Trẻ sơ sinh mắc bệnh hiếm được điều trị bằng liệu pháp gen

16/05/2025 - 07:05

PNO - Nhóm nghiên cứu của Viện Y tế Quốc gia Mỹ (NIH) đã hỗ trợ phát triển liệu pháp chỉnh sửa gen được cá nhân hóa, để điều trị thành công một trẻ sơ sinh mắc căn bệnh di truyền không thể chữa khỏi, đe dọa tính mạng.

Trẻ sơ sinh đầu tiên trên thế giới được điều trị thành công bằng liệu pháp gen CRISPR  - Ảnh: New Scientist
Trẻ sơ sinh đầu tiên trên thế giới được điều trị thành công bằng liệu pháp gen CRISPR - Ảnh: New Scientist

Trẻ sơ sinh được chẩn đoán mắc chứng bệnh hiếm gặp thiếu hụt carbamoyl phosphate synthetase 1 (CPS1) ngay sau sinh, đã phản ứng tích cực với phương pháp điều trị. Quá trình từ chẩn đoán đến điều trị chỉ mất 6 tháng và đánh dấu lần đầu tiên liệu pháp chỉnh sửa gen được triển khai thành công để điều trị cho một bệnh nhân là con người.

Một nhóm các nhà nghiên cứu tại Bệnh viện Nhi Philadelphia (CHOP) và Trường Y khoa Perelman thuộc Đại học Pennsylvania (Penn) đã phát triển liệu pháp tùy chỉnh bằng cách sử dụng nền tảng chỉnh sửa gen CRISPR. Họ đã sửa một đột biến gen cụ thể trong các tế bào gan của em bé dẫn đến rối loạn này.

CRISPR là một công nghệ chỉnh sửa gen tiên tiến cho phép thay đổi chính xác DNA bên trong các tế bào sống.

Joni L. Rutter - Tiến sĩ, giám đốc Trung tâm quốc gia thúc đẩy khoa học chuyển dịch (NCATS) của NIH - cho biết: “Là một nền tảng, chỉnh sửa gen - được xây dựng trên các thành phần có thể tái sử dụng và tùy chỉnh nhanh chóng - hứa hẹn một kỷ nguyên mới của y học, có thể giúp ích cho hàng trăm căn bệnh hiếm gặp, mang đến các liệu pháp thay đổi cuộc sống cho bệnh nhân".

Thiếu hụt CPS1 là tình trạng không có khả năng phân hủy hoàn toàn các sản phẩm phụ từ quá trình chuyển hóa protein trong gan, khiến amoniac tích tụ đến mức độc hại trong cơ thể. Nó có thể gây tổn thương nghiêm trọng cho não và gan.

Phương pháp điều trị bao gồm chế độ ăn ít protein cho đến khi trẻ đủ lớn để ghép gan. Tuy nhiên, trong thời gian chờ đợi này, trẻ có nguy cơ suy nội tạng nhanh chóng do các tác nhân gây căng thẳng như nhiễm trùng, chấn thương hoặc mất nước. Nồng độ amoniac cao có thể gây hôn mê, não sưng và có thể tử vong hoặc gây tổn thương não vĩnh viễn.

Đứa trẻ ban đầu được điều trị bằng liệu pháp gen với liều lượng rất thấp, sau đó với liều lượng cao hơn. Nhóm nghiên cứu đã thấy những dấu hiệu cho thấy liệu pháp này có hiệu quả ngay từ đầu. Đứa trẻ sáu tháng tuổi bắt đầu hấp thụ nhiều protein hơn trong chế độ ăn uống và nhóm chăm sóc có thể giảm lượng thuốc cần thiết để giữ mức amoniac trong cơ thể ở mức thấp.

Hiện tại vẫn còn nhiều việc phải làm, nhưng các nhà nghiên cứu vẫn khá lạc quan về sự tiến triển của em bé.

Thu Hương (theo NIH)

 

news_is_not_ads=
TIN MỚI