Tự ấp trứng lươn, mở lối làm giàu cho quê hương

Từ “dân bắt lươn” đến ông chủ trang trại bạc tỉ

Ghé thăm trang trại nuôi lươn được quy hoạch bài bản trên diện tích rộng hơn 1ha, ít ai ngờ người đứng sau cơ ngơi tiền tỉ này mới chỉ học hết lớp Mười hai. Trước khi khởi nghiệp với con lươn, anh Hoàng Kim Lượng (trú xã Hợp Minh, tỉnh Nghệ An) từng gắn bó với ruộng đồng quê nhà bằng nghề bắt lươn.

Học hết phổ thông, anh Lượng bôn ba đủ nghề, rồi đi xuất khẩu lao động. Ngày về quê khởi nghiệp, ký ức những năm tháng lội ruộng bắt lươn mưu sinh lại thôi thúc anh. “Quê mình nổi tiếng về lươn, tại sao mình không nuôi lươn?” - anh thầm hỏi và đưa ra quyết định mang tính bước ngoặt của đời mình.

Anh Lượng tỉ mỉ vệ sinh bể, theo dõi lươn hằng ngày

Anh dồn toàn bộ vốn tích lũy, vay mượn thêm gần 6 tỉ đồng xây dựng trang trại nuôi lươn. Từng là người bắt lươn chuyên nghiệp, anh hiểu rõ tập tính của loài vật này. Tuy vậy, để chắc chắn, anh vẫn vào miền Nam học hỏi thêm kinh nghiệm, kỹ thuật.

Nuôi lươn không dễ như bắt lươn ngoài đồng ruộng, vụ nuôi đầu tiên của anh Lượng thất bại khi lươn giống từ miền Nam đưa ra Nghệ An chết hàng loạt. Không nản chí, anh tiếp tục điều chỉnh quy trình, nhập giống mới, theo dõi sát sao từng biến động của đàn lươn.

Khi anh chuyển sang mô hình nuôi lươn không bùn thay vì nuôi lươn bùn như truyền thống, lươn bắt đầu thích nghi, có con đạt trọng lượng 1,4kg chỉ sau 8 tháng. Theo anh Lượng, nuôi lươn không bùn giúp tăng mật độ gấp 5 lần so với nuôi truyền thống. Dù vậy, mô hình này yêu cầu khắt khe về nguồn nước và công chăm sóc.

Các bể lươn không bùn trong trang trại anh Lượng

2 ao trữ nước được xây dựng để chủ động nguồn nước nuôi lươn

Để hạn chế rủi ro từ thuốc bảo vệ thực vật khi dẫn nước từ đồng ruộng vào, anh xây 2 ao tích trữ nước, chủ động nguồn nước để nuôi lươn. Lươn rất nhạy cảm với nhiệt độ, gần như bỏ ăn khi thời tiết xuống dưới 20 độ C. Bởi vậy, thông thường người nuôi xuất bán trước mùa đông để hạn chế hao hụt. Song, anh Lượng đánh liều chọn cách làm ngược.

“Mùa này nuôi lươn chi phí cao hơn vì phải sưởi ấm, thay nước liên tục, lươn lại chậm lớn. Thế nhưng, khi thu hoạch vào dịp tết, thịt lươn dai, chắc hơn, chất lượng vượt trội, bán được giá cao, bù đắp chi phí và mang lại hiệu quả kinh tế tốt hơn” - anh Lượng nói.

Bước ngoặt làm chủ con giống

Với 7 bể nuôi lươn thương phẩm, mỗi năm, trang trại anh Lượng cung cấp hơn 1 tấn lươn cho các cơ sở chế biến lươn trong vùng, thu về hàng trăm triệu đồng. Tuy nhiên, nguồn thu chính của trang trại không đến từ lươn thương phẩm mà từ lươn giống. Nhờ làm chủ công nghệ ấp trứng, mỗi năm, anh xuất ra thị trường 20 - 30 vạn con, mang về doanh thu 800 triệu đến 1,2 tỉ đồng.

Trứng lươn sau khi ấp được chuyển qua các bể khác nhau theo từng giai đoạn

Thời gian đầu, anh phụ thuộc hoàn toàn vào nguồn lươn giống từ miền Nam - chi phí cao, rủi ro lớn do khác biệt môi trường và khí hậu. Sau nhiều lần cân nhắc, anh quyết định nhập trứng lươn về tự ấp để chủ động con giống. Kết quả ban đầu không như mong đợi khi hàng trăm ngàn quả trứng chỉ nở được vài ngàn con.

Cách ấp thủ công trong chậu, sục oxy khiến trứng dễ vỡ vỏ, dính chùm, sinh rêu mốc. Mùa hè nhiệt độ cao làm trứng ung nhiều còn mùa đông lạnh khiến lươn con chết hàng loạt. Từ thực tế đó, anh xác định nguyên nhân chính nằm ở môi trường nước và nhiệt độ.

Rồi anh mày mò chế tạo máy ấp trứng lươn. Máy gồm nhiều buồng, tạo dòng nước luân chuyển liên tục giúp trứng không dính vào nhau và luôn đủ oxy. Khi trứng nở, lươn con tự động tách sang buồng riêng, trứng chưa nở tiếp tục được ấp. Hệ thống kích nhiệt giúp ổn định nhiệt độ, đặc biệt trong mùa đông, tránh hiện tượng “sốc lạnh”.

Khu vực nuôi lươn sinh sản được thiết kế tách biệt

Qua nhiều lần thử nghiệm, chiếc máy ấp trứng lươn hoàn thiện, tỉ lệ trứng nở đạt 80%. Thành công của anh Lượng đã tạo nguồn giống cho nhiều trang trại nuôi lươn ở Nghệ An và các tỉnh lân cận khi không còn phải mua giống ở phía Nam.

Khi đã nắm chắc kỹ thuật ấp trứng, anh Lượng còn tìm hiểu kỹ đặc tính lưỡng tính của lươn, tự thiết kế “nhà riêng” để lươn bắt cặp và sinh sản, lấy trứng ấp lươn giống. Mỗi bể lươn sinh sản cho khoảng 1kg trứng, ấp nở được khoảng 2 vạn con giống.

Phan Ngọc