Đề nghị có Nghị quyết riêng cho đồng bằng Sông Hồng và Đông Nam bộ để tăng tốc phát triển

Ủy ban thường vụ Quốc hội bàn về dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) - ảnh: QH

Hà Nội, TPHCM có thể góp tới 2/3 ngân sách quốc gia

Chiều 18/3, tiếp tục chương trình, Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi).

Trình bày tờ trình dự thảo, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Phan Chí Hiếu nhấn mạnh, việc sửa đổi Luật Thủ đô không chỉ phân quyền, phân cấp các nội dung cụ thể mà còn trao quyền để Hà Nội chủ động ban hành văn bản quy phạm pháp luật theo cơ chế đặc thù, tạo điều kiện phát triển ngang tầm khu vực và quốc tế, giữ vai trò dẫn dắt vùng và cả nước.

Mục tiêu là xây dựng Hà Nội “Văn hiến - Văn minh - Hiện đại - Hạnh phúc”, trở thành trung tâm đầu não chính trị - hành chính quốc gia và trung tâm kiến tạo phát triển.

Dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) gồm 9 chương, 36 điều, giảm 18 điều so với luật hiện hành. Nội dung tập trung phân quyền mạnh cho chính quyền thành phố, tạo không gian sáng tạo, tự chịu trách nhiệm, đồng thời tăng cường kiểm soát quyền lực, giám sát và trách nhiệm giải trình. HĐND thành phố được trao thẩm quyền quyết định áp dụng các cơ chế, chính sách ưu đãi hơn nếu luật, nghị quyết ban hành sau có quy định thuận lợi.

Dự thảo bổ sung nguyên tắc phân quyền, thẩm quyền ban hành văn bản quy phạm pháp luật và cơ chế thí điểm chính sách nhằm tạo khuôn khổ thử nghiệm các mô hình phát triển mới.

Ngoài ra, dự thảo quy định về công dân ưu tú Thủ đô; thu hồi đất để triển khai các dự án cấp bách; phát triển khu kinh tế tự do, khu thương mại tự do; và trách nhiệm giải trình của chính quyền thành phố...

Đóng góp vào dự thảo luật, ông Phan Văn Mãi - Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính - cho rằng, cách tiếp cận phân cấp, phân quyền cho Thủ đô mạnh mẽ là phù hợp, tạo không gian thẩm quyền để phát triển.

Ông khẳng định, tư tưởng xuyên suốt là xây dựng các cơ chế đặc thù, thiết kế pháp lý và thẩm quyền để Thủ đô phát triển xứng tầm, đóng góp cho sự phát triển chung của đất nước. Vì vậy, việc thiết kế các ưu đãi, đặc thù cần hướng tới mục tiêu giúp Hà Nội thuận lợi hơn, tạo ra giá trị lớn hơn, “làm cho miếng bánh to hơn” và cả nước được hưởng nhiều hơn - chứ không phải ưu tiên riêng cho Hà Nội.

Từ thực tế ngân sách, ông dẫn số liệu trong 5 năm tới, tổng thu ngân sách bình quân mỗi năm khoảng hơn 3 triệu tỉ đồng. Riêng Hà Nội và TPHCM dự kiến sớm đạt khoảng 1 triệu tỉ đồng mỗi địa phương mỗi năm. Tức hai địa phương đóng góp khoảng 2/3 ngân sách. Vì vậy, cần xác định rõ nguyên tắc: các cơ chế đặc thù phải giúp Thủ đô phát triển và đóng góp trở lại cho đất nước.

Điều 21 của dự thảo nên được thiết kế lại theo hướng: làm rõ nguồn lực đầu tư phát triển Thủ đô. Cụ thể, ngoài các nguồn được hưởng theo quy định, phần tăng thêm cần được xác định qua một số cơ chế như tỉ lệ hưởng; cơ chế đầu tư có mục tiêu từ ngân sách Trung ương; cơ chế hợp tác công – tư...

Về liên kết vùng Thủ đô, ông Phan Văn Mãi tha thiết quan tâm hai vùng động lực là Đồng bằng sông Hồng và Đông Nam Bộ, để 2 vùng này đóng góp trên 60% GDP cả nước. Ông đề xuất nên có một nghị quyết riêng của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về hai vùng này, quy định rõ phạm vi, cơ chế vận hành và nguồn lực để phát huy đúng tiềm năng, qua đó gia tăng đóng góp cho nền kinh tế.

"Thu hút nhân tài, tránh chảy máu chất xám"

Phát biểu sau đó, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhìn nhận, việc sửa đổi Luật Thủ đô lần này là một bước tiến mang tính lịch sử, với tầm nhìn dài hạn, góp phần giúp Hà Nội thực sự trở thành đầu tàu phát triển của cả nước.

Trong đó, trọng tâm là trao thẩm quyền tối đa, bảo đảm quyền tự chủ toàn diện cho Thủ đô, đồng thời tạo đột phá trong cải cách thủ tục hành chính, khắc phục tình trạng kéo dài, mở ra không gian sáng tạo cho quản trị đô thị đặc biệt.

Tuy nhiên, Chủ tịch Quốc hội cũng lưu ý cần kiểm soát rủi ro như nguy cơ lạm quyền, hoặc xung đột pháp lý nếu quy định không rõ ràng - nhất là lĩnh vực đất đai, môi trường...

Do đó, cần thiết lập cơ chế “mở nhưng phải kiểm soát”. Bên cạnh đó, cần bổ sung nguyên tắc ưu tiên áp dụng nhưng phải bảo đảm công khai, minh bạch, lấy ý kiến nhân dân đối với các vấn đề quan trọng.

Về cơ chế tài chính, ngân sách, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh, cần xây dựng khung đủ mạnh để tạo nguồn lực lớn, đáp ứng mục tiêu tăng trưởng cao. Tuy nhiên, cũng cần tính toán tính bền vững của nguồn thu, tránh phụ thuộc vào các nguồn không ổn định.

Ông dẫn số liệu cho thấy thu ngân sách của Hà Nội tăng nhanh qua từng năm, vì vậy, cần làm rõ cơ cấu nguồn thu để có chiến lược phát triển phù hợp.

Đồng thời, cần quy định rõ tỉ lệ điều tiết tăng thu gắn với các chỉ số như tăng trưởng GDP của Thủ đô, chỉ số hạnh phúc của người dân và các tiêu chí phát triển bền vững.

Chủ tịch Quốc hội cũng cho rằng, cán bộ Hà Nội cần đạt trình độ, năng lực ngang tầm các đô thị lớn trên thế giới, có tinh thần năng động, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm. Do đó, cần có cơ chế đặc thù để thu hút nhân tài, khắc phục tình trạng “chảy máu chất xám” sang khu vực tư nhân hoặc địa phương khác; đồng thời áp dụng hệ thống đánh giá cán bộ dựa trên kết quả, công khai hằng năm.

Minh Quang