Việt Nam vượt mục tiêu 3.000km cao tốc

Cao tốc Pháp Vân - Cầu Giẽ đoạn vào TP Hà Nội - Ảnh: Bảo Khang

Tại họp báo Chính phủ thường kỳ tháng Mười hai ngày 8/1, trả lời câu hỏi của phóng viên về kết quả phát triển hạ tầng giao thông và những bài học kinh nghiệm trong quá trình triển khai các dự án lớn, ông Nguyễn Trí Đức - Chánh Văn phòng, Người phát ngôn Bộ Xây dựng - cho biết, việc đạt và vượt mục tiêu 3.000km đường bộ cao tốc là kết quả của sự chỉ đạo quyết liệt, đồng bộ từ Trung ương đến địa phương.

Theo ông, Đại hội XIII của Đảng đã xác định phát triển hệ thống kết cấu hạ tầng đồng bộ, hiện đại là 1 trong 3 đột phá chiến lược. Trong đó, ưu tiên đầu tư các dự án hạ tầng trọng điểm quốc gia, quy mô lớn, có tính lan tỏa, kết nối vùng, đặc biệt là mục tiêu cơ bản hoàn thành tuyến cao tốc Bắc - Nam phía đông từ Cao Bằng đến Cà Mau. Giai đoạn 2021-2025, Quốc hội và Chính phủ đã dành nguồn lực rất lớn cho phát triển hạ tầng giao thông trên cả năm lĩnh vực gồm đường bộ, hàng không, đường sắt, đường thủy nội địa và hàng hải.

Chính phủ cũng đã ban hành đồng bộ các nghị quyết và chương trình hành động, đặt mục tiêu đến hết năm 2025, cả nước có khoảng 3.000km đường bộ cao tốc. Trong khi đó, đến năm 2020, mạng lưới cao tốc mới đạt 1.163km, đồng nghĩa trong 5 năm phải hoàn thành tối thiểu 1.837km để bảo đảm mục tiêu đề ra.

Quá trình triển khai, đặc biệt đối với dự án cao tốc Bắc - Nam phía đông, gặp nhiều khó khăn, thách thức. Trong đó, các “điểm nghẽn” về thể chế, công tác giải phóng mặt bằng kéo dài, thiếu nguồn vật liệu, giá vật liệu tăng cao, cùng tác động nặng nề của đại dịch COVID-19 đã ảnh hưởng lớn đến tiến độ.

Ông Nguyễn Trí Đức - Chánh Văn phòng, Người phát ngôn Bộ Xây dựng - thông tin về tiến độ xây dựng đường cao tốc - Ảnh: Minh Khôi

Để tháo gỡ vướng mắc, Quốc hội, Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ đã ban hành nhiều cơ chế, chính sách đặc thù. Các giải pháp được triển khai đồng bộ, không chờ việc này hoàn thành mới làm việc khác; giao địa phương làm cơ quan chủ quản các dự án thành phần như giải phóng mặt bằng; áp dụng hình thức chỉ định thầu; giao mỏ trực tiếp cho nhà thầu và nâng công suất khai thác mỏ vật liệu.

Do các dự án liên quan đến nhiều bộ, ngành và địa phương, Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ đã thành lập Ban Chỉ đạo Nhà nước các công trình, dự án quan trọng quốc gia, trọng điểm ngành giao thông vận tải, do Thủ tướng Chính phủ làm Trưởng ban. Ban Chỉ đạo thường xuyên họp định kỳ hằng tháng, cũng như họp đột xuất để kịp thời tháo gỡ các khó khăn, vướng mắc phát sinh.

Trong năm 2025, Thủ tướng Chính phủ đã thành lập 7 đoàn công tác, do lãnh đạo Chính phủ trực tiếp kiểm tra, đôn đốc và tháo gỡ khó khăn cho các dự án; đồng thời phát động phong trào thi đua “500 ngày đêm” nhằm đẩy nhanh tiến độ thi công. Các chủ đầu tư, nhà thầu và đơn vị liên quan đã được động viên, khích lệ, tạo khí thế thi đua sôi nổi trên các công trường.

Nhờ sự quan tâm, chỉ đạo sát sao của Đảng, Quốc hội, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và các Phó thủ tướng, cùng sự vào cuộc mạnh mẽ của các bộ, ngành và chính quyền địa phương, nhiều khó khăn đã được giải quyết kịp thời, tạo tiền đề quan trọng để các dự án tăng tốc.

Sau 5 năm thực hiện nhiệm kỳ 2021-2025, cả nước đã hoàn thành và thông xe 2.182km đường bộ cao tốc. Tính đến hết năm 2025, Việt Nam đã đưa vào khai thác khoảng 3.345km tuyến chính cao tốc và 458km các nút giao, đường dẫn kết nối với quốc lộ và hệ thống giao thông địa phương, vượt chỉ tiêu 3.000km mà Chính phủ đặt ra.

Đặc biệt, việc thông xe toàn tuyến cao tốc Bắc - Nam từ Cao Bằng đến Cà Mau đã hoàn thành theo đúng tinh thần Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng. Từ thực tiễn triển khai, Bộ Xây dựng đã rút ra nhiều bài học kinh nghiệm quan trọng.

Theo đó, cần ưu tiên nguồn lực, tránh đầu tư dàn trải, tập trung cho các dự án hạ tầng trọng điểm quốc gia có tính lan tỏa và kết nối vùng. Đồng thời, tiếp tục hoàn thiện thể chế, chính sách để kịp thời tháo gỡ các “điểm nghẽn”, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với nâng cao năng lực và trách nhiệm của địa phương.

Bên cạnh đó, việc phát huy sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị, sự đồng thuận của người dân và các phong trào thi đua yêu nước có vai trò đặc biệt quan trọng. Đối với các dự án trọng điểm, cần thành lập Ban Chỉ đạo ở cấp Trung ương, bộ, ngành và địa phương để bảo đảm sự chỉ đạo xuyên suốt.

Ông Nguyễn Trí Đức nhấn mạnh, tinh thần trách nhiệm, chủ động, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm; phân công nhiệm vụ “rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ thời gian, rõ sản phẩm, rõ kết quả” là yếu tố then chốt. Trên các công trường, tinh thần làm việc “3 ca, 4 kíp”, “vượt nắng, thắng mưa, không thua bão gió”, cùng việc ứng dụng khoa học công nghệ đã góp phần rút ngắn thời gian thi công, tiết kiệm chi phí.

Khi thể chế được khơi thông, chính sách linh hoạt, nguồn lực huy động đúng hướng và sức mạnh tổng hợp của toàn xã hội được phát huy, các dự án giao thông sẽ tiếp tục trở thành động lực quan trọng cho tăng trưởng, góp phần thực hiện thắng lợi các mục tiêu phát triển đất nước trong thời gian tới.

Bảo Khang