Làng bánh di sản quốc gia rộn ràng mùa tết

20/01/2026 - 11:46

PNO - Giữa cái se lạnh của những ngày giáp Tết Nguyên đán 2026, làng cổ Túy Loan (xã Hòa Vang, Đà Nẵng) lại rộn ràng hơn bao giờ hết. Những lò than hồng rực cháy từ tờ mờ sáng, mùi thơm của gạo, mè và nước mắm nồng nàn lan tỏa trong không gian, báo hiệu một mùa Tết bận rộn của làng nghề bánh tráng vừa được vinh danh là Di sản phi vật thể quốc gia.

Làng cũ ven sông Tuý Loan nhịp sống những ngày cuối năm như được đẩy lên nhanh hơn. Khi phần lớn người dân còn đang chìm trong giấc ngủ, những lò bánh tráng tại thôn Túy Loan đã bắt đầu 'đỏ lửa'.
Làng cũ ven sông Tuý Loan nhịp sống những ngày cuối năm như được đẩy lên nhanh hơn. Khi phần lớn người dân còn đang chìm trong giấc ngủ, những lò bánh tráng tại thôn Túy Loan đã bắt đầu "đỏ lửa".

Bà Nguyễn Đặng Thái Hòa (49 tuổi), một người thợ lành nghề, chia sẻ rằng từ 2 giờ sáng, bà đã phải dậy chuẩn bị củi than và bột gạo. Dịp Tết, nhu cầu thị trường tăng đột biến khiến lượng gạo bà tráng mỗi ngày tăng từ 20kg lên 30kg. Với đôi tay thoăn thoắt, mỗi ngày bà cho ra đời gần 230 chiếc bánh chất lượng để kịp giao cho khách.
Bà Nguyễn Đặng Thái Hòa (49 tuổi), một người thợ lành nghề, chia sẻ rằng từ 2 giờ sáng, bà đã phải dậy chuẩn bị củi than và bột gạo. Dịp Tết, nhu cầu thị trường tăng đột biến khiến lượng gạo bà tráng mỗi ngày tăng từ 20kg lên 30kg. Với đôi tay thoăn thoắt, mỗi ngày bà cho ra đời gần 230 chiếc bánh chất lượng để kịp giao cho khách.

'Mâm cỗ Tết của người dân miền Trung, dù có đủ đầy sơn hào hải vị đến đâu mà thiếu đi chiếc bánh tráng Túy Loan nướng giòn thì coi như vẫn chưa trọn vẹn,' bà Hòa bộc bạch. Chính ý thức về sự 'trọn vẹn' đó đã trở thành động lực để những người thợ nơi đây không quản ngại thức khuya dậy sớm.
"Mâm cỗ Tết của người dân miền Trung, dù có đủ đầy sơn hào hải vị đến đâu mà thiếu đi chiếc bánh tráng Túy Loan nướng giòn thì coi như vẫn chưa trọn vẹn", bà Hòa bộc bạch. Chính ý thức về sự "trọn vẹn" đó đã trở thành động lực để những người thợ nơi đây không quản ngại thức khuya dậy sớm.

Điều khiến bánh tráng Túy Loan khác biệt hoàn toàn với các loại bánh tráng khác chính là quy trình sản xuất thủ công vô cùng tỉ mỉ. Nếu như các vùng khác thường mang bánh đi phơi nắng, thì ở Túy Loan, bánh được sấy trên than hồng.
Điều khiến bánh tráng Túy Loan khác biệt hoàn toàn với các loại bánh tráng khác chính là quy trình sản xuất thủ công vô cùng tỉ mỉ. Nếu như các vùng khác thường mang bánh đi phơi nắng, thì ở Túy Loan, bánh được sấy trên than hồng.

Bà Hòa giải thích, thời tiết miền Trung những ngày cận Tết thường mưa phùn hoặc thiếu nắng, việc sấy bằng than giúp bánh khô đều, giữ được độ giòn tan và bảo quản được rất lâu mà không bị mốc. Người thợ phải ngồi bên lò lửa nóng hừng hực suốt 3-4 tiếng đồng hồ, liên tục trở bánh để đảm bảo chúng không bị cháy sạm hay cong vênh.
Bà Hòa giải thích, thời tiết miền Trung những ngày cận Tết thường mưa phùn hoặc thiếu nắng, việc sấy bằng than giúp bánh khô đều, giữ được độ giòn tan và bảo quản được rất lâu mà không bị mốc. Người thợ phải ngồi bên lò lửa nóng hừng hực suốt 3-4 tiếng đồng hồ, liên tục trở bánh để đảm bảo chúng không bị cháy sạm hay cong vênh.

Nguyên liệu làm bánh cũng được tuyển chọn khắt khe. Gạo phải là loại gạo Xiệc (gạo 13/2) để tạo độ cứng cáp và giòn đặc trưng. Hỗn hợp bột không chỉ có gạo và nước mà còn được pha trộn công phu với mè trắng, đường bát, muối, tỏi và đặc biệt là nước mắm Nam Ô trứ danh. Gần đây, bà Hòa còn cải tiến bằng cách thắng đường thành nước trước khi trộn để vị ngọt thanh tao thấm đều trong từng thớ bánh.
Nguyên liệu làm bánh cũng được tuyển chọn khắt khe. Gạo phải là loại gạo Xiệc (gạo 13/2) để tạo độ cứng cáp và giòn đặc trưng. Hỗn hợp bột không chỉ có gạo và nước mà còn được pha trộn công phu với mè trắng, đường bát, muối, tỏi và đặc biệt là nước mắm Nam Ô trứ danh. Gần đây, bà Hòa còn cải tiến bằng cách thắng đường thành nước trước khi trộn để vị ngọt thanh tao thấm đều trong từng thớ bánh.

Cách lò của bà Hòa không xa là lò bánh của ông Nguyễn Văn Tâm, một nghệ nhân thế hệ thứ ba. Ông Tâm cho biết, từ tháng 9 âm lịch, đơn hàng từ khắp nơi đã đổ về dồn dập. Không chỉ phục vụ người dân Đà Nẵng, bánh tráng Túy Loan còn theo chân những người con xa xứ sang Mỹ, Nhật Bản, Hàn Quốc làm quà Tết.
Cách lò của bà Hòa không xa là lò bánh của ông Nguyễn Văn Tâm, một nghệ nhân thế hệ thứ ba. Ông Tâm cho biết, từ tháng 9 âm lịch, đơn hàng từ khắp nơi đã đổ về dồn dập. Không chỉ phục vụ người dân Đà Nẵng, bánh tráng Túy Loan còn theo chân những người con xa xứ sang Mỹ, Nhật Bản, Hàn Quốc làm quà Tết.

'Nghề này cực lắm, phải chịu được cái nóng hầm hập của lò than, phải thức đêm hôm. Giới trẻ bây giờ thích công việc văn phòng nhẹ nhàng, ít ai mặn mà với lò lửa,' ông Tâm chia sẻ.
"Nghề này cực lắm, phải chịu được cái nóng hầm hập của lò than, phải thức đêm hôm. Giới trẻ bây giờ thích công việc văn phòng nhẹ nhàng, ít ai mặn mà với lò lửa," ông Tâm chia sẻ.

Dù bánh tráng Túy Loan đã được đăng ký bản quyền và công nhận là Di sản phi vật thể quốc gia từ tháng 2/2024, nhưng bài toán kế nghiệp vẫn là thách thức lớn. Hiện tại, làng chỉ còn khoảng 15 hộ duy trì nghề thường xuyên, và con số này chỉ tăng lên khoảng 40 hộ vào dịp cao điểm Tết.
Dù bánh tráng Túy Loan đã được đăng ký bản quyền và công nhận là Di sản phi vật thể quốc gia từ tháng 2/2024, nhưng bài toán kế nghiệp vẫn là thách thức lớn. Hiện tại, làng chỉ còn khoảng 15 hộ duy trì nghề thường xuyên, và con số này chỉ tăng lên khoảng 40 hộ vào dịp cao điểm Tết.

Việc nghề làm bánh tráng Túy Loan trở thành Di sản phi vật thể quốc gia không chỉ là niềm tự hào mà còn là 'cú hích' để làng nghề 500 năm tuổi này tìm thấy hướng đi mới. Sự kết hợp giữa làng nghề truyền thống và làng cổ Túy Loan đang mở ra cơ hội phát triển du lịch trải nghiệm.
Việc nghề làm bánh tráng Túy Loan trở thành Di sản phi vật thể quốc gia không chỉ là niềm tự hào mà còn là "cú hích" để làng nghề 500 năm tuổi này tìm thấy hướng đi mới. Sự kết hợp giữa làng nghề truyền thống và làng cổ Túy Loan đang mở ra cơ hội phát triển du lịch trải nghiệm.

Nhiều du khách quốc tế khi đến tham quan Đình làng Túy Loan đã không khỏi ngỡ ngàng trước quy trình làm bánh công phu và chọn mua bánh ngay tại lò làm quà. Điều này không chỉ giúp tăng thu nhập cho người dân mà còn góp phần lan tỏa giá trị văn hóa ẩm thực của Đà Nẵng ra thế giới.
Nhiều du khách quốc tế khi đến tham quan Đình làng Túy Loan đã không khỏi ngỡ ngàng trước quy trình làm bánh công phu và chọn mua bánh ngay tại lò làm quà. Điều này không chỉ giúp tăng thu nhập cho người dân mà còn góp phần lan tỏa giá trị văn hóa ẩm thực của Đà Nẵng ra thế giới.

Khi ánh lửa từ những lò than vẫn tiếp tục bập bùng trong đêm tối, người ta tin rằng, bằng tình yêu và sự trân trọng của cộng đồng dành cho một món ăn mang hồn cốt quê hương, tiếng lửa reo và mùi thơm của bánh tráng Túy Loan sẽ còn mãi vang vọng qua nhiều mùa Tết nữa.
Khi ánh lửa từ những lò than vẫn tiếp tục bập bùng trong đêm tối, người ta tin rằng, bằng tình yêu và sự trân trọng của cộng đồng dành cho một món ăn mang hồn cốt quê hương, tiếng lửa reo và mùi thơm của bánh tráng Túy Loan sẽ còn mãi vang vọng qua nhiều mùa Tết nữa.

Thưởng thức bánh tráng Túy Loan không thể vội vàng. Cái thú vui đầu tiên chính là nghe tiếng bánh nổ lách tách trên bếp than hồng, rồi chứng kiến những hạt mè trắng bắt đầu nhảy nhót, tỏa hương thơm lừng cả một góc sân.
Thưởng thức bánh tráng Túy Loan không thể vội vàng. Cái thú vui đầu tiên chính là nghe tiếng bánh nổ lách tách trên bếp than hồng, rồi chứng kiến những hạt mè trắng bắt đầu nhảy nhót, tỏa hương thơm lừng cả một góc sân.

Khi chiếc bánh vàng đều, bẻ một miếng cho vào miệng, thực khách sẽ cảm nhận được sự cộng hưởng tuyệt vời của ngũ vị: Vị giòn tan của loại gạo xiệc được sấy kỹ; vị béo bùi đặc trưng của mè trắng và dầu lạc; vị mặn mòi tinh tế của nước mắm Nam Ô truyền thống; vị ngọt thanh của đường bát và chút cay nồng ấm sực của gừng, tỏi.
Khi chiếc bánh vàng đều, bẻ một miếng cho vào miệng, thực khách sẽ cảm nhận được sự cộng hưởng tuyệt vời của ngũ vị: Vị giòn tan của loại gạo xiệc được sấy kỹ; vị béo bùi đặc trưng của mè trắng và dầu lạc; vị mặn mòi tinh tế của nước mắm Nam Ô truyền thống; vị ngọt thanh của đường bát và chút cay nồng ấm sực của gừng, tỏi.

Khác với các loại bánh tráng mỏng để cuốn, bánh tráng Túy Loan có độ dày vừa phải, đủ để khi nhai, người ta cảm thấy cái 'chất' đậm đà, chắc nịch của hạt gạo quê hương. Trong tiết trời se lạnh của ngày Tết miền Trung, ngồi quây quần bên gia đình, bẻ miếng bánh tráng nướng giòn rụm, nhấp thêm ngụm trà xanh nóng, câu chuyện đầu năm cứ thế trở nên rôm rả và ấm áp lạ kỳ.
Khác với các loại bánh tráng mỏng để cuốn, bánh tráng Túy Loan có độ dày vừa phải, đủ để khi nhai, người ta cảm thấy cái "chất" đậm đà, chắc nịch của hạt gạo quê hương. Trong tiết trời se lạnh của ngày Tết miền Trung, ngồi quây quần bên gia đình, bẻ miếng bánh tráng nướng giòn rụm, nhấp thêm ngụm trà xanh nóng, câu chuyện đầu năm cứ thế trở nên rôm rả và ấm áp lạ kỳ.

Nếu bạn muốn trải nghiệm và cảm nhận nghề làm bánh tráng thủ công này hãy đến thôn Túy Loan, xã Hòa Vang, Đà Nẵng. Thưởng thức chiếc bánh ngon nhất khi nướng bằng than củi, ăn kèm với mì Quảng hoặc dùng như món khai vị trong các bữa tiệc gia đình.
Bánh tráng thủ công Túy Loan, xã Hòa Vang, Đà Nẵng ngon nhất khi nướng bằng than củi, ăn kèm với mì Quảng hoặc dùng như món khai vị trong các bữa tiệc gia đình.

Do được sấy khô bằng lửa than, bánh có thể bảo quản trong túi kín từ 3-6 tháng mà vẫn giữ nguyên độ giòn và mùi thơm.
Do được sấy khô bằng lửa than, bánh có thể bảo quản trong túi kín từ 3-6 tháng mà vẫn giữ nguyên độ giòn và mùi thơm.

Lê Đình Dũng

 

news_is_not_ads=
TIN MỚI