Quy định cứng nhắc khiến giao dịch vàng chững lại

Lượng giao dịch giảm

Theo Nghị định 232/2025 của Chính phủ về quản lý hoạt động kinh doanh vàng (có hiệu lực thi hành từ ngày 10/10/2025), thanh toán mua, bán vàng có giá trị từ 20 triệu đồng trở lên trong ngày của 1 khách hàng phải được thực hiện thông qua tài khoản thanh toán của khách hàng và tài khoản thanh toán của doanh nghiệp kinh doanh vàng mở tại ngân hàng thương mại, chi nhánh ngân hàng nước ngoài. Quy định này được hiểu là thanh toán qua các phương thức khác như thẻ tín dụng, ví điện tử, trung gian thanh toán, ship COD, phiếu quà tặng (voucher) đều không được chấp nhận.

Theo một số chủ tiệm vàng ở chợ Thiếc (phường Minh Phụng, TPHCM), từ ngày 10/10/2025 đến nay, lượng giao dịch giảm gần một nửa so với trước đó. Chủ tiệm vàng K.S. cho biết, nhiều khách đi chợ thấy trang sức đẹp nên muốn mua ngay nhưng do chỉ mang tiền mặt và không mang theo căn cước công dân nên đành chịu. Chợ Thiếc là chợ kim hoàn truyền thống, thu hút nhiều du khách người Hoa, người Ấn Độ đến mua sắm nữ trang. Khách quốc tế thường không có tài khoản ngân hàng ở Việt Nam, trong khi các hình thức như thẻ tín dụng quốc tế lại không được chấp nhận cho giao dịch trên 20 triệu đồng nên chủ tiệm vừa không bán được hàng, vừa khiến du khách mất hứng.

Khách hàng mua vàng, nữ trang tại cửa hàng PNJ NEXT ngay ngã tư Hai Bà Trưng - Điện Biên Phủ, phường Tân Định

Trước đây, giới trẻ thường dùng thẻ tín dụng, ví điện tử hoặc voucher để mua sắm nữ trang ở các tiệm vàng lớn nhưng nay, họ không thể thanh toán bằng các loại thẻ, ví, phiếu. Nhân viên Công ty Vàng bạc Đá quý Phú Nhuận (PNJ) cho biết, chỉ cho quẹt thẻ tín dụng đối với sản phẩm không phải vàng. Khi mua vàng, khách phải chuyển khoản nếu sản phẩm trị giá trên 20 triệu đồng hoặc trả tiền mặt nếu dưới mức này.

Nhân viên Tập đoàn Vàng bạc Đá quý DOJI cũng tư vấn: khách vẫn được quẹt thẻ hoặc dùng ví điện tử khi mua các sản phẩm trang sức bằng vàng 14K, 18K dưới 20 triệu đồng nhưng nếu trên 20 triệu đồng thì phải chuyển khoản. Chủ tiệm vàng K.H. than: “Nhiều khách không đủ tiền mặt trong tài khoản, muốn dùng thẻ tín dụng để thanh toán nhưng không được chấp nhận, đành bỏ qua sản phẩm, khiến tiệm bị thất thu”. Chủ tiệm này cho rằng, thẻ tín dụng có ưu đãi miễn lãi trong vòng 45-55 ngày, nếu cho phép thanh toán bằng thẻ, sẽ kích thích giới trẻ mua sắm trang sức bằng vàng.

Chị Hoa Trăm (phường Tân Hưng, TPHCM) kể, chị phải xếp hàng cả buổi chiều để mua vàng miếng SJC và vàng nhẫn. Do là 2 loại sản phẩm khác nhau nên bên bán tách thành 2 giao dịch. Chị vừa chuyển khoản xong đơn hàng đầu thì ứng dụng ngân hàng bị lỗi, chị chờ hơn 1 giờ vẫn không khắc phục được nên đành ra về. Theo chị, nếu cho phép quẹt thẻ tín dụng thay thế khi ứng dụng ngân hàng bị lỗi thì khách hàng sẽ không chịu phiền hà đến vậy.

Nên cho phép thanh toán bằng nhiều hình thức

Ông Nguyễn Văn Dưng - Chủ tịch Hội Mỹ nghệ Kim hoàn Đá quý TPHCM - cho biết, thời gian qua, rất nhiều doanh nghiệp, chủ cửa hàng kinh doanh vàng phản ánh rằng, chưa hiểu rõ về quy định trong Nghị định 232/2025 và sợ làm sai sẽ bị phạt (theo Nghị định 340/2025, mức phạt là 10-20 triệu đồng đối với cá nhân và 20-40 triệu đồng đối với tổ chức vi phạm, trong đó có vi phạm về hình thức thanh toán).

Theo ông, cùng với các nghị định trên, việc lực lượng quản lý thị trường tăng cường kiểm tra, yêu cầu trưng ra hóa đơn đầu vào càng khiến giới kinh doanh vàng gặp khó khăn, doanh thu sụt giảm thê thảm. Trước thực trạng này, Hội Mỹ nghệ Kim hoàn Đá quý TPHCM đã gửi công văn kiến nghị và Ngân hàng Nhà nước chi nhánh khu vực 2 đã có văn bản hướng dẫn.

Văn bản hướng dẫn trên khẳng định, mọi giao dịch mua bán vàng có giá trị từ 20 triệu đồng trở lên trong ngày của 1 khách hàng phải được thanh toán thông qua tài khoản ngân hàng của khách hàng và tài khoản của doanh nghiệp kinh doanh vàng. Việc thanh toán bằng tiền mặt trực tiếp hoặc qua các đơn vị trung gian thu hộ như ví điện tử, thẻ tín dụng cho các giao dịch đạt ngưỡng này là không đúng quy định. Quy định này cũng áp dụng trong trường hợp 1 khách hàng thực hiện nhiều lần mua trong ngày. Khi tổng giá trị các giao dịch mua vàng trong ngày đạt từ 20 triệu đồng thì các giao dịch tiếp theo phải được thanh toán qua ngân hàng.

Tiến sĩ Phan Phương Nam - Phó trưởng khoa Luật Thương mại, Trường đại học Luật TPHCM - cho hay, ông đồng tình với quy định trong Nghị định 232/2025 vì nó giúp Nhà nước quản lý chặt dòng tiền và nguồn gốc giao dịch, tăng tính minh bạch. Tuy nhiên, nếu chỉ thanh toán qua tài khoản ngân hàng thì sẽ gây khó cho người dân. Thay vào đó, nên cho phép mọi hình thức thanh toán không dùng tiền mặt đều được, miễn là đã định danh chính chủ. Đồng thời, để tăng cường thanh toán không dùng tiền mặt, hạ tầng thanh toán phải thông suốt.

Cũng theo tiến sĩ Phan Phương Nam, ở góc độ thuế, quy định như trong Nghị định 232/2025 cũng nhằm bảo vệ quyền lợi cho người dân. Hiện nay, ngành thuế chỉ mới đánh thuế trên giá bán nhưng tương lai, khi dữ liệu được kết nối, ngành này có thể đánh thuế dựa trên thu nhập (chênh lệch mua và bán). Lúc đó, nếu không chứng minh được giá mua vào thì người dân sẽ chịu thiệt.

Thanh Hoa