Bệnh nhân ung thư giai đoạn muộn thêm cơ hội nhờ thuốc thế hệ mới

Ngày 30/1, Trung tâm Ung bướu Bệnh viện Chợ Rẫy tổ chức Hội nghị mùa xuân với chủ đề “Cập nhật các tiến bộ điều trị từ Hội Ung thư Nội khoa châu Âu (ESMO)”. Hội nghị đánh dấu bước khởi đầu cho chuỗi hoạt động khoa học chuyên sâu nhằm cập nhật những tiến bộ mới nhất trong điều trị ung thư theo chuẩn quốc tế.

Tại hội nghị, TS.BS Lê Tuấn Anh - Giám đốc Trung tâm Ung bướu, Bệnh viện Chợ Rẫy - cho biết, điều trị ung thư hiện nay vẫn dựa trên 3 trụ cột chính gồm phẫu thuật, hóa trị và xạ trị. Tuy nhiên, lĩnh vực có sự phát triển nhanh chóng và mang tính đột phá trong những năm gần đây là nội khoa ung thư.

Bệnh nhân ung thư đang được điều trị tại Bệnh viện Chợ Rẫy - Ảnh: BVCC

“Nếu trước đây chúng ta thường nói đến hóa trị với các thuốc gây độc tế bào, thì hiện nay khái niệm đã được mở rộng thành nội khoa ung thư, phản ánh sự thay đổi căn bản trong cách tiếp cận điều trị”, bác sĩ Tuấn Anh chia sẻ.

Theo đó, phương pháp hóa trị truyền thống tuy có hiệu quả nhưng thường đi kèm nhiều tác dụng phụ nặng nề như suy tủy, thiếu máu, giảm bạch cầu, rụng tóc… khiến không ít bệnh nhân khó dung nạp hoặc phải ngưng điều trị. Trước thực tế đó, các liệu pháp mới hướng đến tăng hiệu quả nhưng giảm độc tính đang trở thành xu thế chủ đạo.

Một trong những tiến bộ được cập nhật tại hội nghị là liệu pháp liên hợp kháng thể – thuốc (Antibody–Drug Conjugates, ADC). Đây là nhóm thuốc nhắm trúng đích, được cấu tạo từ kháng thể đơn dòng đặc hiệu, chất liên kết và tải trọng gây độc tế bào.

ADC hoạt động bằng cách nhận diện chính xác tế bào ung thư thông qua kháng thể, sau đó đưa thuốc hóa trị trực tiếp vào trong tế bào đích, giúp tăng hiệu quả tiêu diệt khối u và hạn chế tác động lên các mô lành. Đáng chú ý, ADC còn tạo ra hiệu ứng “by-stander”, khiến các tế bào ung thư lân cận cũng bị tiêu diệt, từ đó nâng cao hiệu quả điều trị toàn diện.

Phân tích dữ liệu từ chuỗi thử nghiệm lâm sàng quốc tế, TS.BS Lê Tuấn Anh cho biết ADC nhắm vào thụ thể HER2 hiện vẫn là nhóm chủ đạo, đặc biệt trong điều trị ung thư vú và nhiều loại ung thư khác. Trong tương lai, xu hướng sẽ là đa dạng hóa các ADC với đích đến mới và phối hợp ADC với các liệu pháp khác như miễn dịch trị liệu.

Người bệnh sẽ có thêm nhiều cơ hội khi được tiếp cận thuốc điều trị ung thư thế hệ mới - Ảnh: BVCC

Một thay đổi mang tính nền tảng khác là cách tiếp cận ung thư hiện đại không chỉ dựa trên cơ quan giải phẫu như gan, phổi hay vú, mà dựa trên đặc điểm sinh học phân tử và đột biến gen. Nhiều loại ung thư ở các cơ quan khác nhau có thể cùng mang một bất thường phân tử và sử dụng chung một phác đồ điều trị.

Bác sĩ Tuấn Anh nhấn mạnh: “Đây chính là kỷ nguyên của y học chính xác và cá thể hóa điều trị ung thư, trong đó thuốc được lựa chọn dựa trên đột biến gen, chứ không chỉ dựa vào vị trí khối u”. Có thể hiểu mỗi bệnh nhân cần được hội chẩn đa chuyên khoa, khảo sát đầy đủ các dấu ấn sinh học để xây dựng chiến lược điều trị tối ưu, giúp nâng cao hiệu quả và giảm độc tính.

Hiện Trung tâm Ung bướu Bệnh viện Chợ Rẫy đang triển khai hơn 30 nghiên cứu thử nghiệm lâm sàng quốc tế, đa trung tâm với các loại thuốc ung thư mới, chưa được cấp phép lưu hành thương mại. Hàng trăm bệnh nhân, đặc biệt là những trường hợp ở giai đoạn muộn, được xét duyệt chặt chẽ theo tiêu chuẩn quốc tế để tham gia nghiên cứu.

Bệnh nhân được sử dụng các thuốc tiên tiến miễn phí, trong khi giá thương mại của các thuốc này có thể lên tới hàng chục ngàn USD mỗi liều. Đồng thời, dữ liệu thu thập trên bệnh nhân Việt Nam cũng góp phần rút ngắn quá trình phê duyệt, và đưa thuốc vào thực tế điều trị sau này.

PGS.TS.BS Nguyễn Trường Sơn - nguyên Thứ trưởng Bộ Y tế, nhận định ung thư đang là một trong những gánh nặng lớn nhất đối với y tế Việt Nam, với số ca mắc mới hằng năm ở mức cao và tỉ lệ tử vong còn đáng lo ngại. Trong bối cảnh đó, việc cập nhật kiến thức, kỹ thuật và phác đồ điều trị theo chuẩn quốc tế là yêu cầu cấp thiết.

Phạm An