Rầm rộ rao bán suất mua nhà ở xã hội

Chỉ còn hơn 100 căn để đăng ký mua

Ông Lê Hoàng Châu - Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản TPHCM (HoREA) - cho biết, có hơn 12.000 hồ sơ đăng ký mua căn hộ chung cư Phú Thọ DMC trong khi chỉ có hơn 750 căn hộ ở đây được mở bán, trong đó có khoảng 50% số căn đã dành cho lực lượng vũ trang. Trong 50% số căn còn lại, 70% được ưu tiên cho những hộ bị thu hồi đất. Như vậy, chỉ còn lại trên 100 căn dành cho các đối tượng xã hội khác.

Thế nhưng, trên mạng xã hội Facebook, rất nhiều tài khoản tự xưng là người của công ty bất động sản rao bán suất mua căn hộ chung cư này. Chúng tôi gọi vào số điện thoại đính kèm mẩu quảng cáo, chủ tài khoản tự xưng là Công ty Bất động sản N.S. khẳng định, đang nắm giữ giỏ hàng phong phú, gồm căn hộ studio 35m², căn hộ 2 phòng ngủ 69m², căn hộ 1 phòng ngủ 54,3m², giá 45 triệu đồng/m². Giá căn hộ 54,3m2 khoảng 2,4 tỉ đồng.

Người này thuyết, theo các quy định mới nhất, người muốn mua nhà ở xã hội chỉ cần có hộ khẩu thường trú hoặc giấy đăng ký tạm trú ở TPHCM, chưa có nhà hoặc có nhà dưới 15m² hoặc nhà cách nơi làm trên 15km và thu nhập dưới 20 triệu đồng/tháng (độc thân) hoặc dưới 40 triệu đồng (vợ chồng). Sau khi xác nhận tôi đủ điều kiện, người này liền hối thúc tôi đến số 12 Phan Đăng Lưu xin giấy xác nhận chưa sở hữu nhà, xác nhận thu nhập: “Xong hồ sơ, chị qua xem nhà và đặt cọc tối thiểu 20 triệu đồng. Ngân hàng cho vay tối đa 820 triệu đồng, còn lại là vốn tự có. Chị phải thanh toán 50% trước ngày 30/6 và tất toán toàn bộ vào tháng 8/2026”.

Trong nhóm “Kinh nghiệm mua nhà ở xã hội” trên Facebook, có người tự nhận là người của sàn giao dịch độc quyền về nhà ở xã hội, thu phí 30 triệu đồng để nộp hộ hồ sơ “bao đậu”, có người nhận làm hồ sơ đăng ký mua nhà ở xã hội nhưng tự đẩy giá căn hộ lên thêm 550-600 triệu đồng/căn.

Rao bán nhà ở xã hội là phạm pháp

Luật sư Trương Hồng Điền - Trưởng văn phòng luật sư Xuân Phú, đoàn viên Đoàn Luật sư TPHCM - khẳng định, việc môi giới, rao bán nhà ở xã hội là trái quy định pháp luật về chủ thể và trình tự giao dịch.

Cụ thể, điểm c, khoản 1, điều 38, Nghị định 100/2024/NĐ-CP (được sửa đổi, bổ sung bằng Nghị định 54/2026/NĐ-CP) quy định, người có nhu cầu mua nhà ở xã hội phải nộp hồ sơ trực tiếp, trực tuyến, qua bưu điện hoặc thông qua cơ quan, doanh nghiệp nơi làm việc để gửi đến chủ đầu tư dự án. Sau khi tiếp nhận, chủ đầu tư gửi danh sách đăng ký về sở xây dựng để kiểm tra điều kiện hưởng chính sách hỗ trợ về nhà ở. Như vậy, mọi giao dịch nhà ở xã hội phải được thực hiện thông qua chủ đầu tư trên cơ sở người mua đã được xét duyệt đủ điều kiện, không qua trung gian.

Theo khoản 3, 4, điều 88, Luật Nhà ở năm 2023, việc bán, cho thuê, mua nhà ở xã hội hình thành trong tương lai hoặc có sẵn chỉ được thực hiện khi đã có hồ sơ dự án, thiết kế kỹ thuật được phê duyệt, có giấy phép xây dựng (nếu thuộc trường hợp phải cấp) và có văn bản thông báo của cơ quan quản lý nhà ở cấp tỉnh về việc nhà ở đủ điều kiện được bán. Trong khi đó, các “cò” thường rao bán “suất nội bộ”, “suất ngoại giao”, nhận tiền giữ chỗ khi dự án xây nhà ở xã hội chưa đủ điều kiện mở bán hoặc người mua chưa được xét duyệt. Hành vi này có thể cấu thành tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản” theo điều 174 Bộ luật Hình sự năm 2015 (được sửa đổi, bổ sung năm 2017).

Để kiểm soát tình trạng rao bán loạn xạ như trên, luật sư Trương Hồng Điền cho rằng, cần minh bạch hóa thông tin và quy trình phân phối nhà ở xã hội. Theo Nghị định 100/2024/NĐ-CP, trong vòng 30 ngày kể từ khi khởi công, chủ đầu tư phải công khai thông tin dự án trên trang thông tin điện tử của sở xây dựng, UBND cấp xã, báo địa phương và trang thông tin điện tử của chủ đầu tư (nếu có). Chủ đầu tư cũng phải công khai thời gian tiếp nhận hồ sơ, số lượng, diện tích, giá bán căn hộ trên hệ thống thông tin về nhà ở và thị trường bất động sản, đồng thời gửi sở xây dựng để đăng tải.

Nhiều chủ tài khoản trên mạng xã hội tự xưng là “công ty bất động sản” rao bán suất mua nhà ở xã hội trong chung cư Lý Thường Kiệt

Bên cạnh đó, cần kiểm tra, giám sát chặt chẽ và xử lý nghiêm các hành vi môi giới trái phép, kịp thời xử lý các hành vi nhận tiền giữ chỗ, trục lợi. Đồng thời, cần làm cho người dân hiểu rõ, rằng nhà ở xã hội là để đảm bảo an sinh xã hội, không phải hàng hóa để giao dịch tự do. Khi hiểu rõ quy trình, điều kiện và rủi ro, người dân sẽ chủ động tiếp cận nhà ở xã hội qua kênh chính thống, không qua “cò”.

Thanh Hoa