động, có sức cạnh tranh và tầm ảnh hưởng trong khu vực” - ông kỳ vọng.

Chủ tịch HĐND TPHCM Võ Văn Minh phát biểu khai mạc hội nghị - Ảnh: Thanh Tâm

Tiến sĩ, kiến trúc sư Trần Ngọc Chính - Chủ tịch Hội Quy hoạch phát triển đô thị Việt Nam, nguyên Thứ trưởng Bộ Xây dựng - đánh giá, Nghị quyết 09 của Bộ Chính trị có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, mở ra nhiều định hướng lớn cho sự phát triển của TPHCM trong giai đoạn mới, nhất là về kinh tế số và nâng cao thu nhập người dân.

Theo ông, để hiện thực hóa các mục tiêu đó, quy hoạch phải đi trước một bước, bảo đảm tính khoa học, tầm nhìn dài hạn và phù hợp với yêu cầu hội nhập quốc tế. “Có làm tốt quy hoạch mới triển khai hiệu quả những định hướng mà Nghị quyết 09 đặt ra” - ông nhấn mạnh.

Ông cho rằng, với quy mô hơn 6.700km² và trên 300km bờ biển, TPHCM cần được quy hoạch trong mối liên kết chặt chẽ với vùng Đông Nam Bộ, Tây Nguyên, Đồng bằng sông Cửu Long và các hành lang kết nối quốc tế. Thành phố không thể phát triển tách rời khỏi không gian kinh tế rộng lớn của khu vực và thế giới.

Đặc biệt, lợi thế biển cần được xác định là một trong những trụ cột phát triển của TPHCM. Thành phố sở hữu hệ thống cảng biển lớn nhất cả nước, trong đó có cụm cảng nước sâu Cái Mép - Thị Vải nằm gần tuyến hàng hải quốc tế, cùng thế mạnh về dầu khí, du lịch biển và kinh tế biển. Theo ông, TPHCM không chỉ là trung tâm kinh tế - tài chính mà cần được định vị là một “siêu đô thị biển” của khu vực Biển Đông và Đông Nam Á.

Ông cũng lưu ý quy hoạch cần phát huy giá trị của Côn Đảo và Khu Dự trữ sinh quyển Cần Giờ - những tài sản chiến lược về kinh tế, môi trường và quốc phòng. Đồng thời, đề xuất Trung ương sớm hoàn thiện các cơ chế đặc thù tương xứng với vị thế đô thị đặc biệt của TPHCM, tương tự như những cơ chế mà Hà Nội đang được thụ hưởng theo Luật Thủ đô.

Chuyển từ tư duy quy hoạch đất sang xây dựng hệ sinh thái kinh tế

Trình bày báo cáo tóm tắt Quy hoạch tổng thể TPHCM thời kỳ 2025 - 2050, tầm nhìn 100 năm, ông Sầm Minh Tuấn - Phó giám đốc Viện Nghiên cứu thiết kế đô thị, Quy hoạch đô thị và Nông thôn quốc gia (Bộ Xây dựng) - cho biết, TPHCM được định hướng phát triển theo mô hình siêu đô thị đa cực thế hệ mới.

Ông Sầm Minh Tuấn - Phó giám đốc Viện Nghiên cứu thiết kế đô thị, Quy hoạch đô thị và Nông thôn quốc gia (Bộ Xây dựng) - phát biểu tại hội thảo - Ảnh: Thanh Tâm

Theo đó, thành phố sẽ không phát triển theo hướng mở rộng dần từ khu vực trung tâm ra vùng ven như trước đây, mà tổ chức không gian dựa trên lợi thế của từng khu vực, kết nối bằng hệ thống hạ tầng chiến lược gồm giao thông công cộng, logistics, hạ tầng số, năng lượng và các hành lang sinh thái.

Mô hình quy hoạch được xây dựng trên nền tảng 5 cực động lực, 5 trục chiến lược và 10 vùng quản trị phát triển. Trong đó, các cực động lực đóng vai trò đầu tàu tăng trưởng; các trục chiến lược kết nối dòng chảy hàng hóa, vốn, tri thức, dữ liệu và năng lượng; còn các vùng quản trị phát triển được tổ chức phù hợp với điều kiện đất đai, hạ tầng, môi trường và đặc thù của từng địa bàn.

Tiến sĩ Trần Du Lịch - nguyên Phó trưởng đoàn chuyên trách Đoàn đại biểu Quốc hội TPHCM - tại hội thảo sáng 2/6 - Ảnh: Thanh Tâm

Góp ý cho dự thảo quy hoạch, tiến sĩ Trần Du Lịch - nguyên Phó trưởng đoàn chuyên trách Đoàn đại biểu Quốc hội TPHCM - đề nghị cần làm rõ hơn các mục tiêu phát triển đến năm 2030, đặc biệt là khả năng hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng hai con số trong 10 năm tới. Theo ông, đây là nền tảng để thành phố đạt được các mục tiêu phát triển dài hạn.

Ông cũng cho rằng TPHCM không còn được nhìn nhận như một đô thị đơn lẻ mà đang từng bước hình thành một đại đô thị quy mô lớn, tương tự các trung tâm toàn cầu như Thượng Hải, Tokyo hay New York... Vì vậy, quy hoạch đến năm 2050, tầm nhìn 100 năm cần vượt ra khỏi tư duy hợp nhất địa giới hành chính của 3 địa phương, để hướng đến mục tiêu xây dựng một trung tâm kinh tế, đổi mới sáng tạo có sức cạnh tranh quốc tế. “Cần chuyển từ tư duy quy hoạch đất sang tư duy kiến tạo hệ sinh thái kinh tế” – Tiến sĩ Trần Du Lịch nhấn mạnh.

Thanh Tâm