Giữ cho mình một chỗ để quay về

Khi mất đi một người thân, chúng ta sẽ hiểu mùi nhang là mùi của nhớ thương - Ảnh: Triệu Vẽ.

Gần 12g đêm, chị ngồi một mình cuốn chả giò và canh nồi thịt kho trứng.

Tay thoăn thoắt lấy bánh tráng, gắp thịt, chị nghĩ trên bàn thờ là ông bà mình và phía sau ông bà là ông bà của ông bà mình nữa - những người đã từng sinh ra, nuôi lớn con bằng một tình yêu thương mênh mông. Những đứa trẻ ấy lớn lên, lấy vợ lấy chồng rồi lại tiếp tục sinh ra, nuôi lớn, yêu thương những đứa trẻ lớp sau. Chị đang đi tiếp con đường đó, sau này sẽ là con cháu chị.

Có những khung ảnh đen trắng mờ nhòe vết tích thời gian trên bàn thờ gia tiên. Đó là những người chị chưa từng gặp, chỉ nghe kể lại qua lời của ông nội, của ba. Có người mất đi khi chị còn chưa kịp hiểu thế nào là mất.

Mỗi lần tết về, nâng niu từng khung hình lau cho sáng sạch là mỗi lần chị thầm thì với mình, với hư vô: “Con kính ông, kính bà…”. Chỉ vậy thôi, đột nhiên nghe thân thiết, êm ái lạ lùng, hệt như đang nói chuyện với mẹ, với ba. Vậy nên, chị muốn tự tay chăm chút từng món dâng lên cúng rước ông bà.

“Rước ông bà về”. Sao người Việt mình lại có niềm tin tâm linh và tập tục đẹp, hay đến như vậy? Tiền nhân sẽ mãi mãi không bao giờ bị lãng quên. Mỗi năm, họ đều đặn được con cháu thành kính “rước về" sum vầy.

Chị “rước ông bà” không bằng mâm cao cỗ đầy, không có những thứ đắt tiền hay cầu kỳ, chỉ là nồi thịt kho mềm vừa, nước dừa thấm màu hổ phách, trứng nằm tròn như những điều viên mãn; chỉ là dĩa chả giò cuốn chặt tay, vàng ươm khi chiên lên; chỉ là bình hoa được cắm ngay ngắn, lau sạch bụi từng cành, vuốt thẳng từng chiếc lá, hệt như bà nội, như mẹ từng làm ngày xưa.

Chị nghĩ, cha mẹ mình rồi cũng sẽ ngồi đó, trên bàn thờ ấy vào một ngày nào đó của tương lai. Vậy nên, nếu ai chưa, hãy thử một lần đứng trước bàn thờ gia tiên, thật thành tâm gọi như chị đã từng gọi “cố ơi”, “nội ơi”, bạn sẽ hiểu chúng ta không hề đơn độc giữa đời này. Ai cũng có nơi nâng đỡ, chỉ có thể là bạn chưa nhận ra mà thôi.

Nhiều đứa trẻ, trong đó có chị hồi bé, không hiểu vì sao phải lạy bàn thờ, vì sao phải đứng nghiêm khi nhang cháy, vì sao là nơi tuyệt đối phải kính trọng. Nhưng rồi đến một lúc nào đó, khi mất đi một người thân, chúng sẽ hiểu mùi nhang là mùi của nhớ thương; từng món ăn kỳ công chăm chút, lau dọn tinh tươm không phải là kỹ tính, là “lễ nghĩa” mà đơn giản là dành cho người mình thương yêu.

Kỳ công chăm chút món cúng là để dành cho người mà mình thương yêu - Nguồn ảnh: Freepik.

Mỗi lần thắp nhang lên bàn thờ, chị luôn tin trong khoảnh khắc ấy, có những ánh mắt hiền từ đang nhìn xuống, có những bàn tay vô hình đặt lên vai chị, như từng đặt lên vai ba, vai mẹ ngày xưa. Người ta bảo đó chỉ là niềm tin, nhưng với chị, đó là sợi dây nối mình với cội nguồn, là mạch nước ngầm chảy qua bao thế hệ mà chưa bao giờ cạn. Nhờ có bàn thờ sáng đèn mỗi tối, chị biết mình thuộc về đâu giữa cuộc đời rộng lớn. Dù đi đến tận chân trời nào, chỉ cần nhớ có một nơi khói nhang còn ấm, chị sẽ không sợ một mình.

Chị gắp thử miếng thịt, nêm lại chút nước mắm. Ngoài sân, gió chướng về se lạnh. Với cái gió này, con đường trước nhà chị có thể sẽ mấp mé nước. Nửa đêm, trong nhà, khói bếp quẩn quanh như một vòng tay. Chị chợt thấy lòng mình dịu xuống. Mọi vất vả của một năm như lắng lại trong khoảnh khắc này.

Chị tắt bếp, tắt điện, ánh sáng từ chiếc đèn dầu trên bàn thờ tỏa ra một vòng tròn nho nhỏ hiu hắt. Giữ gìn bàn thờ tổ tiên thực ra là giữ cho mình một chỗ để quay về.

Tết đến, người ta có thể đi xa, có thể thành đạt hay thất bại, có thể đổi thay nhiều thứ, nhưng khi thắp một nén nhang trước bàn thờ, ai cũng trở lại làm một đứa con. Chắc chắn, trong khoảnh khắc đó, mình sẽ được an lòng.

Triệu Vẽ