LTS: Năm 2026, nước ta chọn chủ đề ngày Sức khỏe toàn dân 7/4 là “Chủ động phòng bệnh - Vì một Việt Nam khỏe mạnh”. Chuyển từ tư duy tập trung khám, chữa bệnh sang chủ động phòng bệnh; qua đó tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe người dân theo tinh thần Nghị quyết số 72-NQ/TW. TPHCM đặt mục tiêu không dừng ở tầm chiến lược y tế mà mở rộng thành tầm nhìn phát triển đô thị: xây dựng “thành phố khỏe” - nơi mỗi người dân, từ người cao tuổi, người lao động đến trẻ em, đều được sống an toàn, năng động và giàu kết nối cộng đồng. TPHCM nỗ lực vì một thành phố khỏe - Bài 1: Chủ động bảo vệ 'nhóm yếu thế' |
Mục tiêu mỗi học sinh biết 1 môn thể thao
Những ngày giữa tháng Ba - tháng Thanh niên, giờ ra chơi tại Trường THPT Tây Thạnh (phường Tây Thạnh, TPHCM) nhộn nhịp hơn hẳn với giải đá cầu cấp trường. Tiếng vỗ tay theo mỗi nhịp cầu ngày càng lớn, ai cũng muốn bạn mình tiếp tục vào vòng trong. Hùng Minh - học sinh lớp Mười hai - chia sẻ: “Trước đây, em chỉ chơi đá cầu để giải trí nhưng khi thi cùng các bạn mới nhận ra mình thực sự đam mê. Nhưng em vẫn cần rèn luyện thêm để nâng cao kỹ năng cũng như sức khỏe”.
 |
| Học sinh Trường THPT Tây Thạnh (phường Tây Thạnh, TPHCM) tích cực tham gia thể thao ngay trong sân trường - ẢNH: T.T. |
Nhiều năm qua, sân chơi thể thao tại trường này luôn sôi động như một giải pháp hạn chế học sinh sử dụng điện thoại trong giờ ra chơi. Từ các trò chơi dân gian như cờ vua, cờ tướng, nhảy sạp, ô quan… đến các giải bóng đá, bóng chuyền, bóng rổ… đều thu hút đông đảo học sinh. Những em có năng khiếu tiếp tục được bồi dưỡng để tham gia giải thể thao cấp quận, thành phố.
Ông Phạm Văn Cường - Phó hiệu trưởng nhà trường - cho hay: “Thể thao không chỉ giúp rèn luyện thể chất mà còn tăng cường tinh thần đoàn kết, tạo bầu không khí sôi nổi, vui tươi trong học sinh. Sức khỏe tinh thần của học sinh nhờ đó tăng lên. Khi học sinh khỏe mạnh, có trạng thái tinh thần thoải mái, hiệu quả học tập sẽ được nâng cao và hình thành tư duy tích cực”.
Cách làm này đã được lan tỏa ở nhiều trường. Năm học 2024-2025, có đến 92,23% trường học có câu lạc bộ thể thao với 68,7% học sinh thường xuyên tham gia. 100% trường có sân tập; 34,6% trường tiểu học, 41,7% trường THCS, 72,97% trường THPT có nhà tập đa năng được trang bị cơ bản đạt tiêu chuẩn quy định.
Ông Nguyễn Văn Hiếu - Giám đốc Sở GD-ĐT TPHCM - cho biết, TPHCM đặt mục tiêu mỗi học sinh phải biết chơi ít nhất 1 môn thể thao. Đặt ra chỉ tiêu và triển khai thực hiện tại từng trường góp phần tạo điều kiện, khuyến khích học sinh phát huy sở trường, năng lực, đam mê. “Việc học với học sinh là quan trọng, tuy nhiên rèn luyện, phát triển toàn diện cũng quan trọng không kém” - ông nói.
Nhờ đó, thành tích của học sinh TPHCM tại các sân chơi thể thao luôn ở mức cao. Ở giải Thể thao học sinh phổ thông toàn quốc 2025, đoàn TPHCM giành giải Nhất toàn đoàn chung cuộc với 67 Huy chương Vàng, 41 Huy chương Bạc, 39 Huy chương Đồng. Trong suốt 10 kỳ Hội khỏe Phù Đổng, TPHCM đều đoạt ngôi vị nhất toàn đoàn.
Phổ cập bơi lội cho học sinh
Theo Sở GD-ĐT TPHCM, năm học 2024-2025, có 59,19% trường tổ chức dạy bơi cho học sinh. Mục tiêu đến năm 2030, có 70% học sinh được học kiến thức và thực hành kỹ năng phòng, chống đuối nước. Tỉ lệ này dự kiến tăng lên 90% vào năm 2035.
 |
| Học sinh Trường tiểu học Thuận Kiều (phường Đông Hưng Thuận) tham gia phổ cập bơi năm học 2025-2026 |
Thực tế, nhiều trường đã tiến hành phổ cập bơi cho học sinh từ nhiều năm nay. Tại Trường tiểu học Thuận Kiều (phường Đông Hưng Thuận, TPHCM), học sinh lớp Một được nghe những buổi tuyên truyền hướng dẫn trong sinh hoạt dưới cờ. Học sinh từ lớp Hai trở lên được tham gia phổ cập bơi tại hồ bơi trong 6 buổi, tương đương 12 tiết. Ở lớp học, các em sẽ được học các kỹ năng phòng, chống đuối nước như thở nước, đứng nước, các kỹ thuật bơi… Những em đã biết bơi hoặc có chứng chỉ bơi từ trước sẽ được học bơi nâng cao, tức học thêm kỹ thuật bơi khác.
Hiệu trưởng nhà trường Lê Thị Thoa thông tin: “Phụ huynh rất ủng hộ cách làm này, tỉ lệ học sinh tham gia hằng năm đều trên 90%. Sau 1 khóa học, các em có thể chưa bơi giỏi nhưng nắm được các kỹ năng sinh tồn cơ bản, biết cách giữ bình tĩnh, thở nước, tìm cách nổi nước… trong các tình huống rơi xuống ao, hồ. Đặc biệt, các em cũng sẽ tự tin, ít sợ nước, an toàn hơn trong các hoạt động vui chơi thường ngày”.
Ông Phạm Văn Cường cũng cho biết, tận dụng hồ bơi có sẵn, trường đều đặn tổ chức phổ cập bơi cho học sinh. Các em học bơi trong khoảng 3 tháng, với 2 tiết mỗi tuần và có giáo viên hướng dẫn. Sau khóa học, học sinh còn được khuyến khích tham gia câu lạc bộ hoặc bơi tự do ngoài giờ, nhằm trang bị kỹ năng cần thiết cho các em khi ở dưới nước.
Sức khỏe tinh thần học sinh được quan tâm đặc biệt Ngoài hoạt động thể thao, các trường tại TPHCM rất chú trọng đến hoạt động tư vấn tâm lý học đường. Bà Lê Thị Thu Hằng - Hiệu trưởng Trường THCS Trần Khánh Dư (phường Tân Định, TPHCM) - chia sẻ, sức khỏe học đường là trạng thái khỏe mạnh toàn diện của học sinh, không chỉ về thể chất mà còn cả tinh thần và các mối quan hệ xã hội. Khi đạt được trạng thái này, học sinh sẽ cảm thấy thoải mái, hài lòng, từ đó học tập tốt hơn và phát triển toàn diện. Do đó, tuy cơ sở vật chất khá nhỏ, trường vẫn thành lập tổ tư vấn tâm lý và bố trí một góc phòng y tế để tư vấn cho học sinh hằng ngày. Đồng thời, thường xuyên tổ chức các buổi tư vấn, khuyến khích học sinh chia sẻ vướng mắc, khó khăn với giáo viên hay cha mẹ. Ở Trường THPT Nguyễn Tất Thành (phường Bình Phú, TPHCM), phòng tham vấn tâm lý được xây dựng trong không gian kín đáo, chuyên nghiệp và an toàn. Ngoài giáo viên phụ trách tư vấn chính, trường đã tuyển thêm cộng tác viên là những học sinh có đam mê và năng khiếu về tâm lý. Các em sẽ kiểm tra bước đầu trường hợp cần tư vấn để đánh giá mức độ nghiêm trọng, sau đó xếp thứ tự tham vấn với giáo viên. Các em cũng đóng vai trò hỗ trợ quan sát biểu hiện, động viên và hỗ trợ các bạn ngay khi phát hiện vấn đề từ trong lớp. |
Hình thành thói quen chăm sóc sức khỏe ngay tại nơi làm việc Hiện nay, phong trào thể dục thể thao trong cơ quan, xí nghiệp được triển khai mạnh mẽ, gắn với kế hoạch của UBND TPHCM giai đoạn 2022-2026 nhằm nâng cao đời sống văn hóa và sức khỏe cho công nhân, viên chức, người lao động. Ông Lư Nguyễn Xuân Vũ - Chủ tịch Tập đoàn Xuân Nguyên - cho biết, việc chăm sóc sức khỏe cho người lao động được doanh nghiệp triển khai theo hướng chủ động, diễn ra ngay tại văn phòng, nhà máy thay vì chỉ dừng ở khám định kỳ. Doanh nghiệp truyền thông sức khỏe thông qua sinh hoạt công đoàn, các buổi phổ biến nội bộ và chuyên đề tại chỗ. Nội dung tập trung vào phòng bệnh nghề nghiệp, dinh dưỡng cho người làm việc theo ca, chăm sóc sức khỏe tinh thần, kỹ năng ứng xử trong môi trường lao động; đồng thời có các chuyên đề riêng cho lao động nữ. Tại nơi làm việc, một số hoạt động được triển khai như tư vấn sức khỏe trực tiếp, hướng dẫn bài tập giãn cơ giữa ca, nhắc nhở thói quen sinh hoạt lành mạnh, phổ biến kỹ năng sơ cứu cơ bản và phòng tránh tai nạn lao động. Các nội dung này được lồng ghép vào hoạt động tập thể và phúc lợi nội bộ để người lao động dễ tiếp cận và áp dụng ngay trong quá trình làm việc. “Chúng tôi hướng đến việc để người lao động được chăm sóc sức khỏe từ nhận thức đến hành động ngay trong môi trường làm việc hằng ngày. Khi sức khỏe được đảm bảo, người lao động sẽ yên tâm gắn bó lâu dài với doanh nghiệp” - ông Lư Nguyễn Xuân Vũ chia sẻ. Ông Nguyễn Văn Trí - Tổng giám đốc Công ty Cơ khí Lập Phúc - khẳng định tại Lập Phúc, sức khỏe và sự an toàn được cụ thể hóa bằng những hành động bảo vệ trực tiếp thay vì chỉ dừng lại ở các khẩu hiệu truyền thông. Đặc thù ngành cơ khí vốn tiềm ẩn nhiều rủi ro, do đó, doanh nghiệp đã trang bị gói bảo hiểm tai nạn 24/24 cho toàn bộ nhân viên. Đây được xem là “tấm lưới an sinh” xuyên suốt, giúp người lao động vững tâm cống hiến dù ở bất cứ đâu. Bên cạnh đó, sức khỏe tinh thần cũng được chú trọng thông qua cơ chế quản trị minh bạch. Thay vì tăng lương định kỳ cào bằng, Lập Phúc điều chỉnh thu nhập dựa trên năng lực và trình độ thực tế. Cách tiếp cận này giúp mỗi cá nhân có động lực rèn luyện tay nghề, giảm bớt áp lực tâm lý và được ghi nhận xứng đáng với giá trị bản thân tạo ra. Theo ông Nguyễn Văn Trí, “khi mỗi công nhân được đảm bảo thể chất và an tâm tinh thần, họ sẽ trở thành những “hạt nhân” khỏe mạnh của xã hội. Việc tăng cường các hoạt động sức khỏe tại nơi làm việc không chỉ giúp doanh nghiệp vận hành ổn định mà còn đóng góp vào mục tiêu chung: Xây dựng một thành phố năng động và bền vững”. Mai Ca - Thanh Hoa |
Trang Thư
Kỳ cuối: Nâng chất lượng sống để chủ động phòng ngừa bệnh