Bỗng nhiên trẻ sợ đi học, phải làm sao?

“Vật lộn” để đưa con đến trường

Mỗi lần nghe tiếng chuông báo thức, bé L.T.T.T. (6 tuổi, ở TPHCM) lại giả vờ say ngủ, mẹ lay gọi mãi mới chịu dậy đánh răng, rửa mặt. Khi mẹ đưa đồng phục để mặc đi học thì bé la khóc. Từ việc dỗ dành, chị Huỳnh Thị Minh Thư (39 tuổi, mẹ của bé T.) nổi nóng đánh, mắng.

Học sinh lớp Một Trường tiểu học Hiệp Tân (phường Phú Thạnh) trong ngày khai giảng, làm quen với bạn mới - Ảnh: Trang Thư

Chị kể rằng: “Từ năm bé 3 tuổi, tôi đã gửi con ở nhà trẻ. Không hiểu sao vào lớp Một thì lại không chịu đến trường. Đi học hơn 1 tuần rồi, mà ngày nào 2 mẹ con cũng phải la hét, giận hờn nhau. Tôi có lên trường tìm hiểu, cô giáo là người quen cho biết, bé đến lớp học, giao tiếp bình thường…”.

Tương tự, mặc dù đã học lớp Ba, nhưng bé P.M.L. (8 tuổi, ở phường Bình Thạnh) cũng căng thẳng, la ó mỗi sáng vì kiên quyết không đến trường.

Chị Nguyễn Thị Trâm - mẹ của bé L. - nói: “Con tôi là như vậy, lúc nào 2 tháng đầu năm học cũng rất mệt mỏi. Tôi dậy từ 5g sáng chuẩn bị đồ ăn sáng cho con, cơm trưa cho mẹ. Xong xuôi thì vào năn nỉ con thức dậy vệ sinh cá nhân. Lúc nào bé L. cũng nằm lì đợi mẹ la mắng, ngồi dậy được thì cố tình ăn thật lâu để kéo dài thời gian”.

Sợ trễ giờ làm, con thì khóc la không chịu lên xe, có khi không kiềm chế được, chị Trâm phải lấy roi dọa nạt bé mới đi học. Vậy mà đến giữa trưa, cô giáo lại gọi điện thoại kêu rước về vì bé đánh bạn.

Sau khi đến bác sĩ khám, trò chuyện, bé L. mới thổ lộ không muốn đến lớp vì bé bị thừa cân, béo phì, các bạn hay trêu chọc. Khi bé méc cô giáo, cô nói với các bạn xong thì bé bị cô lập. Chính vì vậy, bé bị căng thẳng, khó ngủ vì sợ bạn bắt nạt. Bé sợ nói ra thì càng bị bạn bè xa lánh, nên khi mẹ kêu đi học, đã phản ứng tiêu cực.

Hiện tại, bé L. đang được các chuyên gia tâm lý hỗ trợ để giải tỏa cảm xúc. Cha mẹ bé cũng được hướng dẫn để thay đổi cách tiếp cận con. Sau 1 tuần gia đình, nhà trường phối hợp hỗ trợ, L. đã ít nổi giận và đập phá mỗi khi đi học. Bé cũng chịu chơi với một số bạn ở lớp.

Thay vì la mắng, hãy đồng hành cùng con

Thạc sĩ, bác sĩ Nguyễn Quốc Cường - chuyên gia tâm lý Bệnh viện Nhi Đồng 2 (TPHCM) - cho biết, có nhiều nguyên nhân khiến trẻ không chịu hoặc sợ đến trường, đặc biệt với trẻ mới bước vào lớp Một. Khi không muốn đi học, trẻ sẽ quấy khóc, tìm nhiều lý do, thậm chí la hét, nhốt mình ở trong phòng…

Tùy độ tuổi, hoàn cảnh thực tế, khi trẻ kháng cự việc đến lớp, ngoài khả năng con thích chơi, không thích học, thì có thể trẻ gặp khó khăn khi đi học. Đây là dấu hiệu của rối loạn tâm lý mà trẻ chưa biết cách diễn đạt, khó để thể hiện cho cha mẹ biết.

“Trong quá trình điều trị tâm lý, hơn 60% trẻ đến khám vì cha mẹ thấy con ngỗ nghịch, hung hăng khó dạy bảo… được chẩn đoán rối loạn tâm lý. Ngoài một số ít trẻ tăng động, nhiều trẻ tâm sự thường cảm thấy lo âu, mệt mỏi, sợ hãi và căng thẳng khi quay lại trường” - bác sĩ Nguyễn Quốc Cường nói và cho biết, khác với bướng bỉnh thông thường, rối loạn tâm lý kéo dài nhiều tuần, ảnh hưởng nghiệm trọng đến sinh hoạt. Trẻ có những dấu hiệu rất rõ ràng như: không chạy chơi với bạn bè, ăn ít, buồn bã, lo âu, hoảng loạn, tăng động…

Vì vậy, cha mẹ nên bình tĩnh trò chuyện với con, tìm hiểu xem trẻ gặp vấn đề gì với bạn bè, thầy cô, hay môi trường học tập mới. Song song đó, người lớn chú ý những thay đổi về tâm lý, hành vi của con để xác định nguyên nhân cụ thể như trẻ sợ bị bỏ rơi, rước con quá trễ, khó khăn trong ăn uống ở trường… Thậm chí, cha mẹ chia tay, hay ông bà về quê cũng có thể là vấn đề đối với trẻ.

Đối với trẻ mới bước vào lớp Một, cần có thời gian để làm quen môi trường mới. Nếu trẻ còn sợ hãi, phụ huynh có thể nói với giáo viên cho trẻ được mang theo 1 món đồ chơi yêu thích, để khi đến trường con vẫn có cảm giác thân thuộc.

Quan trọng, hãy xây dựng lịch sinh hoạt, giờ ăn cơm, ngủ trưa tại nhà cho trẻ giống như ở trường để trẻ thích nghi. Cha mẹ cũng có thể kể cho con nghe về trường lớp, các hoạt động mà trẻ sẽ trải nghiệm khi đi học, tạo hứng thú giúp trẻ cảm thấy mong chờ.

Với trẻ rụt rè, nhà trường cần phối hợp với phụ huynh nhằm tạo môi trường học tập tích cực. Như khi trẻ tới trường, các cô giáo đón trẻ có thể ôm ắp, vỗ về, động viên khi thấy các bé quá lo lắng và khen ngợi con dũng cảm đi học. Khi cha mẹ đến đón, cô giáo hãy khen trẻ học tốt, điều này giúp trẻ cảm thấy có động lực đến lớp những ngày tiếp theo.

Sau một thời gian, trẻ vẫn không chịu đi học, cha mẹ nên quan sát các biểu hiện bất thường của con. Nếu trẻ hồi hộp, rối loạn giấc ngủ, ăn uống thất thường, dễ cáu gắt, lo lắng khi ai nói về việc đi học, thậm chí trẻ đập phá, tự làm hại bản thân… thì hãy ở bên cạnh, giúp con nói ra khó khăn của mình.

Nếu tình trạng kéo dài, cha mẹ hãy hợp tác với giáo viên để tìm hiểu và cân nhắc đến chuyên gia tâm lý để được khám và tư vấn kịp thời.

Phạm An