Kiên trì, mạnh tay lập lại trật tự vỉa hè

Đó là khẳng định của đại tá Trần Trung Hiếu - Trưởng phòng Cảnh sát giao thông, Công an TPHCM - tại hội nghị tổng kết công tác bảo đảm trật tự, an toàn giao thông năm 2025 và triển khai nhiệm vụ năm 2026, diễn ra sáng 29/1.

Công an phường Thủ Đức ra quân xử lý nạn lấn chiếm vỉa hè, lòng đường

Tình trạng lấn chiếm vỉa hè vẫn phổ biến

Theo báo cáo của UBND phường Sài Gòn, tình trạng lấn chiếm vỉa hè vẫn khá phổ biến ở một số tuyến đường qua phường. Dù vỉa hè đã được kẻ vạch phân định rõ phạm vi để xe, nhiều hộ dân và cơ sở kinh doanh vẫn để thêm xe hoặc bày bàn ghế, làm thu hẹp lối của người đi bộ, ảnh hưởng mỹ quan đô thị.

UBND phường Sài Gòn phân tích thêm, xe máy đậu thành hàng dày sát mép bó vỉa che khuất tầm nhìn ở các giao lộ, đuôi xe lấn ra lòng đường có thể gây tai nạn và khiến ô tô không thể áp sát đón, trả khách, buộc phải dừng dưới lòng đường gây cản trở giao thông, nhất là vào giờ cao điểm. Tình trạng này còn gây khó khăn cho phương tiện phòng cháy, chữa cháy khi tiếp cận hiện trường.

Mới đây, Sở Xây dựng TPHCM đã có văn bản ủng hộ phương án kẻ vạch sơn màu vàng xác định phạm vi đậu xe 2 bánh tự quản trên vỉa hè, với chiều rộng tối đa 2m tính từ mép bó vỉa; phần diện tích còn lại phải dành tối thiểu 1,5m cho người đi bộ. Trên cơ sở đó, UBND phường Sài Gòn kiên quyết yêu cầu các hộ dân, cơ sở kinh doanh chấp hành nghiêm quy định này, xử lý nghiêm các trường hợp cố tình chiếm dụng vỉa hè để kinh doanh.

Ông Nguyễn Văn Huynh - Trưởng phòng Kinh tế hạ tầng và Đô thị phường Tam Thắng - nêu kinh nghiệm quản lý vỉa hè: đẩy mạnh tuyên truyền về văn minh đô thị, duy trì các đợt ra quân kiểm tra, xử lý hành vi buôn bán, để vật dụng lấn chiếm vỉa hè. Nhờ làm kiên trì, liên tục, nhiều tuyến đường chính và hẻm đã từng bước được lập lại trật tự; người dân nâng cao ý thức, ký cam kết không tái phạm. Song song đó, lực lượng chức năng kiểm tra thường xuyên, xử lý kịp thời các điểm tái lấn chiếm.

Đại tá Trần Trung Hiếu - Trưởng phòng Cảnh sát giao thông, Công an TPHCM - cho hay, Công an TPHCM đã nhiều lần ra quân, mở các đợt cao điểm lập lại trật tự đô thị nhưng tình trạng lấn chiếm vỉa hè, lòng đường để kinh doanh, buôn bán, dừng đậu phương tiện trái phép vẫn tái diễn ở nhiều tuyến đường, kể cả ở khu vực trung tâm và các trục đường chính. Việc chiếm dụng vỉa hè không chỉ làm mất mỹ quan đô thị mà còn xâm hại không gian đi bộ, buộc người dân phải đi xuống lòng đường, dễ bị tai nạn, đặc biệt là người già, trẻ em và người khuyết tật.

Công an TPHCM đề nghị Ban An toàn giao thông TPHCM chỉ đạo ban an toàn giao thông cấp xã xác định lập lại trật tự lòng đường, vỉa hè là nhiệm vụ thường xuyên, liên tục trong năm 2026 và những năm tiếp theo, tránh tình trạng làm kiểu phong trào, thiếu bền vững.

Tăng điều tiết giao thông bằng AI

Thượng tá Võ Hồng Bào - Phó trưởng phòng Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội, Công an TPHCM - cho biết, để chấn chỉnh tình trạng lấn chiếm vỉa hè, Công an TPHCM đề xuất triển khai đồng bộ nhiều giải pháp, trong đó có giải pháp đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trong giám sát, xử lý vi phạm và xây dựng các tuyến đường kiểu mẫu về trật tự đô thị, từng bước trả lại vỉa hè thông thoáng cho người đi bộ.

Công an TPHCM đề nghị Ban An toàn giao thông TPHCM tiếp tục chỉ đạo xây dựng và hoàn thiện hệ thống cơ sở dữ liệu dùng chung về trật tự an toàn giao thông, tăng cường kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa các ngành công an, xây dựng, đăng kiểm và chính quyền địa phương, phục vụ hiệu quả công tác phân tích, dự báo, nhận diện sớm nguy cơ ùn tắc và tai nạn giao thông; mở rộng phạm vi ứng dụng camera tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI) để giám sát, phát hiện và xử lý vi phạm.

Đối với công tác quản lý, cấp phép và tổ chức giao thông, Công an TPHCM kiến nghị đẩy mạnh số hóa quy trình giải quyết thủ tục hành chính, đặc biệt là với các thủ tục liên quan đến tổ chức sự kiện, quản lý việc dừng, đậu phương tiện, lưu thông vào đường cấm, giờ cấm. Song song đó là xây dựng các nền tảng số tiếp nhận, theo dõi và xử lý kiến nghị về bất cập giao thông, bảo đảm công khai, minh bạch và nâng cao trách nhiệm phối hợp giữa các đơn vị.

Theo Trung tâm Quản lý điều hành giao thông đô thị, tính đến tháng 1/2026, trung tâm quản lý hệ thống 1.316 camera và nhiều thiết bị chuyên dụng như camera đo tốc độ, xử lý vượt đèn đỏ, kiểm soát tải trọng xe, bảng điện tử và thiết bị đo đếm lưu lượng.

Đây là nguồn dữ liệu lớn, tạo nền tảng quan trọng cho quá trình chuyển đổi số trong quản lý, điều hành giao thông đô thị. Trên nền tảng này, trung tâm từng bước ứng dụng trí tuệ nhân tạo và học máy để theo dõi, phân tích lưu lượng, tự động phát hiện ùn tắc, tai nạn và các hành vi vi phạm. Hệ thống còn giúp công tác điều tiết giao thông linh hoạt, chủ động, sát thực tế hơn.

Trong thời gian tới, trung tâm tiếp tục mở rộng mạng lưới thu thập dữ liệu và điều khiển đèn tín hiệu. Hiện đã có 2 dự án đầu tư công được chấp thuận, gồm thay thế 200 tủ điều khiển đèn tín hiệu kết nối trực tiếp về trung tâm; lắp đặt bổ sung 300 camera đo đếm lưu lượng, 200 camera tích hợp AI giám sát giao thông và đầu tư thêm hệ thống máy chủ xử lý dữ liệu.

Trung tâm cũng sẽ mở rộng ứng dụng AI trong quản lý, điều hành giao thông, như dùng AI phân tích dữ liệu từ hệ thống vé điện tử xe buýt, metro và các ứng dụng di động để dự báo nhu cầu đi lại theo từng khung giờ, từ đó tự động điều chỉnh lộ trình, thời gian biểu, tối ưu luồng tuyến và điểm đón, trả khách.

Trật tự đô thị phải hài hòa với sinh kế người dân Ông Bùi Xuân Cường - Phó chủ tịch UBND TPHCM - cho biết, những năm gần đây, thành phố cơ bản đạt và vượt nhiều chỉ tiêu về bảo đảm trật tự an toàn giao thông. Trong bối cảnh quy mô dân số và lưu lượng phương tiện gia tăng nhanh sau sáp nhập, chính quyền thành phố kiên trì triển khai đồng bộ nhiều giải pháp, trọng tâm là tăng cường tuần tra, xử phạt, kiểm soát “xe dù, bến cóc”, đầu tư hạ tầng và đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ, chuyển đổi số trong công tác quản lý, xử lý vi phạm. Theo ông, công tác xử lý tình trạng lấn chiếm lòng đường, vỉa hè có nhiều chuyển biến tích cực, một số điểm nóng quanh các chợ truyền thống từng bước được cải thiện. Trong thời gian tới, cần tiếp tục rà soát, hoàn thiện thể chế, thống nhất các quy định còn chồng chéo. Ông đề nghị Sở Xây dựng phối hợp với Sở Văn hóa và Thể thao tham mưu phương án cụ thể cho việc tổ chức sự kiện ở khu vực trung tâm và sử dụng tạm thời lòng đường, vỉa hè ngoài mục đích giao thông, nhằm bảo đảm hài hòa giữa yêu cầu quản lý trật tự, an toàn giao thông với sinh kế của người dân. Về công tác lập lại trật tự vỉa hè, ông yêu cầu siết chặt kỷ luật, kỷ cương, phân rõ trách nhiệm từng đơn vị, xử lý dứt điểm, không để tái diễn nạn lấn chiếm; đẩy mạnh ứng dụng camera, trí tuệ nhân tạo trong giám sát, phát hiện vi phạm; rà soát hạ tầng, quy hoạch, bố trí hợp lý điểm đậu xe, khu vực buôn bán, gắn với chuyển đổi sinh kế cho người dân.

Tâm Huỳnh