Phụ nữ khuyết tật và đường kim mũi chỉ dệt tương lai

Những đường may mở lối

Tỉ mỉ ngắm chiếc áo sơ mi vừa may xong, Thái Thị Hải Yến - 17 tuổi, học sinh lớp May 2, Trung tâm Giáo dục - Dạy nghề người khuyết tật tỉnh Nghệ An - khẽ đưa tay mời cô giáo lại kiểm tra. Nhận được cái gật đầu hài lòng từ cô giáo, Yến mỉm cười. Là một nữ sinh câm điếc bẩm sinh, vào học văn hóa tại trung tâm từ năm lớp Hai, chiếc áo ấy không đơn thuần là bài kiểm tra thực hành mà là bước tiến gần hơn tới ước mơ mở một tiệm may nho nhỏ ở quê nhà để tự nuôi sống bản thân, không còn phụ thuộc vào gia đình.

Cô Phan Thị Ngọc phải dùng ngôn ngữ ký hiệu để truyền nghề cho học sinh câm điếc

Yến là một trong hàng trăm học sinh khuyết tật đang theo học tại Trung tâm Giáo dục - Dạy nghề người khuyết tật tỉnh Nghệ An. Sau chương trình văn hóa, nhiều nữ sinh lựa chọn nghề may như một con đường phù hợp với thể trạng và khả năng của mình. Cô Phan Thị Ngọc - Chủ nhiệm lớp dạy nghề May 2 - cho biết, phần lớn nữ sinh khuyết tật ở trung tâm sau khi kết thúc chương trình văn hóa đều đăng ký học nghề may, bởi không chỉ phù hợp với các em mà còn vì cơ hội việc làm rộng mở khi nhu cầu tuyển dụng tại các công ty trong và ngoài tỉnh ngày càng lớn.

Là một trong những giáo viên có nhiều năm công tác tại trung tâm, cô Đỗ Thị Trang - Chủ nhiệm lớp dạy nghề May 1 - không quên những câu chuyện về học trò đặc biệt của mình. Có lần, chỉ vì góp ý sản phẩm chưa đạt, một nữ sinh lớn tuổi đã giận dỗi ném mảnh vải xuống đất. Hiểu học trò nhạy cảm, cô Trang nhẹ nhàng ôm em, kiên trì giải thích, rồi cùng em ngồi may lại từng đường kim mũi chỉ. Sự mềm mỏng ấy đã giúp học trò bình tĩnh trở lại và tiếp tục hoàn thiện sản phẩm.

Cô Trang cho biết, dạy nghề cho học sinh khuyết tật chưa bao giờ chỉ là câu chuyện của kim chỉ, vải vóc, mà là một hành trình lặng thầm gieo niềm tin bằng tất cả yêu thương. Mỗi bài học không chỉ để hoàn thiện một sản phẩm, mà để các em tin rằng mình có thể làm được, có thể sống tự lập như bao người khác. “Với người bình thường, một chiếc áo đơn giản có thể học vài ngày là xong. Nhưng với các em, có khi phải mất vài tuần, thậm chí vài tháng. Có những hôm tôi và trò cùng ngồi hàng giờ chỉ để sửa một đường may. Vất vả thì có, nhưng chỉ cần thấy các em tiến bộ, dù chỉ nhích lên một chút thôi, tôi đã thấy mọi cố gắng của mình đều xứng đáng” - cô Trang tâm sự. Còn cô Phan Thị Ngọc chia sẻ: “Dạy nghề cho học sinh khuyết tật ngoài phải vững chuyên môn, còn phải có một trái tim đủ bao dung và kiên nhẫn. Trong lớp, mỗi em mang một tính cách riêng cùng những khiếm khuyết khác nhau như câm điếc, hạn chế vận động, khuyết tật trí tuệ… nên giáo viên không chỉ truyền dạy kỹ năng, mà còn hóa thân thành mẹ, thành chị, thành bạn; trò chuyện, động viên và nâng đỡ các em qua từng bước tiến, để các em luôn cảm nhận được sự yêu thương và có thêm động lực cố gắng”.

Để có thể giao tiếp hiệu quả với học sinh câm điếc, các cô phải tự học thêm ngôn ngữ ký hiệu. Và nói chuyện bằng tay đã trở thành thói quen đến mức có hôm về nhà, cô vô thức “nói chuyện” với chồng con bằng tay, khiến cả nhà bật cười. Hơn 18 năm gắn bó với nghề, điều khiến cô Ngọc cảm thấy bình an là nhìn thấy học trò có thể tự đứng vững trong cuộc sống. Có em mở xưởng may riêng, làm ăn phát đạt; có em về quê mở tiệm; nhiều em vào làm việc tại các công ty may trong khu công nghiệp với mức thu nhập 10-15 triệu đồng mỗi tháng.

Không còn là gánh nặng

Không cam chịu trở thành gánh nặng cho gia đình, nhiều phụ nữ khuyết tật ở tỉnh Nghệ An đã và đang tự viết lại cuộc đời mình bằng nghị lực và đôi tay khéo léo. Từ một tiệm may nhỏ để tự nuôi sống mình, chị Trần Thị Như Hoa - Giám đốc Hợp tác xã (HTX) Sen Vàng (phường Vinh Lộc, tỉnh Nghệ An) - đã viết nên hành trình đầy cảm hứng. Bị liệt chân phải từ nhỏ sau một cơn sốt nặng, phải dùng nẹp chỉnh hình để di chuyển, chị Như Hoa từng chỉ mong có một công việc ổn định. Nhưng khi đã “đứng vững”, chị không chọn an toàn cho riêng mình mà nhắm mục tiêu xa hơn để đồng hành và hỗ trợ những người phụ nữ cùng hoàn cảnh.

Năm 2022, chị Như Hoa mạnh dạn xây dựng thương hiệu thời trang và các sản phẩm tái chế từ vải vụn, rồi từng bước đưa ý tưởng ấy lọt vào tốp 5 cuộc thi “Phụ nữ khởi nghiệp” do Hội LHPN tỉnh Nghệ An tổ chức. Thay vì để vải vụn trở thành rác thải, HTX Sen Vàng đã “tái sinh” chúng thành túi xách, miếng lót cốc, đồ trang trí, trang phục thủ công… Mỗi sản phẩm đều là độc bản, không trùng lặp về họa tiết hay cách phối màu, tạo nên nét riêng và sức hút đặc biệt. Nhưng quan trọng hơn, phía sau mỗi món đồ còn là câu chuyện về sự nỗ lực vươn lên của những người phụ nữ kém may mắn.

Cô Đỗ Thị Trang đang truyền nghề may cho nữ sinh khuyết tật

Chị Hoàng Thị H. - 45 tuổi, bị khuyết tật thần kinh và tâm thần - từng trải qua quãng thời gian dài thất nghiệp, vì không nơi nào nhận chị vào làm. Chị chỉ quanh quẩn trong nhà, phụ mẹ bán rau. Năm 2023, chị biết đến HTX Sen Vàng và bắt đầu học nghề từ những công đoạn đơn giản như định hình vải, cắt, may. Những ngày đầu còn bỡ ngỡ, đường kim chưa thẳng, tay nghề chưa vững. Nhưng nhờ sự kiên trì hướng dẫn của chị Như Hoa và sự động viên từ các thành viên, chị H. đã tự tin hơn. Đến nay, chị có thể may được một số mẫu quần áo đơn giản, với thu nhập từ 1,5-3 triệu đồng mỗi tháng.

Không chỉ là nơi sản xuất, HTX Sen Vàng còn được xem như “mái nhà chung” của nhiều phụ nữ khuyết tật. Bên cạnh tạo việc làm thường xuyên, chị Như Hoa còn luân phiên tổ chức các lớp đào tạo nghề ngắn hạn, mỗi khóa không quá 3 tháng, sẵn sàng đón nhận bất cứ ai có nhu cầu học nghề. Đến nay, hàng chục phụ nữ kém may mắn đã được đào tạo, có tay nghề và từng bước ổn định cuộc sống ngay tại quê hương mình.

Cách đó không xa, cơ sở đào tạo thiết kế thời trang Vmode của chị Võ Thị Hồng Vinh - 43 tuổi, phường Vinh Lộc, người bị khuyết tật vận động từ nhỏ - cũng đang trở thành điểm tựa cho nhiều phụ nữ kém may mắn học nghề và tìm việc làm. Sau khi tốt nghiệp phổ thông, chị Vinh được Hội LHPN tỉnh Nghệ An hỗ trợ học nghề may. Có trong tay những kỹ năng cơ bản và khát khao tự lập, chị mạnh dạn vay vốn mở nhà may Hồng Vinh để phục vụ bà con trong vùng. Với sự khéo léo và chữ tín đặt lên hàng đầu, cơ sở của chị dần được khách hàng tin tưởng nên ngày càng đắt khách. Không dừng lại ở may đo thông thường, chị tiếp tục tìm tòi học hỏi nâng cao tay nghề. Từ đây, chị rẽ sang con đường thiết kế áo dài, một lĩnh vực mới đòi hỏi nhiều sáng tạo và sự tinh tế.

Niềm đam mê với áo dài Việt thôi thúc chị sáng tạo nên những thiết kế riêng. Trong đó, bộ sưu tập “Bông hồng hạnh phúc” được trình diễn tại gala Tinh hoa áo dài Việt 2022 là cột mốc đáng nhớ, đánh dấu hành trình từ một thợ may khuyết tật trở thành nhà thiết kế tự tin bước ra sân khấu lớn. Hiện nay, trên cương vị chủ cơ sở đào tạo thiết kế thời trang Vmode, chị Hồng Vinh không chỉ điều hành kinh doanh mà còn trực tiếp truyền nghề, hướng dẫn thiết kế và may áo dài cho phụ nữ trên khắp cả nước, cả hình thức trực tiếp lẫn trực tuyến. Với chị, thành công không nằm ở những bộ sưu tập lộng lẫy, mà ở khoảnh khắc học viên của mình có thể tự mở tiệm, có thu nhập ổn định và từng bước giảm bớt gánh nặng cho gia đình, đặc biệt là với những người phụ nữ cùng cảnh ngộ.

Phan Ngọc