Miền Tây: Phập phồng mùa thu hoạch sầu riêng

Giá sầu riêng giảm mạnh

Các xã Phong Điền, Trường Long, Nhơn Ái… là vùng chuyên canh sầu riêng trọng điểm của TP Cần Thơ. Hiện tại, sầu riêng đang vào vụ thu hoạch nhưng bà con kém vui bởi giá dao động mức thấp. Ông Nguyễn Văn Tài - canh tác 2ha sầu riêng cơm vàng hạt lép Ri6 ở xã Trường Long - cho biết: “Vừa bán cho thương lái gần 30 tấn với giá 35.000 đồng/kg. Mức giá này là khá thấp, trong khi niên vụ sầu riêng năm nay chỉ mới bắt đầu ở vùng đồng bằng sông Cửu Long chưa lâu và sản lượng chưa nhiều”. Trước đó, vào tháng 2/2026, thương lái săn lùng sầu riêng Ri6 chín sớm với giá từ 80.000-100.000 đồng/kg. Nhưng từ giữa tháng Tư đến nay giá giảm liên tục khiến bà con lo lắng.

Nông dân xã Trường Long, TP Cần Thơ thu hoạch sầu riêng

Đưa chúng tôi ra thăm vườn sầu riêng Ri6 2,5ha đang cho trái sai oằn, ông Trần Văn Chiến - Giám đốc Hợp tác xã (HTX) Vườn cây ăn trái Trường Khương A (TP Cần Thơ) - chia sẻ: “Vụ sầu riêng năm 2024, khu vườn này bán với giá bình quân 130.000 đồng/kg, trúng rất đậm. Nhưng năm nay, dù có liên kết sản xuất với các doanh nghiệp xuất khẩu trái cây, họ cũng chỉ mua 35.000 đồng/kg, thấp hơn rất nhiều so với các vụ trước”.

Tại Đồng Tháp, địa phương có hơn 32.000ha sầu riêng, sản lượng mỗi năm khoảng 550.000 tấn, bà con cũng đang băn khoăn cho mùa vụ mới. Ông Huỳnh Văn Thọ - ngụ xã Tân Thành - bộc bạch: “Vùng này trước đây canh tác quýt hồng, nông dân mới chuyển sang trồng sầu riêng gần đây. Do thu hoạch vụ đầu, cộng với diện tích sản xuất còn manh mún nên thương lái chỉ mua khoảng 28.000-30.000 đồng/kg, tính ra không đạt lợi nhuận”. Đại diện Hiệp hội Rau quả Việt Nam cho hay, những ngày qua giá sầu riêng ở miền Tây giảm là do “đụng hàng” với Thái Lan đang vào cao điểm thu hoạch. Sầu riêng của Thái xuất sang thị trường Trung Quốc đã lâu và được người tiêu dùng ở đất nước tỉ dân này ưa chuộng. Vì vậy, sầu riêng Ri6 của miền Tây thu hoạch vào lúc này sẽ khó cạnh tranh với Thái. Ngoài ra, tình trạng tồn dư kim loại nặng cadimi và chất vàng O trong sầu riêng vẫn còn, nên phía Trung Quốc đã tăng cường kiểm tra. Các phòng kiểm nghiệm trong nước cũng quá tải, một số thì tạm ngưng hoạt động, từ đó dẫn đến ùn ứ hàng hóa.

Do việc thu mua chậm nên một số hộ trồng sầu riêng đã thu hoạch một phần để mang ra chợ hoặc đổ đống ven đường bán lẻ. Dọc các tuyến đường ở tỉnh Đồng Tháp, Vĩnh Long, TP Cần Thơ… sầu riêng bày bán rất nhiều với giá từ 25.000-40.000 đồng/kg tùy loại. Chị Nguyễn Thị Thu - ngụ xã Chợ Lách, tỉnh Vĩnh Long - cho hay, do nhiều nơi đang thu hoạch sầu riêng nhưng thương lái chậm thu mua, nên vợ chồng chị thuê người hái những trái chín mang đi bán lẻ. “Tuy có vất vả, vì phải vận chuyển xa dưới thời tiết nắng nóng, nhưng mỗi ngày cũng tiêu thụ được vài trăm ký, gỡ lại phần nào chi phí đầu tư” - chị Thu phân trần.

Giảm chi phí giá thành và “né” vụ với Thái Lan

Theo Hiệp hội Rau quả Việt Nam, tính đến tháng 4/2026, cả nước có 17 cơ sở kiểm nghiệm chất vàng O và 13 cơ sở kiểm nghiệm cadimi được ngành chức năng Trung Quốc công nhận đủ tiêu chuẩn xuất sang thị trường nước họ. Với số lượng cơ sở kiểm nghiệm còn khiêm tốn, trong khi nhiều địa phương đồng loạt thu hoạch sầu riêng đã dẫn đến “quá tải” cho các cơ sở là tất yếu. Ngoài ra, phía Trung Quốc vừa lưu ý một số cơ sở kiểm nghiệm của Việt Nam chưa đạt yêu cầu về độ chính xác và nếu tiếp tục như vậy sẽ có nguy cơ bị rút giấy phép. Điều này khiến các cơ sở thận trọng hơn trong kiểm nghiệm, dẫn đến tiến độ bị chậm, ảnh hưởng đến xuất khẩu. Lãnh đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Đồng Tháp kiến nghị Bộ Nông nghiệp và Môi trường, cùng các ngành chức năng đàm phán với Trung Quốc nhằm sớm phê duyệt thêm các cơ sở kiểm nghiệm mới; đồng thời chấp nhận kết quả kiểm nghiệm trong nước, cũng như các cơ chế hậu kiểm linh hoạt hơn, nhằm đẩy mạnh tiêu thụ và xuất khẩu sầu riêng trong giai đoạn thu hoạch rộ.

Thương lái thu mua sầu riêng tại TP Cần Thơ

Ông Võ Tấn Lợi - Chủ tịch Hiệp hội sầu riêng tỉnh Đồng Tháp - nhìn nhận: “Tình trạng quá tải kiểm nghiệm đã từng xảy ra trước đó và nay tái diễn. Đây là hạn chế cần nhanh chóng khắc phục để sầu riêng không bị đọng, bởi nếu khâu kiểm nghiệm chậm sẽ khiến trái sầu riêng bị nứt, gây hư hỏng và thiệt hại”.

Các HTX trồng sầu riêng ở miền Tây cho rằng, một số nơi lấy mẫu kiểm nghiệm còn mang tính “đại diện”; trong khi sầu riêng được thương lái thu gom từ nhiều vườn khác nhau, dẫn đến chất lượng trái không đồng đều. Đó là lý do dẫn đến kiểm nghiệm trong nước thì đạt, nhưng xuất sang Trung Quốc kiểm nghiệm lại không đạt, vì lấy nhầm mẫu khác. Để khắc phục tình trạng này, người trồng sầu riêng cần tuân thủ quy trình canh tác nghiêm ngặt, sử dụng phân bón hợp lý, hạn chế tích tụ kim loại nặng; đồng thời khi trái sầu riêng có cơm (khoảng 65 ngày tuổi) thì nên lấy mẫu kiểm tra cadimi để có phương án điều chỉnh trong canh tác.

Ông Trần Văn Chiến đề xuất, tới đây trái sầu riêng miền Tây cần tính toán hợp lý về thời gian thu hoạch để “né” vụ mùa của Thái Lan, họ thường thu hoạch vào tháng Tư, tháng Năm. Nếu ở miền Tây áp dụng làm trái vụ, thu hoạch vào sau tết Nguyên đán, thì sẽ được giá tốt. Vấn đề nữa là phải ứng dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật vào canh tác để giảm chi phí giá thành càng nhiều càng tốt, nhằm tăng sức cạnh tranh trong điều kiện vật tư, phân bón “phi mã”. “Vài năm nay, các xã viên của HTX Trường Khương A hợp tác với ngành nông nghiệp, các viện trường, doanh nghiệp để thực hiện sản xuất sạch, quy mô lớn, thân thiện môi trường; sử dụng phân bón hợp lý, đúng thời điểm và đúng liều lượng; không lạm dụng thuốc hóa học. Nhờ đó, chi phí sản xuất sầu riêng của HTX dao động khoảng 20.000 đồng/kg. Cho nên, dù giá sầu riêng xuống thấp, chỉ 35.000 đồng/kg, HTX vẫn đảm bảo lợi nhuận” - ông Chiến chia sẻ.

Huỳnh Lợi