Nghề đẽo gỗ tìm trầm hương chạy nước rút vụ tết

11/01/2026 - 07:20

PNO - Cận tết, không khí sản xuất tại các cơ sở chế tác trầm hương ở tỉnh Hà Tĩnh nhộn nhịp hơn bao giờ hết. Mùi trầm thơm dịu lan tỏa khắp không gian, hòa cùng tiếng đục, mài, tiện vang lên không ngớt, tạo nên bức tranh lao động sôi động, rộn ràng.

Xã Phúc Trạch được xem là “thủ phủ” của cây dó bầu (dó trầm) ở Hà Tĩnh. Toàn xã hiện có hơn 400ha dó bầu, 2 doanh nghiệp, 1 hợp tác xã và 1 làng nghề chế tác trầm hương, thu hút trên 50 hộ dân tham gia. Từ trồng, khai thác đến chế tác sâu, cây dó bầu mang lại nguồn thu hàng trăm tỉ đồng mỗi năm, trở thành sinh kế chủ lực của nhiều gia đình địa phương.
Xã Phúc Trạch được xem là “thủ phủ” của cây dó bầu (dó trầm) ở Hà Tĩnh. Toàn xã hiện có hơn 400ha dó bầu, 2 doanh nghiệp, 1 hợp tác xã và 1 làng nghề chế tác trầm hương, thu hút trên 50 hộ dân tham gia. Từ trồng, khai thác đến chế tác sâu, cây dó bầu mang lại nguồn thu hàng trăm tỉ đồng mỗi năm, trở thành sinh kế chủ lực của nhiều gia đình địa phương.
Khi bị sâu đục thân hoặc chịu tác động của con người, cây dó bầu sẽ tiết tinh dầu để tự bảo vệ, lâu dần hình thành gỗ trầm quý. Gỗ trầm được sử dụng để chế tác trầm cảnh, đồ mỹ nghệ, trang sức, trưng bày trong nhà và các sản phẩm hương trầm, tinh dầu trầm…
Khi bị sâu đục thân hoặc chịu tác động của con người, cây dó bầu sẽ tiết tinh dầu để tự bảo vệ, lâu dần hình thành gỗ trầm quý. Gỗ trầm được sử dụng để chế tác trầm cảnh, đồ mỹ nghệ, trang sức, trưng bày trong nhà và các sản phẩm hương trầm, tinh dầu trầm…
Nghề đẽo gỗ tìm trầm hương ở xã Phúc Trạch hoạt động quanh năm, song nhộn nhịp nhất vẫn là vụ tết. Những ngày này, tại các xưởng sản xuất, tiếng đục, tiếng cưa vang lên liên hồi. Thợ làm hương, thợ đẽo trầm làm việc từ sáng sớm đến tối muộn để kịp tiến độ đơn hàng tăng gấp đôi, thậm chí gấp ba so với ngày thường.
Nghề đẽo gỗ tìm trầm hương ở xã Phúc Trạch hoạt động quanh năm, song nhộn nhịp nhất vẫn là vụ tết. Những ngày này, tại các xưởng sản xuất, tiếng đục, tiếng cưa vang lên liên hồi. Thợ làm hương, thợ đẽo trầm làm việc từ sáng sớm đến tối muộn để kịp tiến độ đơn hàng tăng gấp đôi, thậm chí gấp ba so với ngày thường.
Chị Võ Thị Nga (50 tuổi, chủ một cơ sở sản xuất trầm hương ở xã Phúc Trạch) - cho biết, vụ tết kéo dài từ tháng 10 Âm lịch đến hết tháng 1 Âm lịch năm sau. Dịp này, ngoài 16 công nhân của cơ sở, chị phải thuê thêm 15 thợ lành nghề từ các địa phương lân cận về làm việc để kịp các đơn hàng tết. “Dịp này làm ngày đến đêm mới nghỉ, bởi đây là thời điểm mang lại nguồn thu lớn cho gia đình, tạo công ăn việc làm cho người dân địa phương” - chị Nga nói.
Chị Võ Thị Nga (50 tuổi, chủ một cơ sở sản xuất trầm hương ở xã Phúc Trạch) cho biết, vụ tết kéo dài từ tháng Mười Âm lịch đến hết tháng Giêng năm sau. Dịp này, ngoài 16 công nhân của cơ sở, chị phải thuê thêm 15 thợ lành nghề từ các địa phương lân cận về làm để kịp đơn hàng tết. “Dịp này làm ngày đến đêm mới nghỉ, bởi đây là thời điểm mang lại nguồn thu lớn cho gia đình, tạo công ăn việc làm cho người dân địa phương” - chị Nga nói.
Mỗi công nhân đảm nhận một công việc riêng. Việc đẽo gỗ tìm trầm hương diễn ra lặng lẽ nhưng đòi hỏi nhiều công phu nhất. Khi đẽo khúc cây dó bầu thành từng miếng nhỏ, hễ thấy xuất hiện mạch trầm màu đen, người thợ lập tức dừng lại, dùng đục tỉa bỏ phần gỗ trắng, giữ lại phần trầm quý.
Mỗi công nhân đảm nhận một công việc riêng. Việc đẽo gỗ tìm trầm hương diễn ra lặng lẽ nhưng đòi hỏi nhiều công phu nhất. Khi đẽo khúc cây dó bầu thành từng miếng nhỏ, hễ thấy xuất hiện mạch trầm màu đen, người thợ lập tức dừng lại, dùng đục tỉa bỏ phần gỗ trắng, giữ lại phần trầm quý.
Sau khi lược bỏ lớp gỗ màu trắng không có trầm, thợ tiếp tục phải bào gọt tỉ mỉ để giữ lại miếng trầm hương thành phẩm. Chị Nguyễn Thị Thúy (50 tuổi) cho hay, công việc này thường do những thợ trung niên, giàu kinh nghiệm đảm nhiệm. Làm nghề xoi, tỉa trầm cần sự kiên trì và tỉ mẩn. “Có những mạch trầm uốn lượn rất phức tạp, phải dùng đục nhỏ nạo từng chút” - chị Thúy nói.
Sau khi lược bỏ lớp gỗ màu trắng không có trầm, thợ tiếp tục bào gọt tỉ mỉ để giữ lại miếng trầm hương thành phẩm. Chị Nguyễn Thị Thúy (50 tuổi) cho hay, công việc này thường do những thợ trung niên, giàu kinh nghiệm đảm nhiệm. Làm nghề xoi, tỉa trầm cần sự kiên trì và tỉ mẩn. “Có những mạch trầm uốn lượn rất phức tạp, phải dùng đục nhỏ nạo từng chút” - chị Thúy nói.
Theo các cơ sở thu mua, trung bình một cây dó bầu cao khoảng 3m, đường kính 2cm, nếu được người dân chủ động khoét lỗ tạo trầm, sẽ thu được khoảng 4 - 5 lạng trầm.
Theo các cơ sở thu mua, trung bình một cây dó bầu cao khoảng 3m, đường kính 2cm, nếu được người dân chủ động khoét lỗ tạo trầm, sẽ thu được khoảng 4 - 5 lạng trầm.
Với những cây có trầm tự nhiên, khối lượng không đồng đều, khó đong đếm. Giá trầm nguyên liệu hiện từ 10 triệu đồng/kg trở lên, còn trầm cảnh có giá dao động từ vài triệu đồng đến hàng chục, hàng trăm triệu đồng, thậm chí có sản phẩm trị giá cả tỉ đồng.
Với những cây có trầm tự nhiên, khối lượng không đồng đều, khó đong đếm. Giá trầm nguyên liệu hiện từ 10 triệu đồng/kg trở lên, còn trầm cảnh có giá dao động từ vài triệu đồng đến hàng chục, hàng trăm triệu đồng, thậm chí có sản phẩm trị giá cả tỉ đồng.
Khi lấy hết trầm, phần gỗ dăm và xác tỉa của cây dó bầu sẽ được phơi vài nắng để nấu tinh dầu, hoặc đem bỏ vào máy xay lấy bột làm nhang, hương thẻ, nụ trầm… Mỗi cơ sở lại có bí quyết pha trộn riêng, làm nên thương hiệu, song tất cả đều có thành phần có trầm hương từ cây dó bầu, tạo mùi thơm dịu ngọt, ấm áp.
Khi lấy hết trầm, phần gỗ dăm và xác tỉa của cây dó bầu sẽ được phơi vài nắng để nấu tinh dầu, hoặc đem bỏ vào máy xay lấy bột làm nhang, hương thẻ, nụ trầm… Mỗi cơ sở lại có bí quyết pha trộn riêng, làm nên thương hiệu, song tất cả đều có thành phần có trầm hương từ cây dó bầu, tạo mùi thơm dịu ngọt, ấm áp.
Trầm nụ có hàm lượng trầm cao, khói chìm, khi đốt tạo thành “thác khói” đẹp mắt, vừa dùng xông phòng vừa làm vật trang trí.
Trầm nụ có hàm lượng trầm cao, khói chìm, khi đốt tạo thành “thác khói” đẹp mắt, vừa dùng xông phòng vừa làm vật trang trí.
“Tinh hoa” từ cây dó bầu còn được một số cơ sở sản xuất làm thành rượu trầm hương.
“Tinh hoa” từ cây dó bầu còn được một số cơ sở sản xuất làm thành rượu trầm hương.
Ngoài trầm cảnh, gỗ trầm còn được chế tác thành vòng tay, trang sức cao cấp. Thị trường tiêu thụ chủ yếu là Huế, Quảng Trị, Khánh Hòa… Sau khi trừ chi phí, mỗi cơ sở sản xuất có thể thu lãi từ hàng chục đến hàng trăm triệu đồng dịp tết.
Ngoài trầm cảnh, gỗ trầm còn được chế tác thành vòng tay, trang sức cao cấp. Thị trường tiêu thụ chủ yếu là Huế, Quảng Trị, Khánh Hòa… Sau khi trừ chi phí, cơ sở có thể thu lãi từ hàng chục đến hàng trăm triệu đồng dịp tết.

Phan Ngọc

 

news_is_not_ads=
TIN MỚI